محققان در تاریخ یکشنبه ۲۸ ژوئیه (۷ مرداد ۱۴۰۳) به انتشار گزارشی جدید پرداخته و از پیشرفت‌های جدید در آزمایش‌های خون برای تشخیص سریعتر و دقیق‌تر بیماری آلزایمر خبر داده‌اند.
طبق گزارش یورونیوز، شناسایی بیماری آلزایمر روند دشواری به شمار می‌رود، چرا که معمولاً نیازمند شناسایی تجمع پروتئین چسبان آمیلوئید بتا در بافت مغز است. این تشخیص می‌تواند از طریق روش‌های اسکن مغزی یا نمونه‌برداری از مایع مغزی-نخاعی در ناحیه ستون فقرات (پونکسیون کمری) انجام گیرد که معمولاً آسان نیستند و می‌توانند تجربه‌ای ناراحت‌کننده به همراه داشته باشند. به همین جهت، بسیاری از پزشکان به‌جای روش‌های پیچیده علمی، بر اساس علائم قابل مشاهده بیمار و معاینات شناختی، اقدام به تشخیص آلزایمر می‌کنند.
اینک، دانشمندان به ارائه آزمایش‌های متفاوتی روی آورده‌اند که می‌توانند نشانه‌های خاص بیماری آلزایمر را در خون شناسایی کنند. هرچند که این آزمایش‌ها هنوز به طور گسترده به‌کار گرفته نشده‌اند، به‌رغم اینکه داده‌های کمی در اختیار پزشکان برای راهنمایی به‌کارگیری آن‌ها قرار دارد. همچنین سازمان غذا و داروی ایالات متحده هنوز هیچ یک از این آزمایش‌ها را به‌صورت رسمی تأیید نکرده و پوشش بیمه‌ای محدودی برای آن‌ها وجود دارد. اما نتایج تحقیقات در این زمینه امیدبخش به نظر می‌رسد.
دکتر سوزان شیندلر، متخصص مغز و اعصاب از دانشگاه واشنگتن در سنت لوئیس که در این پروژه تحقیقاتی مشارکت دارد، اظهار می‌دارد: «با وجود آنکه برخی از آزمایش‌ها از دقت بالایی برخوردارند، تعدادی دیگر تقریباً همانند حدس تصادفی پرتاب یک سکه هستند.»
اهمیت تشخیص زودهنگام
بیش از ۶ میلیون نفر در ایالات متحده و میلیون‌ها نفر دیگر در دیگر نقاط جهان به بیماری آلزایمر به عنوان رایج‌ترین نوع زوال عقل مبتلا هستند. نشانگرهای بیولوژیکی این بیماری شامل تجمع پلاک‌های آمیلوئیدی مسدودکننده در مغز و پروتئین‌هایی به نام «تاو» هستند که عملکرد خود را از دست داده‌اند.
داروهای نوظهوری همچون «لکمبی» و «کیسونلا» با تمایل به حذف پلاک‌های آمیلوئید از مغز، قادرند به کاهش پیشرفت علائم آلزایمر کمک کنند. هرچند که این داروها فقط در مراحل اولیه بیماری مؤثر هستند و نیاز به شناسایی زودهنگام بیماران به منظور بهره‌وری از آن‌ها همواره چالش‌برانگیز است. همچنین روش‌های تشخیصی تهاجمی معمولاً هزینه‌بر و دشوارند.
حتی متخصصان با تجربه نیز گاهی در تشخیص اینکه آیا علائم بیمار ناشی از آلزایمر است یا عوامل دیگر، با دشواری مواجه می‌شوند. به‌عنوان نمونه، دکتر شیندلر در مورد تجربیات خود می‌گوید که گاه به شدت معتقد است که بیمار مبتلا به آلزایمر است، اما آزمایش‌ها نتیجه منفی نشان می‌دهند؛ بنابراین تشخیص همواره ساده نمی‌باشد.
تشخیص آلزایمر با آزمایش خون، آسان‌تر و سریعتر
این آزمایش‌های خون عمدتاً در محیط‌های تحقیقاتی با دقت کنترل شده به‌کار گرفته شده‌اند. یک مطالعه جدید بر روی حدود ۱۲۰۰ بیمار با مشکلات حافظه در سوئد که به پزشکان عمومی یا متخصص مراجعه کرده بودند، انجام شده است. تشخیص بیماری از بیماران از طریق آزمایش خون، اسکن مغزی و یا نمونه‌برداری از مایع مغزی-نخاعی صورت گرفت.
محققان دانشگاه لوند سوئد در گزارش کنفرانس بین‌المللی انجمن آلزایمر در فیلادلفیا در تاریخ یکشنبه ۲۸ ژوئیه ۲۰۲۴ مطرح کردند: «در حالی که دقت تشخیص پزشکان عمومی ۶۱٪ و دقت تشخیص متخصصان ۷۳٪ بود»، براساس یافته‌هایی که در مجله انجمن پزشکی آمریکا به چاپ رسید، «آزمایش خون نسبت به ۹۱٪ دقت داشت.»
دقیق‌ترین نوع آزمایش کدام است؟
ماریا کاریلو، مدیر ارشد انجمن آلزایمر، با اشاره به وجود نشانگرهای متعدد در آزمایش خون تأکید کرد که «پزشکان و محققان تنها باید از آزمایش‌های خونی استفاده کنند که دقت آن‌ها بالای ۹۰ درصد باشد.»
نظر به تنوع آزمایش‌های خونی، باید در نظر داشت که دقیق‌ترین آن‌ها نشانگر بیولوژیکی به نام (p-tau۲۱۷) را اندازه‌گیری می‌کند که با تجمع پلاک‌ها در مغز مرتبط است و سطوح بالای (p-tau۲۱۷) نمایانگر احتمال بالا برای آلزایمر می‌باشد.
این آزمایشات برای چه کسانی تجویز می‌شود؟
در عین حال، تنها پزشکان قادر به تجویز این آزمایش‌های خون برای بیماران مبتلا به مشکلات حافظه هستند. توصیه نمی‌شود که این آزمایشات برای افراد بدون علامت انجام شوند، حتی اگر سابقه خانوادگی آلزایمر وجود داشته باشد.
با این حال، تشخیص زودهنگام آلزایمر از اهمیت بالایی برخوردار است، زیرا تجمع آمیلوئید می‌تواند دو دهه قبل از بروز نشانه‌های اولیه مشکلات حافظه آغاز گردد و به‌علاوه، تاکنون هیچ اقدام پیشگیرانه‌ای به جز توصیه‌ها برای حفظ تغذیه سالم، ورزش و خواب کافی وجود ندارد.