رجب طیب اردوغان، رئیس جمهور ترکیه، پس از بازگشت از سفر به مالزی، اندونزی و پاکستان، در خلال پرواز، به سوالات خبرنگاران پاسخ داد.
اردوغان از سه کشور میزبان خود قدردانی کرد و به این نکته اشاره نمود که در فاصله های دور از ترکیه، میلیون ها نفر از ساکنان این کشورها با ترکیه دارای احساسات عمیق هستند.
او نتوانست شور و علاقه اش به دیالوگ تاریخی با امپراتوری عثمانی را پنهان کند و در این رابطه گفت: «در این سه کشور همواره به ما می گفتند که شما را به عنوان تداوم امپراتوری عثمانی می نگریم. این سخنان برای ما از اهمیت بالایی برخوردار است و ملهم می سازد. می خواهم تأکید کنم که در خارج از مرزها، به این شکل شناخته می شویم. ولی مشکل این است که خود ما به میزان کافی از قابلیت های مان آگاه نیستیم. به وضوح می گویم، میراث ارزشمند نیاکان ما بزرگ ترین دارایی ماست. تمامی تعریف ها و تحسین هایی که از ما می شود، ناشی از میراث عثمانی است. اگر آن میراث عظیم وجود نداشت، این اصطلاحات و تعریف ها به ما نمی شد. این تحسین ها ریشه در آنچه نیاکان مان برای ما به جا گذاشته اند دارد. افزایش نفوذ ترکیه، میل و علاقه به ما را در هر دو دیار شرق و غرب بیشتر می کند و این روند به سرعت ادامه خواهد یافت. برادران و خواهران ما به شدت خوشحال هستند که ترکیه در منطقه و جهان، صدای خود را دارد. ما در حال ایجاد پلی محکم از قلب ها بین دو تمدن، دو دنیای مختلف هستیم. نیاکان ما فرهنگ و حکمت آسیایی را به اروپا آوردند و سرزمین های ما را شکل بخشیدند. نباید بگذاریم که میراث آن ها به بایگانی سپرده شود.»
رئیس جمهور ترکیه در سفر به این سه کشور پرجمعیت آسیایی، خودروی برقی تولید ترکیه را به مقامات آنها اهدا کرد و دریافت دکترای افتخاری از دانشگاه مالزی را افتخاری بزرگ برشمرد.
اردوغان در سفر به مالزی، اندونزی و پاکستان در راستای ایجاد همکاری های گسترده تر در زمینه های سیاسی، اقتصادی و دفاعی تلاش کرد. اکنون با نگاهی به دستاوردهای این سفر، می توان به ارزیابی برخی از آمار و ارقام موفقیت در تحقق اهداف مورد نظر پرداخت.
ترکیه و مالزی
اردوغان تأکید کرد که مالزی و اندونزی به عنوان دو عضو کلیدی اتحادیه آسیایی آ.سه.آن، برای ترکیه اهمیت بسزایی دارند و تیم اقتصادی دولت او در تلاش است تا تصمیماتی را به اجرا درآورد که منجر به توسعه روابط اقتصادی با این دو کشور در میان مدت شود.
او به اهمیت تقویت روابط ترکیه با کشورهای آسیایی اشاره کرد و گفت: «در زمانی که سلطه غرب رو به افول است و قاره آسیا هم وزن استراتژیک خویش را بیشتر می کند، آینده آسیایی ترکیه نیز به طور فزاینده ای اهمیت دارد. ما در تلاشیم روز به روز با تقویت روابط خود با کشورهای مسلمان در آسیا، پیوندهای اقتصادی، اجتماعی و سیاسی مان را مستحکم تر کنیم.»
مالزی به عنوان اولین ایستگاه در سفر آسیایی اردوغان از اهمیت ویژه ای برخوردار بود، چرا که از دوره ی ماهاتیر محمد نیز، تلاش هایی برای گسترش روابط آنکارا کوالالامپور انجام شده، اما هنوز هم حجم تجارت بین این دو کشور در سطح بالایی نیست.
اردوغان در سال 2022 میلادی با انور ابراهیم، نخست وزیر مالزی، توافق کرد که یک کمیته مشترک جهت مشارکت استراتژیک سیاسی و اقتصادی راه اندازی شود. پیش از آن، در سال 2014 میلادی، هدف تعیین شده برای مبادلات تجاری 5 میلیارد دلار بود و در سفر اخیر، هدف جدیدی به مبلغ 10 میلیارد دلار تعیین شد که با توجه به قدرت اقتصادی و پتانسیل های مالزی، همچنان رقم چندان بالایی به نظر نمی رسد.
