مدیر کل تأمین منابع نهاد کتابخانههای عمومی کشور با تأکید بر اهمیت ویژهای که نهاد به نفایس چاپی قائل است، از دستگیری باندی که به سرقت و فروش منابع کتابخانههای عمومی پرداخته بود، خبر داد و توضیحاتی در این زمینه ارائه کرد.
در تاریخ سیام فروردینماه، خبری منتشر شد مبنی بر اینکه تعدادی از کتابهای قدیمی متعلق به کتابخانه تربیت تبریز با پیگیریهای مسئولان به محل خود بازگشتهاند. در این راستا، گفتوگویی با حامد عبدوس، مدیرکل تأمین منابع این نهاد، به منظور بررسی وضعیت نفایس چاپی و اقدامات این سازمان برای حفظ این میراث فرهنگی صورت گرفت.
عبدوس با بیان اینکه منابع نفیس کتابخانهها هیچگاه قابل امانت نیستند، تصریح کرد: در «دستورالعمل منابع اطلاعاتی» که در سال ۱۳۹۰ به تصویب رسیده است، بدینگونه ذکر شده که امانت خارج کتابخانهای برای کتابهای مرجع، نسخ خطی، چاپ سنگی، چاپ سربی و منابع نفیس، کمیاب و نایاب غیرمجاز است و فقط امکان مطالعه این کتابها در داخل کتابخانه فراهم است.
وی بیان کرد: فروش اینگونه منابع اگر اتفاق بیفتد، نشاندهنده سرقت آنها به وسیله اشخاص سودجو در قالب اعضای کتابخانه است.
عبدوس در ادامه به اقدامات سازمان برای حفظ نفایس چاپی اشاره کرد و گفت: با ایجاد «کارگروه نسخ خطی»، فعالیتهایی برای شناسایی و نگهداری از این دسته از منابع نفیس طراحی و اجرا شده است. این اقدامات شامل بازدید کارشناسان از مراکز مبادله در استانها، کتابخانههای تاریخی و بخش نسخ خطی کتابخانهها به منظور شناسایی و فهرستنویسی نفایس چاپی، تعیین یک رابط در هر استان به عنوان «کتابدار بخش نفایس چاپی»، تهیه تجهیزات برای دیجیتالسازی و شناسایی کتابهای در معرض آسیب برای آفتزدایی میباشد.
او در خصوص فروش کتابهای کمیاب یا قدیمی کتابخانهها در بازار سیاه توضیح داد: با وجود اقدامات پیشگیرانه انجامشده از سوی نهاد کتابخانهها برای محافظت از میراث مکتوب کشور، در برخی دورهها، به خصوص پیش از تأسیس نهاد و در زمان وجود کتابهای ارزشمند در قفسههای باز، برخی سودجویان اقدام به سرقت و فروش غیرقانونی کتابهای کمیاب متعلق به کتابخانهها، چه عمومی و چه خصوصی، نمودهاند. تمامی کتابداران و مسئولان نهاد به حفظ این میراث فرهنگی حساس هستند و در صورت دریافت هرگونه گزارشی، از طریق مراجع ذیصلاح اقدام خواهند کرد.
مدیرکل تأمین منابع نهاد با رد نگرانیها درباره خروج این منابع در فرآیند وجین اظهار داشت: بر اساس دستورالعمل «وجین منابع اطلاعاتی»، نسخ خطی و منابع نفیس و دارای اهمیت به خاطر ویژگیهای خاص (شامل ارزش هنری، اطلاعات منحصربهفرد، تاریخی و مذهبی) از فرآیند وجین مستثنی هستند.
او در پایان تصریح کرد: با این توضیحات، میتوان گفت که مواردی که گاهی آگهی فروش آنها منتشر میشود، ناشی از حذف کتابهای مربوط به پیش از پیادهسازی سامانههای مدیریت کتابخانهای و اتخاذ محدودیتهایی برای امانت منابع ارزشمند و نفیس بر اساس دستورالعملهای ابلاغی و تأسیس نهاد کتابخانههای عمومی کشور است.
عبدوس در پایان گفت: با این حال، گاهی افرادی سودجو در پوشش عضویت در کتابخانه و تحت عنوان امانت اقدام به سرقت و فروش منابع کتابخانههای عمومی میکردند که با شکایت نهاد و همکاری مراجع قضایی، این باند و متخلفین شناسایی و دستگیر شدند و در نتیجه، منابع به کتابخانه بازگردانده شدند.
