تقریباً ۷.۵ میلیون نفر از ساکنان ایران به دیابت مبتلا هستند. با لحاظ کردن تعداد کل جمعیت کشور که در حدود ۸۵ میلیون نفر برآورد می شود، تعداد افراد مبتلا به دیابت و حالت پیش دیباتی به ۲۰ میلیون نفر می رسد.
بسیاری از افرادی که به دیابت مبتلا هستند، تمایل دارند در ماه رمضان روزه بگیرند و به اجرای این فریضه دینی پرداخته و آن را مورد توجه قرار دهند. پزشکان به ویژه از سالمندان دیابتی توصیه می کنند پیش از آغاز ماه رمضان حتماً با پزشک خود مشورت کنند تا پزشک با بررسی شرایط آنها مشخص کند که آیا روزه گرفتن برایشان بلامانع است یا خیر. اگر روزه داری مجاز باشد، این افراد نیاز دارند که آموزش های لازم را دریافت کنند تا تجربه ای سالم و ایمن از روزه داری را تجربه نمایند.
دکتر کامران نیکوسخن، متخصص غدد و متابولیسم و مدیرعامل انجمن دیابت ایران، به یک نکته اصطلاحی در مورد روزه داری دیابتی ها اشاره کرده و می فرماید که این افراد باید در طول دوره روزه داری قند خون خود را ۴ تا ۷ مرتبه با استفاده از دستگاه های خانگی تست قند اندازه گیری نمایند و همچنین توجه خاصی به کیفیت خوابشان داشته باشند. خواب ناکافی و بی کیفیت می تواند موجب تغییرات ناخواسته در قند خون گردد. علاوه بر این، باید از کم آبی و دهیدراته شدن بدن خود پیشگیری کنند و مراقب وزن خود باشند تا در پایان ماه رمضان با مسئله اضافه وزن مواجه نشوند.
این متخصص غدد و متابولیسم، به ارائه ۱۰ نکته غذایی مهم برای افرادی که دیابت دارند و در حال روزه داری هستند می پردازد و تصریح می کند که رعایت این موارد برای تمام دیابتی ها واجب است.
۱. افراد دیابتی که اجازه روزه گرفتن دارند، باید تعداد وعده های غذایی خود را افزایش دهند و از مصرف تمامی مواد غذایی در یک وعده افطار اجتناب کنند.
۲. مواد غذایی مصرفی خود را در افطار و سحر به گونه ای تقسیم کنند که نزدیک به ۲۵ درصد آن ها را کربوهیدرات تشکیل دهد. این کربوهیدرات ها باید از نوعی باشند که به سرعت جذب نمی شوند. برای مثال، اگر نان می خورند، باید از نان های سبوس دار استفاده نمایند و حاوی آرد سفید نباشند. اخیراً بشقاب خاصی برای روزه داران دیابتی طراحی شده که از ۴ بخش تشکیل شده است؛ یک چهارم آن به پروتئین ها، یک چهارم به سبزیجات، یک چهارم به کربوهیدرات ها و یک چهارم دیگر به حبوبات مانند لوبیا و عدس اختصاص دارد.
۳. در وعده سحری، باید از پروتئین ها و چربی ها به مقدار کافی استفاده کنند. در صورت تمرکز صرف بر کربوهیدرات ها مانند نان و برنج در طول روز دچار ضعف خواهند شد و قند خون شان نوسان پیدا می کند.
۴. باید از مصرف دسرهای شیرین و موادی که حاوی قندهای ساده مانند قند، شکر، زولبیا و بامیه در افطار و سحر پرهیز کنند. همچنین غذاهای شیرین همچون حلوا، شله زرد و فرنی را ترک کرده و مایعات شیرین نظیر چای شیرین، نوشیدنی های گازدار و آبمیوه های صنعتی را نیز مصرف نکنند. بهتر است به جای آبمیوه، خود میوه را مصرف کنند.
۵. در وعده های افطار و سحری، باید به میزان قابل توجهی فیبر مصرف نمایند؛ به این معنا که در کنار تمامی وعده های غذایی حتماً سبزیجات را میل کنند.
۶. از افطار تا سحر، به مقدار کافی آب و سایر مایعات بنوشند. دوباره تأکید می شود که مایعات شیرین به هیچ عنوان مصرف نشوند و آب بهترین گزینه خواهد بود.
۷. وعده سحری را تحت هیچ شرایطی حذف نکنند و حتماً آن را به برنامه غذایی خود اضافه نمایند.
۸. در وعده های سحر و افطار، بایستی مصرف گوشت قرمز را کاهش دهند و تا حد ممکن از مرغ و ماهی به عنوان جایگزین استفاده کنند.
۹. روزه خود را با یک لیوان آب گرم و یکی دو عدد خرما آغاز کنند تا قند خونشان به طور مختصر افزایش یابد.
۱۰. حتماً در فواصل بین افطار و سحر، از تنقلات کوچک نظیر میوه ها، سبزیجات و آجیل ها استفاده کنند. البته بهتر است از آجیل های شیرین نظیر توت خشک و انجیر خشک پرهیز شود.