از خواص هفت کولان غافل نشوید!

بد نیست بدانید که خصوصیات هفت کولان به ویژه در زمینه تقویت استخوان‌ها، کمک به بدن در مقابله با سرماخوردگی و آنفولانزا و حتی تسهیل روند کاهش وزن، بسیار مؤثر و سودمند است. به همین دلیل، هفت کولان به عنوان یکی از پرکاربردترین گیاهان دارویی در سطح جهانی شناخته می‌شود. این گیاه همچنین به عنوان مکملی برای کاهش علائم سرماخوردگی و آنفولانزا مورد استفاده قرار می‌گیرد.

در این نوشته به بررسی جامع خواص هفت کولان، میزان مصرف مجاز و نکات منع مصرف آن خواهیم پرداخت:

هفت کولان؛ گیاهی اعجاب‌انگیز

به نقل از دکتر کرمانی، هفت کولان به چندین گونه متفاوت از درخت سامبوکوس تعلق دارد که جزء گیاهان گلدار خانواده Adoxaceae است. رایج‌ترین گونه آن که به نام هفت کولان شناخته می‌شود، Sambucus nigra است.

این درخت بومی قاره اروپا است، با این حال در بسیاری از مناطق دیگر جهان هم به طور وسیع کشت و رشد می‌کند. این گیاه می‌تواند به ارتفاعی تا ۹ متر برسد و دارای خوشه‌هایی از گل‌های کوچک سفید یا کرم رنگ است که به عنوان گل هفت کولان شناخته می‌شوند. توت‌های آن معمولاً به صورت دسته‌های کوچک سیاه یا آبی – سیاه ظاهر می‌شوند. درخت آقطی نیز جزو گیاهان مربوط به هفت کولان به شمار می‌آید.

میوه‌های هفت کولان به شدت ترش هستند و باید قبل از مصرف، پخته شوند. گل‌ها عطری ملایم و خوشبو دارند و می‌توانند به صورت خام یا پخته مورد استفاده قرار گیرند.

گونه‌های دیگری از هفت کولان شامل هفت کولان آمریکایی، هفت کولان کوتوله، هفت کولان آبی، هفت کولان با میوه قرمز و قلم‌موی آنتلوپ می‌باشد که هرکدام دارای خواص منحصر به فردی هستند.

مزایای هفت کولان در کاهش وزن

هفت کولان به دلیل برخورداری از فیبر بالا، می‌تواند به کنترل سرعت هضم و جذب کمک نماید. این گیاه با ایجاد حس سیری، تمایل به غذا خوردن را پایین می‌آورد و در کنار یک رژیم غذایی مناسب، می‌تواند به روند کاهش وزن یاری رساند.

ارزش غذایی و کالری هفت کولان

هفت کولان غنی از ویتامین C و فیبر غذایی است. یک فنجان هفت کولان حاوی ارزش غذایی زیر است:

• کالری: ۱۰۶
• کربوهیدرات: ۲۷ گرم
• فیبر: ۱۰ گرم
• ویتامین C: 52 میلی گرم
• آهن: ۳ میلی گرم
• پتاسیم: ۴۰۶ میلی گرم

طبع هفت کولان چگونه است؟

طبیعت هفت کولان سرد و خشک است و از این رو برای افرادی با طبع گرم و تر بسیار مناسب می‌باشد. این گیاه می‌تواند رطوبت بدن را کاهش داده و دمای بدن افراد گرم‌مزاج را کنترل کند. عسل، نبات یا شکر قهوه‌ای به عنوان مصلح آن شناخته می‌شوند.

زمان مناسب مصرف هفت کولان

بهترین زمان برای مصرف هفت کولان به منظور کاهش وزن، همراه با شیر و عسل می‌باشد، زیرا این ترکیب انرژی لازم شما را در صبح فراهم می‌آورد و تا مدت قابل توجهی شما را سیر نگه می‌دارد. این امر از نیاز به دریافت کالری اضافی جلوگیری می‌کند.

نحوه مصرف هفت کولان

در طول تاریخ، از گل‌ها و برگ‌ها برای تسکین درد، کاهش تورم، التهابات، همچنین برای تحریک تولید ادرار و عرق استفاده شده است. پوست این گیاه نیز به عنوان مدر، ملین و برای القای استفراغ به کار رفته است.

در طب سنتی، از هفت کولان یا عصاره آن برای درمان آنفولانزا، عفونت‌ها، سیاتیک، سردرد، درد دندان، درد قلب و دردهای عصبی و نیز به عنوان ملین و مدر بهره می‌برند.