ترکیه و اقتصاد بزرگ اندونزی
اندونزی که به عنوان پرجمعیت ترین کشور در جهان اسلام شناخته می شود، دومین مقصد اردوغان در سفر آسیایی اش بود. تحلیلگران اقتصادی ترکیه معتقدند که تاجران و پیمانکاران ترک هنوز نتوانسته اند سهم قابل توجهی از بازار وسیع اندونزی را به دست آورند. این در حالی است که اقتصاد اندونزی به مقدار قابل توجهی به 1.5 تریلیون دلار رسیده و در 10 سال آینده، یکی از بزرگ ترین اقتصادهای جهان خواهد بود.
اردوغان در رابطه با اندونزی اظهار داشت: «دیدار ما همزمان با هفتاد و پنجمین سالگرد روابط دیپلماتیک دو کشور بود. ما قصد داریم به نیازهای زیرساختی اندونزی یاری دهیم و در زمینه تولید مشترک در عرصه هایی مانند صنعت دفاع نیز همکاری هایمان را گسترش دهیم. 12 یادداشت تفاهم امضا شده و تصمیم داریم به زودی کمیته مشترک همکاری های صنعتی را بنات بگذاریم. ما همچنین یک بیانیه جامع در راستای تحکیم روابط ویژه مان تهیه کردیم و تصمیم گرفتیم یک کمیته دائمی مشترک برای تقویت سازوکار شورا، به ویژه در زمینه های دفاعی، امنیتی و اطلاعاتی ایجاد نماییم.»
طبق توضیحات مفصل بیان شده از سوی نهاد ریاست جمهوری ترکیه، تقویت روابط فرهنگی و اجتماعی بین ترکیه و اندونزی از طرق آموزش، برنامه های بورسیه، یادگیری زبان، تبادل فرهنگی و گردشگری، زیرساخت های استراتژیک و سرمایه گذاری های دفاعی، به عنوان نمونه های بارز همکاری راهبردی بین دو کشور خواهد بود.
حجم مبادلات تجاری بین ترکیه و اندونزی نیز چندان چشمگیر نیست و به رغم خوش بینی، این دو کشور نهایتاً برای دستیابی به هدف تجاری 10 میلیارد دلاری به عنوان یک هدف نهایی ثبت نام کرده اند.
انتظار می رود در سال 2026 میلادی، با امضای یک توافقنامه تجاری ترجیحی، شرایط برای افزایش مبادلات تجاری فراهم آید. ترکیه امیدوار است که در برنامه های توسعه اندونزی، به ویژه در زمینه ارائه 3 میلیون واحد مسکونی ارزان قیمت برای خانواده های نیازمند تلاش کند.
علاوه بر این، ترکیه و اندونزی به اهمیت راهبردی همکاری در حوزه صنایع دفاعی، تقویت امنیت ملی و فراهم نمودن صلح و ثبات جهانی تأکید ورزیدند.
روسای جمهوری ترکیه و اندونزی توافق کردند که ایجاد فرصت های همکاری در زمینه آموزش و پرورش دانشجویان و افسران اندونزی به خصوص در حوزه های امنیت سایبری، اطلاعات و مبارزه با تروریسم در نهادهای دفاعی ترکیه باید در اولویت قرار گیرد و برخی از شرکت های صنایع دفاعی ترکیه نیز در اندونزی، دفاتر و کارگاه های تولیدی تأسیس کنند.
پرابوو سوبیانتو، رئیس جمهور اندونزی، ابراز تمایل نمود که نمایشگاه مشهور صنایع دفاعی و هوایی «تکنوفست ترکیه»، که هر ساله توسط سلجوق بیرقدار داماد اردوغان و طراح تولیدکننده پهپادهای بایکار برگزار می شود، سال آینده در حومه پایتخت اندونزی برپا گردد.
سوبیانتو در خصوص همکاری ها در زمینه صنایع دفاعی اشاره کرد: «ما با شرکت های برجسته دفاعی ترکیه مانند روکتسان، آسلسان، بایکار و هاولسان همکاری داشته ایم و مشتاق به گسترش همکاری های خود در برنامه های فعلی با ترکیه به صورت وسیع تر هستیم.»
