یک فعال در حوزه میراث فرهنگی هشدار داد که پایه ستونی با قدمتی نزدیک به دو هزار سال، برای نزدیک به یک دهه در دشتی واقع در شهرستان نورآباد مَمَسنی در استان فارس به حال خود رها شده است و خطر سرقت آن توسط سوداگران و قاچاقچیان آثار تاریخی و فرهنگی به شدت احساس می شود و ضروری است که به سرعت به موزه منتقل گردد.
سیاوُش آریا، پژوهشگر و فعال در میراث فرهنگی اظهار داشت: این پایه ستون با ارزشی که بیش از دو هزار سال قدمت دارد، به دوره تاریخی کم تر شناخته شده ی پَساهخامنشی (پس از هخامنشیان) نسبت داده می شود و در یکی از دشت های شهرستان نورآباد مَمَسنی طی نزدیک به یک دهه به حال خود و بی توجهی رها شده است.
برخی بخش های این پایه ستون در گذشته آسیب دیده و شکسته شده است و به لطف وزن بالای آن، تاکنون قادر به انتقال آن نبوده اند. لازم است هرچه سریع تر این پایه ستون به موزۀ شهرستان نورآباد که چند سالی است تأسیس شده، منتقل گردد.
این پژوهشگر میراث فرهنگی در اشاره به غفلت مسؤولان در خصوص این پایه ستون در نورآباد، به یاد می آورد که در بهار سال ۱۴۰۱ خورشیدی، پس از بازدید از این یادمان به اداره کل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی استان مراجعه کرده و به وسیلۀ مدیر روابط عمومی وقت، ارتباطی تلفنی با مدیر شهرستان نورآباد برقرار کردیم و موضوع رها شدن پایه ستون را مطرح کردم. قرار بر این بود که روز بعد این پایه ستون از محل کنونی اش جابه جا و به موزه تازه تأسیس نورآباد منتقل گردد، اما این خوش باوری به نوعی اشتباه بود.
در این حدود ده سال گذشته، من به دو مدیر کل وقت استان در خصوص وضعیت پایه ستون تذکر داده و آنها قول پیگیری و جابه جایی را داده بودند. اما در کمال تعجب در بازدید اخیرم از این پایه ستون، همچنان در گوشه ای neglected باقی مانده و خطر سرقت و تخریب آن وجود دارد و باید سریع تر به موزه منتقل شود.
این کنشگر و پژوهشگر میراث فرهنگی همچنین گفت: تابلوی معرفی یکی از یادمان های تاریخی در اطراف این محل در سال های گذشته از بیخ ریشه کَنی و به سرقت رفته است و بخش هایی از میلۀ آهنی یکی از پایه های تابلو هنوز در معرض دید قرار دارد.
این عکس دی ماه ۱۳۹۸ گرفته شده که تابلو میراث فرهنگی وجود داشت
تابلوی معرفی که دیگر نیست و جدا شده است.
این عکس سوم اسفندماه 1403 گرفته شده است.
سیاوش آریا در مورد زمان شناسی پایه ستون پَساهخامنشی نورآباد شفاف سازی کرد: بایستی توجه داشت که در این منطقه و دشت، اکثراً پایه ستون های تاریخی از دوران هخامنشی یافت شده است زیرا این ناحیه یکی از سایت های باستانی ارزشمند و وسیع به شمار می رود و وجود چنین آثار تاریخی دور از انتظار نمی باشد.
علاوه بر این، برخی باستان شناسان به بررسی نزدیکی پایه ستون پرداخته و در مورد سن آن، به توافق رسیده اند، زیرا این پایه ستون دارای جزئیات کمتری نسبت به پایه ستون های هخامنشی است و ساختار ساده تری دارد. به همین سبب به دوره پَساهخامنشی یا همان فراهخامنشی نسبت داده می شود و نزدیکی آن به یکی از مهم ترین یادمان های پَساهخامنشیان در این دشت، خود دلیلی بر این ادعا می باشد.
این پژوهشگر تاریخ ایران ادامه داد: به عقیده علی رضا جعفری زند، باستان شناسی که در گذشته به طور کامل این دشت را مورد مطالعه قرار داده است، چنین پایه ستون هایی که بیشتر به دوره های هخامنشی و پَساهخامنشی تعلق دارند، در همین زمین های کشاورزی پیدا شده و منتقل نشده اند. گذشته از این، در اطراف همین محوطه دو پایه ستون تاریخی دیگر نیز وجود داشته است.