برای استفاده از هفت کولان، می‌توانید یک قاشق غذاخوری پودر آن را داخل یک لیوان شیر ریخته و با عسل یا شیره انگور مخلوط کرده و نوش جان نمایید.

چگونه خواص هفت کولان را افزایش دهیم؟

خواص هفت کولان بی‌نظیر است اما با ترکیب آن با موادی همچون شیر و عسل یا حتی شیره انگور، می‌توان معجونی غنی ساخت که به خصوص برای افزایش حجم عضلات ورزشکاران بسیار مفید خواهد بود.

دیگر ویژگی‌های هفت کولان چیست؟

هفت کولان غالباً برای مبارزه با عفونت‌های ویروسی مانند سرماخوردگی و آنفولانزا استفاده می‌شود. این گیاه سرشار از مواد مغذی نظیر فیبر، ویتامین C، آهن و پتاسیم است.

هفت کولان غذایی کم کالری و سرشار از ویتامین C، فیبر غذایی و آنتی‌اکسیدان‌ها به شکل اسیدهای فنولیک، فلاونویدها و آنتوسیانین می‌باشد. گل‌ها به ویژه مملو از فلاونویدها هستند.

خواص بارز هفت کولان عبارتند از:

منبع غنی آنتی‌اکسیدان

یکی از ویژگی‌های بارز هفت کولان، وجود آنتی‌اکسیدان‌ها در آن است که با کاهش آسیب‌های سلولی ناشی از رادیکال‌های آزاد، به حفظ سلامتی کمک می‌کند. انواع توت‌ها و گل‌های هفت کولان سرشار از آنتی‌اکسیدان‌ها و ویتامین‌ها هستند که به تقویت سیستم ایمنی کمک می‌کنند. این ترکیبات می‌توانند به کاهش التهاب، تسکین استرس و محافظت از قلب نیز یاری رسانند.

گل‌ها، میوه‌ها و برگ‌ها به عنوان منبع قوی آنتی‌اکسیدان‌ها به شمار می‌آید. برای مثال، یکی از آنتوسیانین‌های موجود در توت‌ها از نظر قدرت آنتی‌اکسیدانی ۳.۵ برابر بیشتر از ویتامین E است.

علاوه بر این، تحقیقات نشان می‌دهد که وضعیت آنتی‌اکسیدانی در افراد یک ساعت پس از مصرف ۴۰۰ میلی‌لیتر آب هفت کولان بهبود می‌یابد. یک تحقیق دیگر روی موش‌ها نشان داد که عصاره هفت کولان به کاهش التهاب و آسیب بافتی ناشی از اکسیداسیون کمک می‌کند.

بنابراین، محصولاتی مانند شربت‌ها، آب‌میوه‌ها، چای و مرباهای هفت کولان ممکن است در مقایسه با برخی نتایج آزمایشگاهی فوائد کمتری داشته باشند.

کاهش علائم آنفولانزا و سرماخوردگی

یکی دیگر از خواص هفت کولان کمک به پیشگیری و کاهش علائم سرماخوردگی و آنفولانزا است. تحقیقات نشان داده‌اند که عصاره و دم‌کرده گل هفت کولان سیاه می‌تواند شدت و طول دوره بهبود بیماری آنفولانزا را کاهش دهد.

محصولات تجاری هفت کولان به اشکال مختلف شامل مایعات، کپسول‌ها، قرص‌های پاستیلی و صمغ‌ها برای درمان سرماخوردگی در دسترس قرار دارند.

کاهش آسیب‌های ناشی از استرس اکسیداتیو

هفت کولان منبع خوبی از اسیدهای فنولیک به شمار می‌آید. این ترکیبات آنتی‌اکسیدان‌های قدرتمندی هستند که می‌توانند به کاهش آسیب‌های ناشی از استرس اکسیداتیو در بدنتان یاری دهند.

در فرآیند متابولیسم طبیعی، مولکول‌های واکنشی ممکن است آزاد شوند که باعث تجمع در بدن می‌شوند. این امر می‌تواند منجر به استرس اکسیداتیو و بروز بیماری‌هایی نظیر دیابت نوع ۲ و سرطان شود.

کاهش اثرات التهابی

هفت کولان در برگیرنده فلاونول‌ها است. این ترکیبات غذایی حاوی آنتی‌اکسیدان‌های فلاونول مانند کوئرستین، کامفرول و ایزورامنتین هستند. میزان فلاونول‌ها در گل‌ها به نسبت توت‌ها ۱۰ برابر بیشتر است.

