پارسینه: زلزلهای با قدرت ۳.۹ در مقیاس ریشتر، امروز ۲۸ مرداد ۱۴۰۲، در ساعت ۱۳:۴۸:۳۱ دماند در استان تهران را به لرزه درآورد. مهدی زارع، زلزلهشناس و استاد پژوهشگاه زلزلهشناسی در خصوص این زمینلرزه اظهار داشت: «زلزله در ساعت ١٣:٤٨ روز شنبه، ۲۸ مرداد ۱۴۰۲، نزدیک به مشا دماوند در شرق تهران و بر روی گسل مشا به وقوع پیوست. همچنین در تاریخ ۲۶ بهمن ۱۴۰۲، زلزلهای با بزرگی ۳.۳ در همین منطقه بر روی بخش شرقی گسل مشا به ثبت رسید.»
این استاد در ادامه خاطرنشان کرد: «آتشفشان دماوند بهعنوان یکی از سامانههای آتشفشانی فعال دنیا، آخرین فوران خود را در حدود هفت هزار سال پیش تجربه کرده است. دماوند دارای یک مخروط قدیمی و اتاق ماگمایی گدازهای است که عمدتاً به سمت شمال دماوند امتداد دارد و یک مخروط جدیدتر به سمت جنوب قرار گرفته است. به نظر میرسد اتاق گدازه در سمت شمال سرد شده است، در حالی که اتاقک در سمت جنوب همچنان فعال و پرتحرک باقی مانده است.»
زارع به بررسیهای زلزلهشناسی طی ۲۹ سال اخیر در خصوص گسل مشا و منطقه آتشفشانی دماوند اشاره کرده و گفت: «یافتهها نشان میدهد که قطعه شرقی گسل مشا تحت تأثیر فعالیتهای اتاقک ماگمایی دماوند است، بهویژه در عمقهای ۷ تا ۱۴ کیلومتری زمین.»
او همچنین یادآور میشود که زلزله ۱۹ اردیبهشت ۱۳۹۹ در دماوند، در ساعت ۱۲:۴۸:۲۱ بامداد با بزرگی ۵.۰ و در عمق ۷ کیلومتری اجرا شده و در مناطق آبسرد، کیلان، گیلاوند و رودهن نیز احساس شد. زارع اظهار داشت: «قطعه شرقی گسل مشا فعالیتهای متنوعی را نشان داده است. برخی زمینشناسان بر این عقیدهاند که زلزله ۷ فروردین ۱۲۰۹ (۲۷ مارس ۱۸۳۰ میلادی) که باعث تخریب گسترده در دماوند و شمیرانات شد، بهدلیل فعالیت این گسل روی داده است. بزرگی این حادثه ۷.۱ تخمین زده شده و بیش از ۵۰۰ نفر جان باختند.»
او ادامه میدهد: «خسارات تا جاجرود گسترش یافته و کاروانسرای آن در نتیجه زمینلرزه بهکلی ویران شد. در تهران نیز بسیاری از بناهای قدیمی آسیب جدی دیدند و ۳۰ نفر کشته شدند. این زمینلرزه ویرانگر باعث خسارت به تمام ساختمانهای تهران شد و بخشهایی از بازار و تعدادی از کاخهای دربار و منزلهای اطراف آن تخریب گردید. ارگ تهران، تالار بزرگ و چند ساختمان مهم و ساختمان سفارت انگلیس آسیب زیادی دیدند و قسمتی از دیوارهای آن فرو ریخت.»
استاد پژوهشگاه زلزلهشناسی تصریح میکند: «سامانه گسل مشا از سه قطعه از شرق به غرب گسترده شده است. قطعه شرقی به طول حدود ۱۰۰ کیلومتر از جنوب فیروزکوه تا روستای کلان در شمال شرق تهران، قطعه مرکزی از روستای کلان (لواسانات) تا شهرستانک در شمال غرب تهران با حدود ۹۰ کیلومتر و قطعه غربی از شهرستانک تا آبیک در استان قزوین با طول حدود ۸۰ کیلومتر قرار گرفته است. این ناحیه، سامانه گسل مشا را بهعنوان مهمترین سامانه گسله در جنوب البرز معرفی میکند.»
زارع ادامه میدهد: «جمعیت ساکن در اطراف قطعه شرقی گسل مشا حدود ۲ میلیون نفر، در اطراف قطعه مرکزی تقریباً ۴ میلیون نفر (شامل بخشی از ساکنین شمال تهران) و تقریباً ۲.۵ میلیون نفر در پیرامون قطعه غربی برآورد شده است. از این رو، در مجموع حدود ۸.۵ میلیون نفر در استانهای تهران، مازندران، البرز و قزوین در نزدیکی گسل مشا زندگی میکنند که این واقعیت، نشاندهنده ریسک بالای این گسل است.»