عملا همچنین اسنادی در حوزه انرژی، معدن و همکاری رسانه میان دو کشور به امضا رسید.
پاکستان، ایستگاه آخر
در جریان سفر اردوغان به پاکستان و دیدارش با شهباز شریف، نخست وزیر این کشور، نشست هفتم شوراهای همکاری های استراتژیک سطح بالا برگزار و توافقنامه ای مشترک تحت عنوان «تقویت، تنوع و نهادینه سازی همکاری های راهبردی» به امضا رسید.
پس از امضای این توافقنامه، 24 سند و یادداشت تفاهم در زمینه های متعدد بین آنکارا و اسلام آباد به امضا رسید. این توافق ها شامل پروتکل های مختلفی از جمله «پروتکل تبادل پرسنل نظامی و غیرنظامی به منظور اهداف اجتماعی و فرهنگی»، «یادداشت تفاهم همکاری در این زمینه جنگ الکترونیک نیروی هوایی» و «پروتکل آموزشی بهداشت نظامی» بود که توسط یاشار گولر، وزیر دفاع ترکیه و خواجه محمد آصف، وزیر دفاع پاکستان به تصویب رسید.
همچنین آلپ ارسلان بیرقدار، وزیر انرژی و منابع طبیعی ترکیه و سردار اویس احمد خان لغاری، وزیر انرژی پاکستان، در ارتباط با «پروتکل اصلاح موافقت نامه همکاری در حوزه هیدروکربن ها» و «یادداشت تفاهم همکاری در حوزه تحول انرژی» توافق کردند.
در این بین، عمر بولات، وزیر بازرگانی ترکیه و جام کمال خان، وزیر بازرگانی پاکستان، بر روی «بیانیه مشترک برای ارتقای موافقت نامه تجارت کالا» و «یادداشت تفاهمی در خصوص دیجیتالی سازی تأیید گواهی های مبدأ» توافق کردند.
از دیگر توافق هایی که به امضا رسید، می توان به همکاری در زمینه آب و تولید بذر اشاره نمود. به طور کلی، همکاری ها میان ترکیه و پاکستان در حوزه های مختلف شامل هواشناسی، فناوری نساجی، همکاری های بانکی، تجارت حلال، روابط عمومی و رسانه، امور فرهنگی، بهداشت، دریایی، فضایی و صنایع دفاعی در حال افزایش است. با این حال رقم سرمایه گذاری ها هنوز در سطح پایینی قرار دارد و آتیلا دمیر یرلی کایا، رئیس شورای بازرگانی ترکیه و پاکستان، اظهار کرده است که هدف حجم تجارت دوجانبه به 5 میلیارد دلار است.
در همین حال، کل سرمایه گذاری راه اندازی شده توسط تاجران و پیمانکاران ترکیه ای در پاکستان، به 1 میلیارد دلار محدود شده است.
یرلی کایا اعلام کرد که ترکیه و پاکستان سال هاست که روابط برادرانه و دورنمایی برای رفاه، ثبات و همکاری اقتصادی مشترک دارند و شبکه ها و میزگردهای تجاری ترکیه و پاکستان به عنوان بسترهای ارزشمندی برای ارتقاء همکاری های اقتصادی میان دو کشور محسوب می شوند.
این مقام اقتصادی نیز تصریح کرده که در تلاش است تا شرکت های ترکیه ای را ترغیب کند که بدانند پاکستان تنها یک بازار نیست، بلکه شریک استراتژیک مناسبی برای رشد بلندمدت به حساب می آید و آینده روابط اقتصادی ترکیه و پاکستان امیدوارکننده به نظر می رسد. به همین دلیل ضروری است که استعداد و ظرفیت ها در بخش های زیرساخت، معدن، انرژی، دفاع و کشاورزی به طور جدی مورد استفاده قرار گیرد.
در پایان، باید اشاره کرد که ترکیه درنظر دارد با حمایت مالزی و اندونزی، در آ.سه.آن موقعیتی ویژه برای خود ایجاد کند و همچنین به توسعه روابط خود با پاکستان ادامه دهد. اما شواهد نشان می دهد که این همکاری ها بیشتر بر پایه مسائل دفاعی و امنیتی استوار خواهد بود.
/