فرانسیس گالگانو، دانشیار در دپارتمان جغرافیا و محیط‌زیست دانشگاه ویلانوا در پنسیلوانیا، اظهار داشت که ضعف در حکمرانی در مناطق بسیار آسیب‌پذیر – به‌ویژه در حوضه‌های رودخانه‌های فرامرزی – و تشدید بحران تغییرات آب و هوایی، دو چالش مهم به شمار می‌روند. گالگانو در طی یک ویدئو کنفرانس با CNBC تصریح کرد: «شما با مساله‌ای از ناتوانی حاکمیتی و تاثیر روزافزون خشکی و تغییرات اقلیمی روبه‌رو هستید. به نظر من، این موضوع بنیادی است که ظرفیت ما را برای [رفع مناقشات آبی] به‌صورت مسالمت‌آمیز و کارآمد به‌هم می‌زند.» او اضافه کرد: «امیدوارم که در اشتباه باشم. اما این نظر من است و به‌طور حتم داده‌ها این موضوع را تایید می‌کند.»
بحث درباره احتمال وقوع جنگ‌های آبی، موضوعی است که به طولانی‌مدت بوده و از مقامات عالیرتبه سازمان ملل تا کارشناسان سرشناس در حوزه سیاست آبی، نگرانی‌های خود را در مورد خطرات مرتبط ابراز کرده‌اند. در عین حال، برخی دیگر به این موضوع شک و تردید بیشتری دارند. موسسه بین‌المللی آب استکهلم (SIWI)، یک نهاد غیرانتفاعی با تخصص در مدیریت منابع آبی، اعلام کرده که حتی در شرایطی که احتمالاً درگیری‌های اجتماعی و خشونت افزایش می‌یابد، «آب می‌تواند به‌عنوان پلی برای مذاکرات صلح‌آمیز عمل کند، نه به‌عنوان سلاح جنگی». موضوع پایداری آب به یک چالش فوری و جهانی تبدیل شده است. تخمین‌ها نشان می‌دهد که نیمی از جمعیت جهان حداقل در بخشی از سال با کمبود شدید آب دست و پنجه نرم می‌کنند؛ در حالی که تحقیقات منتشر شده در سال گذشته از سوی موسسه منابع جهانی هشدار می‌دهد که تا سال ۲۰۵۰، ۷۰ تریلیون دلار – معادل ۳۱ درصد از تولید ناخالص داخلی جهانی – ممکن است در معرض تنش آبی شدید قرار گیرد.
افزایش رقابت برای دستیابی به آب در مناطق کنونی خشک، به همراه پیامد ترکیبی تغییرات آب و هوایی، به ظهور سرفصل‌های مرتبط با آب در ماه‌های اخیر منجر گشته است. ساکنان مکزیکوسیتی در ماه ژانویه به خاطر کمبود «بی‌سابقه» آب در مدت چند هفته به خیابان‌ها آمدند؛ مقامات ایرانی در ژوئن از خطر فرونشست زمین در تهران و بیش از ۸۰۰ شهر و روستا خبر دادند و موسسه رتبه‌بندی مودیز به تازگی اعلام کرد که کمبود آب شدید در هند ممکن است به اعتبار این کشور آسیب برساند.
شدت بحران آب جهانی با افزایش نگران‌کننده تعداد حوادث امنیتی بیشتر نمایان شده است. داده‌های ارائه شده توسط Control Risks در اوایل ژوئن نشان داد که میانگین تعداد حوادث امنیتی مربوط به آب از سال ۲۰۱۹ تا مه ۲۰۲۴ بیش از ۲۳۰ درصد افزایش یافته است. موسسه مشاوره ریسک جهانی افزود که این حوادث شامل اعتراضات و ناآرامی‌های خشونت‌آمیز ناشی از کمبود آب یا آلودگی است و هشدار داد که این روند در آینده «به‌طور محسوسی» کاهش نخواهد یافت.