این دشت و ناحیه از نظر تاریخی، دارای ارزشی بسیار بالا در تمامی ادوار تاریخ بوده و وجود چنین نشانه هایی در زمین های کشاورزی کاملاً طبیعی است. به رغم این که ممکن است سودجویان به دلایل مختلف اقدام به جابه جایی چند متری آن کرده باشند، ولی جایگاه این پایه ستون در همین دشت و منطقه بوده و خواهد بود.
<pی از سوی دیگر، در پژوهش هایی که قبلاً در این منطقه انجام داده ام، برخی نشانه ها بیانگر آبادانی این محوطه در دوران باستان و وجود بناها و سازه های تاریخی دیگری در آن است که با گذشت زمان از میان رفته یا همچنان زیر خاک باقی مانده و به عنوان رازی سر به مهر مهار شده اند و روزی از دل خاک بیرون خواهند آمد و همگان را شگفت زده خواهند کرد. این ناحیه، هنوز هم مملو از تپه های تاریخی است که بعضی از آن ها از سوی کشاورزان تخریب و تسطیح شده اند!
بخش هایی از پایه ستون در گذشته شکسته و آسیب دیده است.
آریا افزوده است: متأسفانه این منطقه هنوز هم از لحاظ مطالعات باستان شناختی و تحقیقات تاریخی جا نیفتاده است. این ناحیه شهری مهم و بزرگ در دوران هخامنشی بوده که در دوران پس از آن یعنی پَساهخامنشی نیز زندگی اش جریان داشته و حتی تا دوره ساسانیان نیز ادامه یافته است و وجود آثار ارزشمند تاریخی از زمان های مختلف در نورآباد مؤید این مطلب است. همچنین در دوره ساسانیان، نورآباد ارزش و اهمیت خاصی داشته و سنگ نگارۀ ساسانی «سَراب بهرام»، نماد گویای همین دوران است.
این پژوهشگر اضافه کرد: یادآوری می شود که پروفسور «اِرنست هِرتسفِلد» آلمانی، منطقه تاریخی «جِن جان» یا لیدوما در نورآباد را یک پایگاه هخامنشی می داند. بر این اساس با در نظر گرفتن یافته ها و وجود یادمان های تاریخی متعدد در بخش ها و روستاهای مختلف نورآباد، به ویژه در این منطقه مدنظر، لزوم برخورد با یک شهر بزرگ و آباد در دوران هخامنشی مشهود است.
با انجام کاوش های باستان شناسی در آینده در این منطقه، به یقین تحولی شگرف در زمینه تاریخی و باستان شناسی رخ خواهد داد. از سوی دیگر، باید بدانیم که ارزش این پایه ستون به صورت منفرد نیست، بلکه کل آن محوطه دارای ارزش بسیار بالایی است. همچنین باید توجه ویژه ای به حفظ و نگهداری پایه ستون های پراکنده در این ناحیه صورت گیرد، زیرا این آثار هویت منطقه را شکل می دهند و از منظر داده های باستان شناسی، فرهنگی و تاریخی بسیار حائز اهمیت و ضروری هستند.
درباره خطر ربوده شدن و تخریب این پایه ستون هشدار داده شده است.
این کنشگر میراث فرهنگی همچنین یادآور شد: شاید این پایه ستون به لحاظ هنری نسبت به دوره هخامنشی ضعیف تر باشد و کار کمتری بر روی آن انجام شده باشد، اما از منظر تاریخی و هویتی باید بقا و نگهداری شود. تراش روی این پایه ستون نسبت به دوره هخامنشی سبک تر و ساده تر است. متأسفانه بیشتر پایه های ستون هایی که در سال های اخیر در این ناحیه یافت شده، به علت غفلت و بی توجهی و کم کاری مسئولین وقت میراث فرهنگی از سوی سودجویان و قاچاقچیان آسیب دیده و شکسته اند.
این عکس سوم اسفندماه 1403 گرفته شده است.
این عکس مهرماه ۱۳۹۴ گرفته شده است.
این عکس دی ماه سال ۱۳۹۶ گرفته شده است.