کوشش مشتریان اروپایی گاز روسیه برای کنار گذاشتن تحریم‌های ایالات متحده

هفته گذشته، ایالات متحده تحریم‌هایی را علیه بانک گازپروم در نظر گرفت که برخی از کشورهای مرکزی اروپا از آن برای انجام پرداخت‌های مربوط به گاز دریافتی از مسکو بهره می‌برند. این تحریم‌ها می‌تواند خطر قطع جریان گاز روسیه را به شدت افزایش دهد.

واشنگتن به تدریج رویکرد خود را در زمینه محدود کردن درآمدهای انرژی روسیه و کاهش تأمین مالی جنگ در اوکراین افزایش داده است، اما تا کنون، بانک گازپروم به دلیل تأثیرات بالقوه‌ای که تحریم آن بر امنیت عرضه برای اروپا خواهد داشت، از تحریم‌ها معاف مانده است.

ایالات متحده تاکنون توضیح دقیقی در مورد دلیل اتخاذ چنین تحریم‌هایی علیه این بانک ارائه نکرده است، اما به روشنی مشهود است که فرآیند دریافت و پرداخت پول برای خرید گاز اروپا از روسیه در حال دگرگونی است. پیش از وضع تحریم‌ها، تمرکز بازار بر این بود که آیا توافقی برای ترانزیت گاز از اوکراین در سال ۲۰۲۵ به امضا خواهد رسید یا خیر. تحریم‌های فعلی ایالات متحده به این معناست که حتی اگر توافقی صورت گیرد، کشورهای اروپایی ممکن است قادر به پرداخت وجه گاز نباشند و به این ترتیب، جریان گاز متوقف خواهد شد.

اسلواکی و مجارستان، کشورهایی هستند که شدیداً از این وقفه در عرضه آسیب خواهند دید. این دو کشور تحت قراردادهای بلندمدت با شرکت گازپروم، از روسیه گاز دریافت می‌کنند.

مجارستان در این خصوص هشدار داده که تحریم‌های ایالات متحده ممکن است امنیت انرژی این کشور را به خطر اندازد و احتمال توقف زودهنگام صادرات گاز روسیه از طریق اوکراین را افزایش دهد. در حالی‌که اسلواکی هنوز به طور رسمی واکنشی در این زمینه نداشته است، بزرگترین شرکت گاز این کشور در حال جستجوی راه‌حلی برای ادامه جریان گاز از اوکراین در سال آینده میلادی است. همچنین، اتریش نیز ممکن است تحت تأثیر منفی قرار گیرد، زیرا پس از قطع فروش گاز به شرکت اتریشی OMV، همچنان از طریق اسلواکی گاز روسیه را دریافت می‌کند.

دیگر کشوری که نگران این تحریم‌هاست، ترکیه است که گاز روسیه را از طریق خط لوله ترک استریم به اروپا منتقل می‌کند. این کشور در حال مذاکره با ایالات متحده برای دریافت معافیتی است که به آن اجازه می‌دهد پرداخت‌های خود به گازپروم‌بانک را ادامه دهد. چنین معافیتی به ترکیه این امکان را می‌دهد که به کمک شرکت‌های اروپایی برای ادامه پرداخت هزینه گاز روسیه، اقدام کند.

با انقضای توافق ترانزیت گاز میان روسیه و اوکراین در پایان سال ۲۰۲۴، اروپا در حال آماده‌سازی خود برای توقف جریانات گاز روسیه از مسیر اوکراین است. تحت شرایط محدودیت عرضه در بازار جهانی، قیمت معاملات آتی گاز در اروپا به رکوردهای بالای یک سال اخیر افزایش یافته است.

روش‌های بالقوه برای دور زدن تحریم‌های گازپروم‌بانک

بر اساس اظهارات فرناندو فریرا، مدیر خدمات ریسک ژئوپلیتیک در شرکت مشاوره «راپیدان انرژی»، راه‌هایی وجود دارد که شرکت‌های اروپایی می‌توانند بدون نقض تحریم‌های گازپروم‌بانک، به خرید گاز روسیه ادامه دهند. دفتر کنترل دارایی‌های خارجی وزارت خزانه‌داری ایالات متحده می‌تواند به بانک گازپروم مجوز عمومی اعطا کند تا معاملات مرتبط با انرژی را به عنوان آخرین راهکار برای جلوگیری از اختلالات انرژی مجاز کند.

براساس آمار دفتر کنترل دارایی‌های خارجی ایالات متحده، سایر بانک‌های بزرگ روسی مانند اسبربانک، آلفا بانک، وی‌تی‌بی بانک و شرکت دولتی Vnesheconombank، تا تاریخ ۳۰ آوریل از چنین مجوزهایی برخوردار بوده‌اند.

گزینه دیگر این است که مشتریان گازپروم در اروپا هزینه گاز خود را از طریق بانک‌های روسی مجاز به پرداخت کنند، اما برای این منظور، تغییرات لازم در جزئیات پرداخت در قراردادهای صادراتی باقی‌مانده باید توسط مسکو تأیید شود.

علاوه بر این، ایالات متحده می‌تواند به برخی از مشتریان خاص گازپروم مجوزهای محدود برای ادامه پرداخت‌ها از طریق بانک گازپروم اعطا کند.

امکان دارد که دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور منتخب ایالات متحده، اقدام به لغو تحریم‌ها نماید یا پس از آغاز به کارش در تاریخ ۲۰ ژانویه، مجوز پرداخت‌ها را تا پایان آوریل تمدید کند که این زمان، موعد پرداخت مشتریان گازپروم برای خریدهایشان در دسامبر خواهد بود.

سخنگوی کمیسیون اروپا اعلام کرد که این کمیسیون به دقت تأثیر تحریم‌ها را زیر نظر دارد و مذاکرات با همتایان آمریکایی در حال انجام است. هر دو طرف آماده‌اند تا قبل از تاریخ ۲۰ دسامبر در صورت لزوم برای کاهش هر نوع اختلال احتمالی در واردات، با یکدیگر همکاری کنند.

به گزارش بلومبرگ، همچنان مشخص نیست که محدودیت‌های ایالات متحده علیه بانک گازپروم چه تأثیری بر پرداخت‌های مرتبط با صادرات گاز طبیعی مایع که بخش قابل توجهی از درآمد روسیه از فروش گاز به بیرون را شامل می‌شود، خواهد داشت.