رنگ ادرار می‌تواند دارای تنوع‌های مختلفی باشد، با این حال، معمولاً در بازه‌ای از شفاف تا زرد کم‌رنگ قرار دارد.
طبق گزارش نشریه تخصصی «مدیکال اکسپرس»، رنگ ادرار عموماً به میزان آب و مایعات خورده شده در طول روز بستگی دارد. مایعات، رنگدانه‌های زرد در ادرار را رقیق می‌کنند. از این رو، هر چه مقدار مایعات مصرفی شما بیشتر باشد، ادرار شفاف‌تر خواهد بود و در صورت کاهش مصرف مایعات، ادرار غلیظ‌تر و رنگ زرد آن بیشتر نمایان خواهد شد.
بعضی از غذاها و داروها نیز قادرند رنگ ادرار را تغییر دهند. به‌عنوان نمونه، مواد غذایی مانند چغندر و شاه‌توت ممکن است رنگ ادرار را به صورتی یا قرمز تغییر دهند. همچنین برخی داروها می‌توانند رنگ‌های خاصی را به ادرار ببخشند، از جمله رنگ نارنجی یا سبز مایل به آبی.
با این وجود، رنگ‌های غیرمعمول ادرار می‌توانند گاه نشان‌دهنده وجود مشکلی بهداشتی باشند. برای مثال، برخی عفونت‌های دستگاه ادراری قادرند ادرار را به رنگی شیری درآورند. سنگ کلیه، برخی از انواع سرطان‌ها و دیگر بیماری‌ها نیز به دلیل وجود خون، می‌توانند ادرار را به رنگ قرمز تغییر دهند.
در ادامه، به چندین رنگ غیرمعمول ادرار و عواملی که می‌توانند باعث بروز آن‌ها شوند، اشاره خواهیم کرد:
ادرار با رنگ قرمز یا صورتی
وجود ادراری به رنگ قرمز همیشه به معنای وجود یک مشکل جدی در سلامت نیست. ادرار با رنگ قرمز یا صورتی می‌تواند به دلایل زیر رخ دهد:
* خون: چندین بیماری وجود دارند که می‌توانند منجر به وجود خون در ادرار شوند، از جمله: بزرگ شدن پروستات، تومورهای غیرسرطانی، سنگ کلیه و «کیست». همچنین، ورزش‌های شدید می‌توانند عاملی برای وجود خون در ادرار باشند. بروز خون در ادرار در عفونت‌های مجاری ادراری و سنگ‌های کلیه عموماً شایع است و این مشکلات غالباً باعث ایجاد درد نیز می‌شوند. خونریزی بدون درد ممکن است نشانه خطرناک‌تری همچون سرطان باشد.
اگر خون را به‌طور مستقیم در ادرارتان مشاهده کنید، این حالت را «خون‌ادراری ماکروسکوپی» می‌نامند و وجود خون به‌طور غیرمستقیم که با چشم غیرمسلح قابل رویت نیست، «خون‌ادراری میکروسکوپی» نامیده می‌شود. در اینجا مقدار خون در ادرار آنقدری اندک است که فقط از طریق آزمایش زیر میکروسکوپ قابل تشخیص خواهد بود. در هر صورت، شناسایی علت وجود خون در ادرار حیاتی است.
تقریباً هر فردی می‌تواند گلبول‌های قرمز را در ادرار خود داشته باشد که این شامل کودکان و نوجوانان نیز می‌شود. عواملی که ممکن است خطر وجود خون در ادرار را افزایش دهند شامل موارد زیر هستند:
– سن: مردان میانسال و سالخورده ممکن است به دلیل بزرگ شدن غده پروستات دچار خون‌آوری در ادرار شوند. خطر برخی سرطان‌ها که ممکن است منجر به بروز خون در ادرار شوند، از ۵۰ سالگی به بعد گسترش می‌یابد.
– عفونت مجاری ادراری: این مسئله یکی از مهم‌ترین علل وجود خون در ادرار در کودکان به شمار می‌رود.
– تاریخچه خانوادگی: اگر یک یا چند نفر از اعضای خانواده شما به بیماری‌های کلیوی مبتلا باشند، احتمال وجود خون در ادرار افزایش خواهد یافت.
– مصرف داروهای خاص: برخی مسکن‌ها، رقیق‌کننده‌های خون و آنتی‌بیوتیک‌ها می‌توانند خطر وجود خون در ادرار را بالا ببرند.