تنش مصر و اتیوپی
گالگانو در دانشگاه ویلانوا ۹ حوضه رودخانه بین‌المللی را به‌عنوان نقاط بحرانی شناسایی کرد که در آن‌ها یا در حال حاضر درگیری در حال وقوع است یا بروز درگیری مسلحانه محتمل است. این حوضه‌ها شامل حوضه نیل در آفریقا، حوضه دجله-فرات در جنوب غربی آسیا و رودخانه‌های هیرمند و هریرود در امتداد مرز افغانستان و ایران می‌شود. در مورد حوضه نیل، گالگانو خاطرنشان کرد که کشورهای ساحلی – به کشورهایی که در حاشیه رودخانه قرار دارند – تا به امروز به توافقی در خصوص یک سد پرحاشیه نرسیده‌اند و مصر به‌طور رسمی اعلام کرده که ممکن است به جنگ متوسل شود. مصر و __ENCODED_PGEgaHJlZj0iaHR0cHM6Ly9kb2xhdG5ld3MuY29tL3RhZy8lZDklYTclZDglYWElZGIlOGMlZDklODglZDklYmUlZGIlOGMvIj7Yp9iq24zZiNm+24w8L2E+__ سال‌ها است که بر سر ساخت سد برقابی ۴ میلیارد دلاری روی ساقه اصلی رود نیل در حال کشمکش هستند.
نگرانی مصر نسبت به سد بزرگ رنسانس اتیوپی یا GERD این است که ممکن است تأثیر منفی بر تأمین آب و آبیاری در پایین‌دست این کشور داشته باشد؛ مگر اینکه اتیوپی نیازهای مصر را مدنظر داشته باشد. همچنین احتمال بروز درگیری‌های مسلحانه به‌طور جدی وجود دارد. او تاکید کرد: «اگر [GERD] به‌طور بارزی جریان آب در مصر را محدود کند، قطعا نقطه‌ای از تنش خواهد بود. از سال ۲۰۱۱ آن‌ها در تلاش‌اند که به توافقی ساختاری دست یابند و هنوز موفق نشده‌اند. من این را یک مساله جدی می‌دانم.
ترکیه، سوریه و عراق
رودخانه‌های دجله و فرات، که به‌طور تقریبی مسیرهای موازی را در قلب خاورمیانه طی می‌کنند، به‌عنوان دیگر نقاط بحرانی شناسایی شده‌اند. گالگانو خاطرنشان کرد که رجب طیب اردوغان، رئیس‌جمهور ترکیه به‌نظر می‌رسد بیشتر در مواضع ملی‌گرایانه و جزیره‌ای خود در خصوص برخی مسائل مصمم است، بنابراین آیا وی واقعا تصمیم به قطع آب خواهد گرفت یا خیر؟ در حال حاضر عراق و سوریه بسیار خشک و مرتفع هستند.
او اضافه کرد: «شما مشکلاتی در ورود آب به هیمالیا و چین، به‌ویژه در غرب چین دارید. به نظر نمی‌رسد هیچ کسی به‌صورت نظامی قادر به به چالش کشیدن این مسائل باشد اما این نگرانی وجود دارد. رودخانه براهماپوترا و سند در آن ناحیه میان هند، پاکستان و نپال نیز از همین قبیل هستند. تمامی این موارد نشانگر نقاط عطف جهانی عمده‌ای هستند.» برنامه محیط‌زیست سازمان ملل متحد (UNEP) نیز در ماه مارس لیستی از هفت اقدامی که کشورها و افراد می‌توانند برای مقابله با کمبود آب انجام دهند، منتشر کرد. این اقدامات شامل حفظ و احیای محیط‌های طبیعی، بهبود کارایی آب، مقابله با نشت آب، استفاده غیرمتعارف از منابع آبی مانند تصفیه و بازاستفاده از فاضلاب و به‌کارگیری رویکردهای یکپارچه در فرآیند تصمیم‌گیری بود.