تپه ستران آجین که در شهرستان اسدآباد همدان قرار دارد، با تاریخی قدیمی به حدود ۶ هزار سال پیش، از سوی جادهای آسفالته، خانههای مسکونی و ساختمان شهرداری محاصره شده است.
، باستانشناسان به منظور حفظ تپه ستران آجین، پس از انجام پژوهشهای میدانی، حدود عرصه و حریم آن را تعیین کردند. عمق حفاری در نقاط گمانهها بین یکونیم تا سه متر متغیر بوده است و به دنبال این تحقیقات، عرصه این تپه ششهزارساله بهطوری که پژوهشگاه میراث فرهنگی و گردشگری اعلام کرده، در حدود یکونیم هکتار محاسبه شده است.
مکان تپه ستران آجین (آژین) در استان همدان و شهرستان اسدآباد، در بخش پیرسلمان و در شمالشرقی شهر آجین واقع است. این سایت باستانی در تاریخ دهم بهمنماه سال ۱۳۸۳ با شماره ۱۱۳۵۸ بهعنوان یکی از آثار ملی به ثبت رسیده است. قدیمیترین نشانههای سکونت در این تپه به هزارۀ چهارم قبل از میلاد برمیگردد و این محوطه در دورههای تاریخی و اسلامی نیز مورد استفاده قرار گرفته است.
از سوی دیگر، امیر بهرامی، سرپرست هیأت باستانشناسی تپه ستران، گزارش داد که در بخش شرقی این تپه، جادهای آسفالتی وجود دارد که بهسوی روستاهای دهستان کلیایی منتهی میشود. همچنین، ضلعهای شمالی و غربی تپه با منازل مسکونی احاطه شده و در ضلع جنوبی آن، ساختمان شهرداری آجین واقع شده است.
این باستانشناس بر این باور است که قرارگیری محوطه باستانی ستران آجین (آژین) در مقیاس شهری و فعالیتهای عمرانی، موجب تهدید و خطر نابودی آن شده است.
گزارشهای باستانشناسانی که به بررسی و تعیین عرصه و حریم در این تپه مشغول بودند، نشان دهنده این است که محوطه باستانی ستران، با توجه به احاطه شدن توسط منازل مسکونی، بهصورت زبالهدانی درآمده و همچنین ساختوسازهای جدید شهری موجب تخریب بخشهایی از تپه و ویرانی آثار معماری آن شده است.
جهت جلوگیری از این آسیبها و حفاظت از تپه، ضروری بود که حدود عرصه و حریم مشخص شود تا ادارات مختلف بتوانند برنامههای عمرانی و خدماتی خود را با ملاحظه وضعیت کنونی اثر و با هماهنگی با میراث فرهنگی و رعایت نرمهای مربوط به عرصه و حریم این محوطه تاریخی اجرا کنند. سرپرست هیأت باستانشناسی تپه ستران افزود که ارائه طرح حفاظت و ترغیب ارگانهای دولتی از جمله فرمانداری و شهرداری شهرستان برای جلوگیری از تعرض بیشتر به تپه و پاکسازی سطح آن از زباله و نخاله، بسیار حیاتی است.
این باستانشناس تأکید کرد: بررسی میدانی بهمنظور تعیین عرصه و پیشنهاد حریم با ایجاد ۲۰ گمانه به ابعاد ۵/۱×۵/۱ متر در اطراف محوطه و کاوش آنها بر اساس لایهبندی طبیعی نهشتهها انجام شد. عمق حفاریها در گمانهها از یکونیم تا سه متر متفاوت بوده است. نتایج بهدستآمده از این مطالعه میدانی نشان میدهد که عرصۀ واقعی این محوطه تقریباً یکونیم هکتار است.
