به‌گفته وزیر نفت، متوسط تولید روزانه بنزین در سال ۱۴۰۰ به حدود ۹۱ میلیون لیتر رسید که اکنون با افزایش ۲۲ درصدی به ۱۱۴ میلیون لیتر در روز رسیده است.
بر اساس گزارش ایسنا و مطابق با برنامه هفتم توسعه، هدف صنعت پالایش دستیابی به تولید روزانه تقریباً ۱۳۰ میلیون لیتر بنزین و نفت گاز تا پایان سال ۱۴۰۶ تعیین شده است. از این مقدار، ۷۵ درصد شامل فرآورده‌های با کیفیت یورو ۴ و بالاتر خواهد بود.
در حال حاضر به‌طور متوسط، کشور روزانه ۱۱۴ میلیون لیتر بنزین و ۱۱۲ میلیون لیتر گازوئیل باکیفیت تولید می‌کند. براساس اهداف کمی شاخص‌های عملکردی انرژی در لایحه برنامه هفتم توسعه، پیش‌بینی می‌شود که تولید این دو فرآورده تا پایان سال ۱۴۰۶ با افزایش حدود ۱۵ درصدی به ۱۲۹ میلیون لیتر برای بنزین و ۱۳۰ میلیون لیتر برای گازوئیل برسد.
جالب است بدانید که نزدیک به ۷۰ درصد از فرآورده‌های تولیدی اصلی بنزین و گازوئیل کشور، شامل بیش از ۷۵ میلیون لیتر بنزین و ۷۰ میلیون لیتر نفت‌گاز، استانداردهای یورو ۴ و ۵ را دارند که تا پایان سال ۱۴۰۶ این میزان به ۷۵ درصد افزایش خواهد یافت.
در حال حاضر، به‌طور متوسط هر روز حدود ۶۵ میلیون لیتر نفت کوره (مازوت) در کشور تولید می‌شود، که حدود ۱۸ درصد از مجموع فرآورده‌های تولیدی در ۱۰ پالایشگاه نفت کشور را شامل می‌شود. طبق لایحه برنامه هفتم توسعه، با اقداماتی که برای کیفی‌سازی پالایشگاه‌ها انجام می‌شود، مقدار تولید نفت کوره به ۱۲.۹ درصد (تقریباً معادل ۴۹ میلیون لیتر در روز) کاهش خواهد یافت.
برنامه افزایش ظرفیت تولید بنزین کشور تا اردیبهشت‌ماه ۱۴۰۳
دولت همچنین در نظر دارد برنامه‌هایی را برای افزایش ظرفیت تولید بنزین پیاده‌سازی کند. جلیل سالاری، معاون وزیر نفت در امور پالایش، اعلام کرده است که ظرفیت تولید روزانه با افزایش ۲ میلیون لیتری بنزین و ۳.۵ میلیون لیتری گازوئیل تا اردیبهشت‌ماه سال ۱۴۰۳ پیش‌بینی شده است.
او افزود که در پروژه توسعه و تثبیت ظرفیت پالایشگاه آبادان، تعدادی از طرح‌های توسعه کیفی تا پایان امسال به بهره‌برداری خواهند رسید و این امر منجر به افزایش حدود ۲ میلیون لیتر در ظرفیت تولید این پالایشگاه خواهد شد. در پالایشگاه اصفهان نیز، پیش‌بینی افزایش ظرفیت تولید بنزین به میزان تقریباً ۳ میلیون لیتر وجود دارد که امیدواریم به زودی محقق شود. علاوه بر این، در حال اجرای طرح‌های جامع کیفی‌سازی نفت کوره در پالایشگاه‌ها هستیم که برای نخستین بار با کمک شرکت‌های دانش‌بنیان به مرحله اجرا در آمده است. این طرح‌ها می‌توانند به تأمین سوخت نیروگاهی کشور در سال آینده کمک شایانی نمایند.
کاهش میانگین مصرف روزانه بنزین به ۱۱۳ میلیون لیتر
میانگین مصرف بنزین کشور در ماه‌های اخیر به‌طور تقریبی ۱۱۶ میلیون لیتر در روز بوده است، اما این مقدار در روندی کاهشی، به ۱۱۳ میلیون لیتر در ماه جاری کاهش یافته است. افزایش مصرف بنزین در کشور منجر به ایجاد ناترازی شده است؛ موضوعی که به‌گزارش کارشناسان و مسؤولان به اقدامات حل مشکل نیاز دارد. مرتضی بهروزی‌فر، کارشناس انرژی به ایسنا گفت که برای حل مسئله ناترازی بنزین، صرفاً راهکارهای قیمتی کافی نیست و نیاز است به ابزارهای غیرقیمتی نیز توجه کنیم. وی افزود که قیمت بنزین تبدیل به نشانه‌ای از تورم شده و هر افزایش در قیمت آن مستقیماً منجر به افزایش نرخ تورم خواهد شد، بنابراین ابزارهای قیمتی نتوانند به صورت مؤثر عمل کنند.
