محققان در روز یکشنبه ۲۸ ژوئیه (۷ مرداد ۱۴۰۳) از دستیابی به نتایج آزمایش جدید خون برای شناسایی سریع‌تر و دقیق‌تر بیماری آلزایمر خبر دادند.
به نقل از یورونیوز، تشخیص بیماری آلزایمر به علت نیاز به شناسایی انباشت پروتئین چسبنده آمیلوئید بتا در مغز، به خصوص دشوار است. این شناسایی معمولاً از طریق انجام اسکن‌های مغزی یا نمونه‌برداری از مایع مغزی-نخاعی در ناحیه ستون فقرات (پونکسیون کمری) انجام می‌شود؛ فرایندهایی که به آسانی قابل دستیابی نیستند و ممکن است به ناراحتی بیمار بینجامند. بر همین اساس، پزشکان اغلب تشخیص آلزایمر را براساس علائم بالینی بیمار و آزمایشات شناختی انجام می‌دهند.
اکنون دانشمندان اقدام به توسعه آزمون‌های متنوعی کرده‌اند که می‌توانند نشانه‌های ویژه‌ای از آلزایمر را در خون شناسایی کنند. با این حال، این آزمایش‌ها هنوز به طور گسترده‌ای در عمل به کار گرفته نمی‌شوند؛ چرا که شواهد کافی برای راهنمایی کلینیک‌ها در خصوص این آزمون‌ها موجود نیست. سازمان غذا و داروی ایالات متحده (FDA) هیچ‌یک از این آزمایشات را رسمیت نبخشیده و پوشش بیمه‌ای برای آن‌ها هنوز به حد قابل قبولی نرسیده است. اما نتایج این تحقیقات پیشرفت‌های امیدوارکننده‌ای را نوید می‌دهد.
دکتر سوزان شیندلر، متخصص مغز و اعصاب در دانشگاه واشنگتن در سنت لوئیس که در این پروژه تحقیقاتی شرکت دارد، اظهار می‌دارد: «در حالی که دقت برخی از این آزمایش‌ها قابل توجه است، دقت برخی دیگر تقریباً همانند حدس زدن تصادفی با پرتاب یک سکه است.»
لزوم شناسایی زودهنگام
بیش از ۶ میلیون فرد در آمریکا و میلیون‌ها نفر دیگر در جای‌جای کره زمین به بیماری آلزایمر به عنوان رایج‌ترین نوع زوال عقل مبتلا هستند. نشانگرهای زیستی این بیماری عبارتند از تجمع پلاک‌های آمیلوئیدی که عملکرد مغز را مختل می‌سازند و یا پروتئین‌های تاو که دچار اختلال کارکرد شده‌اند.
داروهای نوینی چون «لکمبی» و «کیسونلا» با حذف تجمع‌های آمیلوئید از مغز قادرند تا روند پیشرفت علائم آلزایمر را کاهش دهند. ولی، این داروها تنها در مراحل ابتدایی بیماری موثر واقع می‌شوند و شناسایی زودهنگام بیماران برای دستیابی به مزایای آن‌ها به چالشی جدی بدل شده است. روش‌های تشخیصی تهاجمی نیز به لحاظ هزینه و دشواری از پایداری کافی برخوردار نیستند.
حتی پزشکان با تجربه نیز ممکن است به دشواری تشخیص دهند که آیا علائم بیمار به آلزایمر مربوط است یا به بیماری دیگری. برای نمونه، دکتر شیندلر در مورد تجربه‌های خویش می‌گوید که به کرات با اطمینان می‌گوید که یک بیمار دچار آلزایمر است، اما نتایج آزمایش‌ها منفی باقی می‌مانند، و از این رو می‌افزاید: «پروسه تشخیص همیشه به سادگی پیش نمی‌رود.»
تشخیص آلزایمر با آزمایش خون، ساده‌تر و سریع‌تر شده است
این آزمون‌های خونی تا به امروز بیشتر در محیط‌های تحقیقاتی تحت کنترل دقیق به کار گرفته شده‌اند. یک مطالعه جدید بر روی تقریباً ۱۲۰۰ بیمار با اختلالات حافظه در سوئد که به پزشکان عمومی یا متخصصان مراجعه کرده بودند انجام پذیرفت. برای تشخیص بیماری به بیمار، آزمون خون یا اسکن مغزی و همچنین آزمایش مایع مغزی-نخاعی انجام شد.
محققان دانشگاه لوند در سوئد روز یکشنبه ۲۸ ژوئیه ۲۰۲۴ در کنفرانس بین‌المللی انجمن آلزایمر در فیلادلفیا بیان کردند: «در حالی که دقت تشخیص پزشکان عمومی ۶۱٪ و دقت تشخیص متخصصان ۷۳٪ بود»، یافته‌ها که در مجله انجمن پزشکی آمریکا نیز منتشر شده، حاکی از این است که «آزمایش خون ۹۱٪ دقت دارد.»
قابل اعتمادترین نوع آزمایش کدام است؟
ماریا کاریلو، مدیر ارشد انجمن آلزایمر، با اشاره به تنوع نشانگرهای مختلف در آزمون‌های خونی تأکید می‌کند که «پزشکان و محققان باید تنها از آزمایش‌های خونی بهره‌برداری کنند که دقت آن‌ها بیشتر از ۹۰ درصد باشد.»
با توجه به تنوع موجود در آزمایش‌های خون، باید در نظر داشت که دقیق‌ترین آن‌ها نشانگر زیستی به نام (p-tau۲۱۷) را اندازه‌گیری می‌کنند، که به انباشت پلاک‌ها در مغز ارتباط دارد و سطوح بالای (p-tau۲۱۷) می‌تواند از وجود خطر بالای آلزایمر خبر دهد.
این آزمایشات برای چه کسانی باید انجام شود؟
تنها پزشکان می‌توانند این آزمایش‌های خونی را برای بیمارانی که از اختلالات حافظه رنج می‌برند تجویز نمایند. انجام این آزمایشات برای افرادی که هیچ نشانه‌ای ندارند، حتی اگر سابقه خانوادگی آلزایمر داشته باشند، توصیه نمی‌شود.
با این حال، شناسایی زودهنگام آلزایمر بسیار حیاتی است، زیرا تجمع آمیلوئید ممکن است تا دو دهه پیش از ظهور اولین نشانه‌های مشکلات حافظه آغاز شود و در حال حاضر هیچ اقدام پیشگیرانه‌ای جز توصیه‌های اولیه در مورد تغذیه سالم، ورزش و خواب کافی وجود ندارد.