زمانی که مواد غذایی در روده بزرگ خشک و سفت می‌شوند، فرآیند دفع آن به همراه درد و دشواری می‌باشد. این حالت خشک‌شدگی می‌تواند منجر به انسداد روده‌ها و در موارد خاص حتی نیاز به جراحی روده را به وجود آورد.
از دلایل مرسوم یبوست می‌توان به الگوی غذایی نامتناسب، پرخوری، تنش، اضطراب، اختلالات عصبی، عدم فعالیت کافی، و عوارض جانبی ناشی از داروها اشاره کرد.
پژوهش‌ها نشان می‌دهند که بیش از یک‌هفتم جمعیت جهانی با این مشکل روبرو هستند. همچنین گزارش‌ها حاکی از این است که میزان شیوع این بیماری در جوامع آسیایی نسبت به سایر مناطق کمتر بوده است؛ یبوست به تنهایی عامل یک درصد از مراجعات بیماران به پزشکان در سال به حساب می‌آید و بار مالی زیادی را به نظام بهداشت و درمان تحمیل می‌کند.
شیوع این مشکل در زنان ۲ تا ۳ برابر مردان است؛ از عواملی که به افزایش یبوست کمک می‌کند می‌توان به رژیم غذایی کم‌فیبر، افسردگی، و مصرف داروهای خاص نظیر مخدرها اشاره کرد.
وجود یبوست کیفیت زندگی افراد مبتلا را تحت تأثیر قرار می‌دهد و به دلیل عوارضی مانند بواسیر و شقاق و نیز آثار روانی ممکن در بیماران، هر چه سریع‌تر باید نسبت به درمان آن اقدام گردد.
برای جلوگیری از یبوست، باید با عوامل مؤثر در ایجاد آن آشنا شویم که در ادامه به آن‌ها خواهیم پرداخت.
مصرف غذاهای با طبع “سرد و خشک” می‌تواند منجر به یبوست گردد؛ بنابراین باید از خوردن موادی مانند برنج، تخم‌مرغ سرخ‌شده، میوه به، ذرت و سیب ترش خودداری کنیم.
ضروری است که در برنامه روزانه خود به مصرف آب و مایعات توجه ویژه‌تری داشته باشیم، زیرا کمبود آب در بدن یکی از علل خشکی روده و در نتیجه کاهش دفع محسوب می‌شود.
فعالیت بدنی زیاد بلافاصله بعد از غذا و مصرف برخی سبزیجات به‌ویژه کدو، همچنین نوشیدن آب بعد از میوه‌های آبدار مثلاً انگور از مواردی هستند که می‌توانند به یبوست منجر گردند و بدن را در معرض این بیماری قرار دهند.
طبق آموزه‌های طب سنتی، هر فرد به‌طور طبیعی باید روزانه حداقل دو تا سه بار به‌طور کامل اجابت مزاج نماید تا پس از آن حس سبکی داشته باشد.
افراد مسن به‌طور کلی دفع کمتری دارند؛ به‌علاوه، تعداد دفعات اجابت مزاج و کیفیت مدفوع نیز اهمیت و تأثیر بالایی دارند.
ممکن است فرد روزانه دفع داشته باشد، اما اجابت مزاج او کامل نبوده و پس از دفع احساس سبکی نکند، که طبق تعریف یبوست در طب سنتی این فرد به یبوست مبتلا شده است.
در مواقعی دیگر، حتی برخی افراد ممکن است به‌دنبال اسهال مزمن، دچار یبوست شوند؛ برای پیشگیری از ابتلا به این مشکل، توصیه می‌شود از خستگی ذهنی و جسمی پرهیز کرده و از توقف و بی‌تحرکی، نشستن‌های طولانی و ماندن در یک جا خودداری گردد.
پرهیز از ایجاد تنش و عصبانیت و همچنین اجتناب از خوردن غذا در حالت سیری و مصرف نان‌های شیرین، گوشت مانده، قهوه، شکلات، مشروبات، کاکائو و گوشت گاو از مواردی است که باید به آن اهمیت داده شود.