او بر این نکته تأکید داشت که در شرایط فعلی ما تنها می‌توانیم به گزینه واردات تکیه کنیم و همچنین نیاز به تدوین برنامه‌هایی برای حل مشکل در کوتاه‌مدت، میان‌مدت و بلندمدت داریم. از جمله راهکارهای ذکر شده می‌توان به بهبود وضعیت و توسعه پالایشگاه‌ها، افزایش حمل‌ونقل عمومی و ارتقاء وضعیت ناوگان خودروهای کشور اشاره کرد. در همین راستا، دولت به تازگی مجوز واردات خودروهای هیبریدی و کم‌مصرف را صادر کرده است که می‌تواند اثرات مثبتی به همراه داشته باشد.
ضرورت تنوع بخشی به سبد سوخت
این کارشناس به اهمیت و ضرورت تنوع بخشی به سبد سوخت برای حل مشکل ناترازی بنزین تأکید کرد و گفت: برای توسعه سی‌ان‌جی تلاش‌های متعددی انجام شده اما چالش‌هایی نیز در این حوزه وجود دارد که باید برطرف شوند تا تقاضا برای دوگانه‌سوز کردن خودروها افزایش یابد.
بهروزی‌فر با اشاره به نیاز به زیرساخت برای استفاده از خودروهای برقی گفت: اگر زیرساخت‌های لازم فراهم شود، این بخش نیز می‌تواند به کاهش مشکل کمک کند. همچنین باید تدابیری برای از رده خارج کردن خودروهای فرسوده و پرمصرف اتخاذ گردد.
او عنوان کرد که در شرایط فعلی باید به تنوع بخشی در سبد سوخت، توسعه ناوگان حمل‌ونقل عمومی و جایگزینی خودروهای قدیمی و پرمصرف توجه ویژه‌ای شود و یک راهکار جامع برای حل این موضوع تدوین گردد.
ضرورت اصلاح صنعت خودروسازی
مهدی هاشم زاده، یکی دیگر از کارشناسان در حوزه انرژی، بیان کرد که یکی از چالش‌های اساسی در مصرف و ناترازی بنزین کمبود تولید بنزین نیست. به‌گونه‌ای که ما در حال حاضر معادل ۱۱۵ میلیون لیتر تولید بنزین داریم که نشان‌دهنده تولید قابل توجهی است. اگر استانداردهای منطقه‌ای در حوزه خودروها رعایت می‌شد، اکنون با مشکل ناترازی بنزین مواجه نبودیم. در حال حاضر سوخت مصرفی خودروهای داخلی به طور میانگین دو تا دو و نیم برابر بیش از استاندارد است، به طوری که با توجه به تعداد فعلی خودروها، اگر استانداردها رعایت می‌شد، ما تنها به استفاده از ۶۰ تا ۷۰ میلیون لیتر بنزین نیاز داشتیم.
وی در ادامه به برخی از راهکارهای ممکن اشاره کرد و گفت که یک راهکار، اصلاح صنعت خودروسازی و استفاده از رویکردهای غیر قیمتی است. به عنوان مثال، می‌توان در زمینه کنترل قاچاق اقداماتی اتخاذ کرد.
گسترش ظرفیت صنعت سی ان جی برای کاهش وابستگی به بنزین خارجی
این کارشناس انرژی ادامه داد که ظرفیت سی‌ان‌جی برای خودروهای فعال در زمینه حمل‌ونقل در سال آینده ایجاد خواهد شد. به این طریق، اگر تاکسی‌ها و وانت بارها و همچنین تاکسی‌های اینترنتی از این سوخت استفاده کنند، تنوع و گسترش سبد سوخت فراهم خواهد شد و ناترازی کاهش می‌یابد.
وی تأکید کرد که باید در تولید خودروهایی که قیمتشان زیر ۸۰۰ میلیون تومان است، که بخش عمده‌ای از مصرف مردم را شامل می‌شود، تمهیداتی برای دوگانه‌سوز کردن مدنظر قرار گیرد. همچنین ایجاد زیرساخت‌های لازم برای صنعت سی‌ان‌جی بسیار حائز اهمیت است؛ اگر ۱۵ میلیون متر مکعب انگلیسی سی‌ان‌جی به سطح کنونی اضافه شود، مشکل واردات بنزین به طور کامل حل خواهد شد.
هاشم زاده ادامه داد: مسئله بعدی ابتکار عمل در زمینه جایگاه‌های سوخت است که تأثیر بسزایی خواهد داشت، چون با افزایش قیمت بنزین و ایجاد سقف برای کارت سوخت، مصرف غیرمعمول، که ممکن است منجر به قاچاق شود یا در خودروهای پرمصرف سوزانده شود، کاهش خواهد یافت.
به مزیت‌های تنوع بخشی به سبد سوخت اشاره کرد و اظهار داشت که این امر می‌تواند موجب تضمین امنیت ملی و همچنین کمک به اصلاح ساختار سوخت در حوزه حمل‌ونقل گردد.