در برنامه گفت وگوی ویژه خبری که به موضوع تجدیدنظر در پیوستن به گروه ویژه اقدام مالی (FATF) اختصاص داشت، محمدرضا باهنر و یاسر جبرائیلی به بحث و تبادل نظر پرداختند. در ادامه بخش هایی از این گفتگو به نقل از خبرگزاری صدا و سیما ارائه می شود؛
مجلس یازدهم که به آن اشاره کردید، چه دلایل و استدلال هایی را برای عدم حمایت از این موضوع ارائه کرده است؟
باهنر: اساساً نیازی به بیان نیست. آنها اعلام کردند که شورای نگهبان آن را رد کرده و ما نیز آن را پذیرفته ایم و بر آن اصرار نداریم، زیرا این را به سود نظام نمی دانیم. موضع مجلس یازدهم به روشنی متفاوت از مجلس دهم است. وقتی مجمع تشخیص مصلحت نظام قرار بر بررسی گذاشت، این بررسی باید بین دو نظر متفاوت صورت می گرفت؛ در این مورد، نظرهای متفاوتی وجود نداشت. بنابرین مجمع تشخیص مصلحت نظام این مسئله را در سکوت باقی گذاشت. البته آقای جبرائیلی در آن زمان در مرکز بررسی ها بودند و شاید نظرات خاص خود را داشتند، که برخی از اعضای مجمع نیز همینطور بودند. جمع بندی آن جلسه به این سمت رفت که اگر ما بخواهیم رأی گیری کنیم، چون طرفی برای دفاع وجود ندارد، دلیل منطقی برای رأی گیری نکردن مجمع وجود ندارد.
این موضوع مدت زمانی را به خود اختصاص داد و مجمع تشخیص مصلحت نظام، شاید به دلیل آئین نامه داخلی خود، که آقای جبرائیلی احتمالاً بهتر به آن اشراف دارند، پس از گذشت مدتی اگر اظهارنظر نکند، دیگر حق اظهارنظر ندارد. حدود هشت یا نه ماه از ارجاع این قانون به مجمع گذشت و به دلیل عدم اعلام نظر، این موضوع به بایگانی رفت و دیگر مجمع حق اظهارنظر نداشت در دوره مجلس یازدهم. در اواخر دولت آقای روحانی، ایشان نامه ای برای حضرت آقا نوشتند و گفتند که مجمع تشخیص مصلحت نظام فرصت قانونی خود را از دست داده و درخواست کردند که اجازه دهند مجمع دوباره این موضوع را بررسی کند. درخواست آقای روحانی شامل دو نکته بود؛ یکی اینکه اجازه داده شود مجمع رسیدگی کند و دیگری اینکه توصیه شود که تصویب شود.
مضمون نامه این بود که حضرت آقا با بخش اول موافقت کردند و فرمودند مجمع می تواند رسیدگی کند و در خصوص بخش دوم هم بیان کردند که مجمع خود اعضای فنی و خبره ای دارند و خودشان نظر خواهند داد. این موضوع به دولت آقای رئیسی رسید و در این بین رخدادهایی به وقوع پیوست، ایران در لیست کشورهای پرخطر برای مبادلات تجاری قرار گرفت و به دنیا توصیه شد که محتوای عدم پیوستن ما به CFT و پالرمو و عدم تکمیل این موضوع مرتبط است. این دو موضوع به وجود آمد و یکی از آنها این بوده که هزینه های تحریم برای ما کاهش می یابد و هزینه هایی که کشورهایی که بخواهند تحریم ها را دور بزنند را افزایش می دهد. به عنوان مثال، اگر کشورهایی مانند چین، روسیه، هند و سایرین بخواهند با ایران مبادله ای داشته باشند یا بخواهند بعضی از تحریم های ظالمانه و ضدبشری ایالات متحده را دور بزنند، اینجا مسئله FATF دوباره مطرح می شود و مشکلاتی به وجود می آید. به شکلی که جالب است ایرانیانی که در خارج از کشور هستند، به دلیل عدم پیوستن ما به FATF، با مشکلات حقوقی مواجه هستند و حتی امکان باز کردن حساب بانکی نیز برای آنها فراهم نیست. سفارتخانه های ما در بسیاری از کشورها اجازه باز کردن حساب یا پس انداز یا جاری را ندارند.
