وزارت نیرو در راستای اجرای ماده ۶ قانون مانع‌زدایی از توسعه صنعت برق که در آذر ۱۴۰۱ ابلاغ گردید، به اصلاح تعرفه‌های برق مشترکان حوزه خانگی پرداخته است. این اقدام با هدف توزیع عادلانه یارانه انرژی و انگیزش مشترکان پرمصرف به صرفه‌جویی در مصرف انجام شده است. این ماده قانونی مشترکان پرمصرف را نسبت به مشترکان کم‌مصرف به صورت پلکانی با قبوض بالاتری مواجه می‌سازد.
تعرفه‌های برق مشترکان سالانه بر اساس قوانین و مقررات مصوب مجلس شورای اسلامی و به منظور اختصاص یارانه بیشتر به مشترکان کم مصرف و الزام به رعایت الگوهای مصرفی برای مشترکان پرمصرف تعیین می‌گردد.
در سال جاری، تعرفه برق مشترکان به تبع ضوابط موجود در قانون “مانع‌زدایی از توسعه صنعت برق” که در سال ۱۴۰۱ به تصویب رسید، محاسبه و بر روی قبض این مشترکان اعمال گردیده است.
از این رو، تعرفه‌های بخش خانگی به دو دسته بر اساس مشترکان کم مصرف و مشترکان پرمصرف (آنانی که مصرفشان بالاتر از الگو است) تقسیم‌بندی شده و برای مناطق عادی و گرمسیری (با توجه به دما و رطوبت) افزایش یافته است.
تعرفه‌هایی که مبنای محاسبات آن‌ها ضرایبی از هزینه تأمین برق (شامل هزینه‌های تولید، انتقال و سوخت) است، نشان‌دهنده افزایش هزینه تأمین برق به میزان ۲۰۷ تومان در سال ۱۴۰۲ برای هر کیلووات ساعت می‌باشد. به بیان دیگر، هزینه تأمین برق در سال ۱۴۰۲ معادل ۵۴۷۲ ریال بوده که در حال حاضر به ۷۵۴۲ ریال ارتقا یافته است.
بر اساس این گزارش و با استناد به قانون مذکور، ۷۵ درصد از مشترکان در مناطق مختلف جزو مشترکان کم مصرف محسوب می‌شوند که تعرفه برق آن‌ها شامل یارانه بوده و با احتساب هزینه سوخت و مالیات ارزش افزوده، حداکثر حدود ۲۰ درصد از هزینه تأمین برق را پرداخت می‌کنند.
به عنوان نمونه، صورتحساب یک مشترک در مناطق عادی با مصرف ۲۰۰ کیلووات ساعت برق (طبق الگو در فصل سرد) با احتساب هزینه تأمین، مالیات بر ارزش افزوده و عوارض برق در سال جاری برای دوره دو ماهه معادل ۳۰ هزار تومان خواهد بود که نسبت به سال گذشته به میزان حدود ۷ هزار و ۵۰۰ تومان افزایش داشته است. این میزان افزایش برای ۷۵ درصد از مشترکان نیز به همین اندازه یا کمتر از آن صورت گرفته است.
با این حال، مشترکانی که مصرف برق‌شان از الگو فراتر رود، به ازای هر مقدار اضافه مصرف به قبوض بالاتری مشمول خواهند شد.
بر این اساس، تعرفه برق مشترکان خانگی تا سطح الگو، بالای الگو تا یک و نیم (۱.۵) برابر، بیشتر از آن تا دو و نیم(۲.۵) برابر و همچنین مصارف بالای دو و نیم (۲.۵) برابر از الگو به ترتیب با ضرایب نیم (۰.۵)، یک و نیم (۱.۵)، دو و نیم (۲.۵) و پنج (۵) برابر هزینه تأمین برق محاسبه و اخذ می‌شود.
در ادامه این ماده قانونی ذکر شده که به منظور ایجاد فرصتی برای انطباق و جلوگیری از افزایش چشمگیر هزینه برق برای مشترکان کم مصرف، همچنین به وزارت نیرو اختیار داده شده است تا نسبت به دریافت هزینه‌های بسیار پایین، یعنی کمتر از نیم برابر هزینه‌های تأمین برق از مشترکان در قالب الگو اقدام کند.
برای مثال، اگر مشترکی در فصل سرد سال در مناطق عادی با الگوی ۲۰۰ کیلووات، ۱۷۰ کیلووات ساعت برق مصرف کند، برای مصرف ۰ تا ۱۰۰ به ازای هر کیلووات ساعت تنها ۱۴ درصد هزینه تأمین، یعنی ۱۰۷۱ ریال و برای مصرف ۱۰۱ تا ۱۷۰ نیز ۱۶ درصد هزینه تأمین، یعنی ۱۲۵۲ ریال پرداخت خواهد کرد.
علاوه بر این، اگر یک مشترک در فصل سرد در مناطق عادی بیش از ۲۰۰ کیلووات ساعت، مثلاً ۲۱۱ کیلووات ساعت برق مصرف کند، برای مصرف تا سطح الگو ۲۱۴۹ ریال (۲۹ درصد هزینه تأمین برق) و برای ۱۱ کیلووات بالای الگو نیز ۱.۵ برابر هزینه تأمین، یعنی ۱۱ هزار و ۳۱۳ ریال به ازای هر کیلووات ساعت پرداخت خواهد کرد.
بنابراین، اگر یک مشترک در فصل سرد که الگوی مصرف برق در مناطق عادی ۲۰۰ کیلووات است، تا ۴ برابر بیشتر از الگو یعنی ۸۰۰ کیلووات ساعت مصرف کند، مشمول قبض برقی حدود ۲ میلیون تومان خواهد شد که نسبت به سال گذشته افزایشی معادل ۵۵۰ هزار تومان دارد. همچنین قبض برقی که برای مصرف بیش از ۲.۵ برابر از الگوی خود یعنی از ۷۵۰ تا ۸۰۰ کیلووات ساعت باشد، تا ۵ برابر هزینه تأمین یعنی ۳۷ هزار و ۷۱۰ ریال افزایش خواهد یافت.
این گزارش می‌افزاید: بر اساس آخرین پایش‌ها، تقریباً ۷۵ درصد مشترکان در چهارچوب الگوی برق مصرف می‌کنند که قبض برق آن‌ها کمتر از ۵۰ هزار تومان است و نسبت به سال گذشته کمتر از ۷ هزار و ۵۰۰ تومان افزایش یافته است. اما از سوی دیگر، ۲ درصد از مشترکان برق خانگی که ماهانه بیش از ۲.۵ برابر الگو (در مناطق عادی بیش از ۷۵۰ کیلووات ساعت در فصل سرد) برق مصرف می‌کنند، به تنهایی ۱۰ درصد از مجموع مصرف برق خانگی را به خود اختصاص داده و باید ۵ برابر هزینه تأمین برق را به ازای هر کیلووات ساعت برق مازاد پرداخت نمایند.