– ورزش سنگین: اصطلاح “خون ادراری دونده ماراتن” دلالت بر این دارد که فعالیت‌های ورزشی سخت می‌توانند این عارضه را به وجود آورند.
* غذاها: مواد غذایی نظیر چغندر، شاه‌توت و ریواس هم می‌توانند ادرار را به رنگ قرمز یا صورتی درآورند.
* داروها: در صورت استفاده از داروهای درمانی برای سل، درد مجاری ادراری یا یبوست، امکان تغییر رنگ ادرار به قرمز یا صورتی وجود دارد.
ادرار نارنجی
ادرار با رنگ نارنجی ممکن است به دلایل زیر ایجاد شود:
* داروها: برخی داروهای ضد یبوست می‌توانند باعث بروز ادرار نارنجی شوند. همچنین داروهایی که موجب کاهش تورم و تحریک می‌شوند و تعدادی از داروهای شیمی‌درمانی نیز در این زمینه مؤثرند.
* ویتامین‌ها: برخی از ویتامین‌ها، از جمله A و B-۱۲ می‌توانند ادرار را به رنگ نارنجی یا زرد-نارنجی درآورند.
* مشکلات بهداشتی: به ویژه در صورتی که مدفوع نیز روشن باشد، می‌تواند ادرار نارنجی نشانه‌ای از مشکلات کبدی یا مجرای صفراوی باشد. کم‌آبی بدن نیز می‌تواند باعث بروز این رنگ در ادرار شود.
ادرار آبی یا سبز
ادرار آبی یا سبز می‌تواند به دلیل عوامل زیر ایجاد شود:
* رنگ‌ها: برخی رنگ‌های خوراکی با رنگ‌های روشن می‌توانند موجب سبز شدن ادرار شوند.
* داروها: داروهای مربوط به افسردگی، زخم معده و رفلاکس اسید ممکن است رنگ ادرار را به سبز مایل به آبی تغییر دهند. داروهای ضد درد، برای آرتریت یا خواب نیز می‌توانند باعث سبزرنگ شدن ادرار شوند.
* مشکلات سلامتی: یک بیماری نادر تحت عنوان «هیپرکلسمی خوش‌خیم خانوادگی» می‌تواند سبب ادرار آبی در کودکان گردد. عفونت‌های ادراری ناشی از برخی باکتری‌ها نیز ممکن است باعث سبز شدن ادرار شوند.
ادرار قهوه‌ای تیره
ادرار به رنگ قهوه‌ای می‌تواند به دلایل زیر باشد:
* غذاها: مصرف بیش از حد باقلا و ریواس ممکن است منجر به رنگ قهوه‌ای تیره ادرار شود.
* داروها: دسته‌ای از داروها قادرند رنگ ادرار را تیره کنند، از جمله داروهایی که برای درمان یا پیشگیری از مالاریا، یبوست، کلسترول بالا و تشنج تجویز می‌شوند. به علاوه، برخی آنتی‌بیوتیک‌ها و شل‌کننده‌های عضلانی نیز ممکن است ادرار را تاریک کنند.
* مشکلات بهداشتی: برخی اختلالات کبد و کلیوی و نیز عفونت‌های مجاری ادراری می‌توانند ادرار را به رنگ قهوه‌ای تیره درآورند. خونریزی داخلی نیز ممکن است دلیلی برای تغییر رنگ باشد. گروهی از بیماری‌ها که عمدتاً بر پوست یا سیستم عصبی تأثیر می‌گذارند، به نام «پورفیری» نیز می‌توانند رنگ ادرار را قهوه‌ای کنند.
* ورزش شدید: آسیب‌های عضلانی ناشی از تمرینات شدید ممکن است باعث بروز ادرار قهوه‌ای رنگ گردد.
ادرار کدر
عفونت‌های دستگاه ادراری و سنگ کلیه معمولاً می‌توانند به کدر شدن ادرار منجر شوند.
به خاطر داشته باشید که رنگ ادرار ممکن است برای افراد مختلف کمی متفاوت جلوه کند. به‌عنوان مثال، چیزی که برای شما قرمز به نظر می‌رسد ممکن است برای فردی دیگر نارنجی به نظر آید. در صورت نگرانی، به ویژه اگر در هنگام ادرار کردن درد دارید یا ادرارتان به رنگ نارنجی تیره است که می‌تواند حاکی از اختلال در عملکرد کبد باشد، لازم است با یک پزشک مشورت کنید.