به طور کلی، اگر به موقعیت کنونی برگردیم، دولت آقای رئیسی تلاش هایی انجام داد و کارهایی انجام شد، اما FATF را به مجمع ارائه نداد. آقای پزشکیان دوباره درخواست کردند و اکنون آقای پزشکیان این درخواست را مطرح کرده اند و حضرت آقا نیز موافقت کرده اند که FATF به صحن مجمع برود. بنابراین، موضع مجلس شورای اسلامی در این خصوص حائز اهمیت خواهد بود. به این معنا که اگر نماینده ای از کمیسیون امنیت ملی در مجمع بیاید و بگوید ما این را قبول نداریم، قطعاً مجمع دوباره بابت مصلحت دچار تردید خواهد شد. به همین دلیل آقای املی دیروز بیان کردند که ما باید بسیار به مصلحت نظام اهمیت دهیم. در نهایت، تحریم های بی رحمانه ای که از سوی ایالات متحده به منصه ظهور رسیده، نه تنها بر اساس حقوق بشر بلکه مخالف بسیاری از توافقات بین المللی است که خود آنها علیه ما اعمال کرده اند و حل نکردن مسائل FATF، CFT و پالرمو به نوعی به این تحریم ها وزن بیشتری می دهد و خود، یک تحریم خودساخته است که به تحریم های ظالمانه ی آمریکا اضافه می شود. این موضوع را در مجمع تشخیص مصلحت نظام به دقت پیگیری خواهیم کرد و امیدواریم بتوانیم به مصلحتی مناسب برای ۸۰ میلیون نفر از مردم کشور، که آقای جبرائیلی به درستی فرمودند ۸۶ میلیون نفر هستند، دست یابیم.
سؤال: آقای جبرائیلی اشاره کردند که عدم پیوستن به این موضوع می تواند بار مالی بر کشور و مردم تحمیل کند؟
جبرائیلی: این را می گویند، اما واقعیت این نیست. اجازه دهید چند اصلاحیه به سخنان آقای باهنر اضافه کنم. اول اینکه ایشان اشاره کردند که در دوره آقای رئیسی، ایران وارد لیست کشورهای پرخطر شد، در حالی که این اتفاق زمستان ۹۸ رخ داد. همچنین، مساله ی حساب بانکی که به آن اشاره شد هیچ ارتباطی به FATF ندارد، بلکه به تحریم ها ارتباط دارد. اجازه دهید به این نکته بپردازیم که آیا پیوستن به این پیمان به نفع کشور و ملت ما است؟ اگر چنین باشد، هیچ گونه منعی ندارد.
باهنر: به این معنا که حتی اگر FATF مشکلات را حل کند، تحریم ها همچنان مانع از داشتن حساب بانکی برای ایرانیان در آلمان است و این برخلاف همه اصول حقوق بین الملل است. همه شهروندان جهان در کشورهای مختلف حق دارند که حساب بانکی باز کنند و این موضوع هیچ ارتباطی به تحریم ها ندارد. می خواهم بگویم که بر پایه مسائل حقوقی بین المللی، نباید اظهارنظری صورت گیرد که نادرست باشد.
جبرائیلی: شما می خواهید تصمیم گیری کنید، من که رأی ندارم.
باهنر: شاید به همین دلیل گفته اند که شما از مجمع خارج شوید.
جبرائیلی: اگر این دلیل باشد، ما به آن افتخار می کنیم، اما دلیل اصلی این نیست.