زمانی که دوزهای اندکی از داروهای ضدسرطان بهطور مداوم با استفاده از فناوری «یونترونیک» (Iontronic) در نزدیکی تومورهای بدخیم مغزی تزریق میشود، مشاهده شده که رشد سلولهای سرطانی بهطرز قابل توجهی کاهش مییابد.
به نقل از میراژ نیوز، تیم تحقیقاتی از «دانشگاه لینشوپینگ» (Linköping University) سوئد و «دانشگاه پزشکی گراتس» (Med Uni Graz) اتریش، این دستاورد را در آزمایشهایی که بر روی جنین پرندگان انجام شد، حاصل کردند. یافتههای آنها به ما نزدیکتر به ارائه شیوههای درمانی نوین و مؤثر برای انواع سرطانهای پیشرفته میباشد.
معمولاً تومورهای بدخیم مغزی پس از جراحی، شیمیدرمانی و پرتودرمانی دوباره عود میکنند، چراکه سلولهای سرطانی میتوانند به عمق بافتها نفوذ کرده و مجدداً شروع به رشد نمایند. حتی قویترین داروها نیز قادر نیستند از سد خونی مغز عبور کرده و به بافت مغزی برسند؛ این موضوع موجب محدودیت گزینههای درمان سرطانهای تهاجمی مغز میگردد.
در سال ۲۰۲۱، گروهی از پژوهشگران دانشگاه لینشوپینگ و دانشگاه پزشکی گراتس کشف کردند که چگونه میتوان با استفاده از یک پمپ یونترونیک داروها را بهطور موضعی تزریق کرده و رشد سلولهای سرطانی در نوعی تومور بدخیم و تهاجمی مغز به نام «گلیوبلاستوما» را مهار کرد. در آن زمان آزمایشها بر روی سلولهای تومور در پتریدیش انجام شده بود.
بیشتر بخوانید:
درمان بهتر تومورهای بدخیم مغز با یک شیوه تازه
اکنون این گروه تحقیقاتی گام بعدی را بهسوی استفاده از این فناوری در حوزه درمان بالینی سرطان برداشتهاند. این روش نوین درمانی قابلیت آزمایش روی تومورهای زنده را دارد. پژوهشگران نشان دادهاند که با تزریق مداوم دوزهای اندکی از داروهای قوی مانند «جمسیتابین» (Gemcitabine) با پمپ یونترونیک که بهصورت مستقیم نزدیک تومور مغزی قرار دارد، رشد سلولهای سرطانی به میزان قابل توجهی کاهش مییابد.
«دنیل سیمون» (Daniel Simon)، استاد دانشگاه لینشوپینگ اظهار داشت: ما پیشتر کارآیی این روش را به اثبات رساندهایم. اکنون میتوانیم از تومور زنده استفاده کنیم و مشاهده نماییم که پمپ دارو را بهصورت بسیار مؤثری منتقل میکند. هرچند این یک مدل سادهشده از انسان است، اما با اطمینان بیشتری میتوان گفت که مؤثر است.
اصل درمان برای گلیوبلاستوما شامل قرار دادن مستقیم یک دستگاه یونترونیک در مغز و نزدیک به تومور میباشد. این روش این امکان را فراهم میآورد که از دوزهای پایین داروهای قوی استفاده شود که بتواند سد خونی مغزی را دور بزند. دقت در دوز و زمان ارائه آن برای درمان مؤثر اهمیت ویژهای دارد. این روش میتواند عوارض جانبی را به حداقل برساند زیرا نیازی به گردش دارو در سراسر بدن نیست.
فراتر از تومورهای مغزی، محققان امیدوارند که فناوری یونترونیک بتواند در درمان بسیاری از سرطانهای دشوار به کار گرفته شود.
«ترزیا آربرینگ شوستروم» (Theresia Arbring Sjöström)، پژوهشگر دانشگاه لینشوپینگ توضیح داد: این روش درمانی بسیار پایدار است و تومور نمیتواند از نظارت آن پنهان شود. حتی اگر تومور و بافت اطرافش تلاش کنند که دارو را حذف کنند، مواد و سیستمهای کنترلی مورد استفاده در یونترونیک میتوانند بهصورت مداوم غلظت بالایی از دارو را به بافت مجاور تومور منتقل نمایند.
«لیندا والدر» (Linda Waldherr)، پژوهشگر دانشگاه پزشکی گراتس و پژوهشگر مهمان در دانشگاه لینشوپینگ بیان کرد: در جنینهای پرندگان، سیستمهای بیولوژیکی خاصی نظیر شکلگیری رگهای خونی مشابه به سیستمهای موجود در موجودات زنده عمل میکنند. علیرغم این واقعیت، ما هنوز به کاشت هیچ دستگاهی در آنها نیازی نداریم. این امر نشان میدهد که گرچه همچنان چالشهای زیادی باقی مانده، اما مفهوم این کارآیی دارد.
پژوهشگران امیدوارند که آزمایشهای انسانی در عرض پنج تا ده سال آینده قابل انجام باشد. مراحل بعدی شامل پیشرفت بیشتر در مواد مورد نیاز برای کاشت پمپهای یونترونیک خواهد بود. آزمایشهای آتی روی موشها و سایر پستانداران بزرگتر انجام خواهد شد تا این شیوه درمانی بیشتر ارزیابی گردد.
این تحقیق در نشریه «Journal of Controlled Release» به چاپ رسید.