همچنین، هفت کولان به شدت غنی از آنتوسیانین‌هاست. این ترکیبات رنگ تیره آبی مایل به سیاه به میوه‌ها می‌دهند و تأثیرات ضد التهابی قوی دارند.

پیشگیری از بیماری‌های مزمن

آنتی‌اکسیدان‌ها مواد طبیعی موجود در غذاها از جمله برخی ویتامین‌ها، اسیدهای فنولیک و فلاونویدها هستند که قادر به حذف مولکول‌های واکنشی می‌باشند. تحقیقات حاکی از آن است که رژیم‌های غذایی غنی از آنتی‌اکسیدان می‌توانند به پیشگیری از بیماری‌های مزمن کمک کنند.

مفید برای سلامتی قلب و عروق

مطالعات نشان داده‌اند که هفت کولان برای تقویت سلامت قلب بسیار مفید است. اثرات مثبت هفت کولان برای قلب شامل کاهش کلسترول، اسید اوریک و قند خون می‌باشد. مصرف آن تأثیرات مثبتی بر روی شاخص‌های سلامت قلب و عروق خونی دارد.

کاهش فشار خون از خواص هفت کولان

محققان در مطالعات حیوانی بر روی موش‌ها مشاهده کردند که موش‌هایی که با غذاهای حاوی پلی‌فنول‌های استخراج‌شده از هفت کولان تغذیه شدند، کاهش فشار خون را تجربه کردند.

کاهش سطح اسید اوریک خون

هفت کولان همچنین به کاهش سطح اسید اوریک در خون کمک می‌کند. سطح بالای اسید اوریک با افزایش فشار خون و تأثیرات منفی بر روی سلامت قلب در ارتباط است.

بهبود سطح قند خون

با توجه به اینکه دیابت نوع ۲ یکی از عوامل خطر اصلی بیماری‌های قلبی و عروقی به شمار می‌آید، مدیریت قند خون در پیشگیری از این شرایط از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است.

یک مطالعه نشان داد که گل هفت کولان می‌تواند آنزیم آلفا گلوکوزیداز را مهار کند که این امر می‌تواند به کاهش سطح قند خون کمک کند. همچنین تحقیقات صورت گرفته روی موش‌های مبتلا به دیابت که هفت کولان مصرف کرده بودند، به بهبود کنترل قند خون اشاره دارند.

خواص هفت کولان در مبارزه با سرطان

مصرف هفت کولان تأثیرات مثبتی در مقابله با سرطان دارد. تحقیقات نشان داده که هفت کولان دارای خصوصیات ضد سرطانی بوده و می‌تواند از رشد سلول‌های سرطانی جلوگیری کند.

مبارزه با باکتری‌های مضر

هفت کولان می‌تواند با باکتری‌های مضر مقابله کند. تحقیقات نشان می‌دهد که هفت کولان قادر به مهار رشد باکتری‌هایی مانند هلیکوباکتر پیلوری است و می‌تواند نشانه‌های سینوزیت و برونشیت را کاهش دهد.

تقویت سیستم ایمنی بدن

پلی‌فنول‌های موجود در هفت کولان با افزایش تعداد گلبول‌های سفید خون، به حمایت از سیستم ایمنی کمک می‌کنند.

محافظت در برابر اشعه ماوراء بنفش

یکی از فواید هفت کولان، حفاظت از بدن در برابر اشعه ماوراء بنفش است. از عصاره هفت کولان در محصولات پوستی که خواص حفاظتی در برابر آفتاب دارند، استفاده می‌شود.

خاصیت مدر بودن

هفت کولان با افزایش میزان ادرار، عمل می‌کند. تحقیقات نشان داده که گل هفت کولان می‌تواند دفعات ادرار و میزان دفع نمک را افزایش دهد.

مفید برای پوکی استخوان

هفت کولان در بازسازی شکستگی‌ها یا ترک‌های استخوان نیز بسیار کارآمد است. این گیاه برای درمان پوکی استخوان، آرتروز و روماتیسم به کار می‌رود.

هفت کولان و مزایای آن برای بانوان

هفت کولان هم به زنان فواید زیادی می‌رساند. از جمله اینمزایا می‌توان به تقویت سیستم ایمنی، مفید بودن برای پوست و مو و حمایت از سلامت قلب و عروق اشاره کرد.

خواص هفت کولان برای آقایان

هفت کولان همچنین برای مردان نیز خواص بسیاری دارد. از جمله فواید هفت کولان برای مردان عبارتند از پاکسازی کبد و کلیه، تقویت سیستم ایمنی، کمک به حفظ سلامت قلب و عروق و درمان بواسیر.

عوارض جانبی مصرف هفت کولان

با اینکه خواص هفت کولان بسیار زیاد است، اما برای برخی افراد ممکن است باعث بروز عوارض جانبی شود. از جمله این عوارض می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

ناراحتی معده

پوست درخت، توت‌های نارس و دانه‌ها حاوی مقادیر کمی از موادی به نام لکتین هستند که اگر به صورت زیاد مصرف شود، می‌تواند مشکلات معده را به همراه داشته باشد.

مسمومیت با سیانید

این گیاه شامل موادی به نام گلیکوزیدهای سیانوژنیک است که در شرایط خاصی می‌تواند سیانید را آزاد کند. این سم در دانه‌های زردآلو و بادام نیز یافت می‌شود. توت‌های تازه تمامی حدود ۳ میلی‌گرم سیانید به ازای هر ۱۰۰ گرم و برگ‌های تازه آن ۳ تا ۱۷ میلی‌گرم به ازای هر ۱۰۰ گرم دارند. البته این مقدار تنها سه درصد از دوز مرگبار تخمینی برای فردی با وزن ۶۰ کیلوگرم است.

مطالعات صورت گرفته بر روی انسان‌ها نشان داده‌اند که پس از نوشیدن آب میوه‌های تازه تهیه‌شده از جمله برگ‌ها و شاخه‌های گونه S. mexicana elder، افراد دچار حالت تهوع، استفراغ، ضعف، سرگیجه، بی‌حسی و خستگی شده‌اند.

خوشبختانه، با پختن توت‌ها می‌توان مواد سمی آنان را به‌راحتی از بین برد. با این حال، از مصرف شاخه‌ها، پوست و برگ‌ها در پخت و پز یا آب‌میوه‌گیری باید خودداری شود. همچنین پیش از استفاده، پوست یا برگ باید جدا گردد.

هفت کولان برای چه افراد مضر است؟

نظریه‌ها درباره فایده یا ضرر هفت کولان متفاوت است، با این حال بسیاری از پزشکان بر این باورند که مصرف آن به مقادیر کم امن است. با این حال، توت‌ها یا گل‌های نارس و نپخته می‌توانند منجر به حالت تهوع، استفراغ و اسهال شوند. مقدار بالاتر می‌تواند باعث مشکلات جدی‌تری گردد.

سایر بخش‌های بالغ درخت هفت کولان شامل شاخه‌ها، برگ‌ها، ریشه‌ها و دانه‌های سمی هستند که حاوی نوعی سیانوژن به نام گلیکوزید می‌باشند. از جمله افرادی که باید از مصرف هفت کولان اجتناب کنند می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

کودکان: مصرف هفت کولان برای کودکان زیر ۵ سال باید با احتیاط انجام شود.

زنان باردار و شیرده: بانوان باردار یا در حال شیردهی باید در مصرف هفت کولان احتیاط کنند.

افراد با مشکلات ایمنی: افرادی که از مشکلات ایمنی رنج می‌برند ممکن است به هفت کولان حساسیت نشان دهند.

افراد با حساسیت: در صورتی که پس از مصرف هفت کولان دچار بثورات پوستی یا مشکلات تنفسی شدید، ممکن است به آن حساسیت داشته باشید.

چون این گیاه خاصیت ادرارآوری دارد، باید از مصرف آن با داروهای مشابه که باعث افزایش ادرار می‌شوند، مراقب باشید.

در مواقع بارداری، شیردهی، ابتلا به بیماری خودایمنی، مصرف داروهای سرکوب‌کننده سیستم ایمنی و برای کودکان زیر ۵ سال بهتر است از مصرف هفت کولان پرهیز شود.

نتیجه‌گیری از مقاله خواص هفت کولان:

مزایای هفت کولان می‌تواند به بهبود علائم سرماخوردگی و آنفولانزا، حمایت از سلامت قلب و نیز مبارزه با التهاب و عفونت کمک کند. این ویژگی‌ها به دلیل داشتن خواص ضد التهابی و آنتی‌اکسیدانی این گیاه استثنایی به دست می‌آید. با این حال، در صورت داشتن مشکلات معده یا حساسیت‌های غذایی، حتماً پیش از مصرف هفت کولان با پزشک خود مشورت نمایید.

منابع: