گاهی اوقات شاهد اخبار دردناکی هستیم مبنی بر اینکه افرادی به طور ناگهانی و بدون هیچ نشانه‌ای در خواب جان خود را از دست داده‌اند. در این مطلب به بررسی مهم‌ترین دلایل مرگ در خواب پرداخته خواهد شد.
دلایل مرگ در خواب چیست؟
به موازات رعایت یک رژیم غذایی متعادل و فعالیت بدنی منظم، خواب به مقدار کافی نیز از جمله عامل‌های کلیدی برای حفظ سلامتی به شمار می‌رود. اما آیا می‌دانستید خوابیدن می‌تواند خطراتی نیز به همراه داشته باشد؟
زمانی که چشمان‌تان را می‌بندید و به درون حالت بی‌هوشی می‌روید، برخی عملکردهای بدن ممکن است دچار اختلال شده و در نتیجه برای برخی افراد، این امر خطرناک باشد و حتی ممکن است به مرگ در خواب منجر شود.
اکثراً خواب به عنوان یک فرآیند نامشخص و فرایندی که بدن به طور طبیعی انجام می‌دهد، مورد پذیرش قرار می‌گیرد. در حالی که واقعیت این است که مغز ما در حین خواب کاملاً فعال باقی می‌ماند. به‌علاوه، سوالات زیادی در باره خواب وجود دارد که علم به آنها پاسخ نداده است.
با این حال، هنوز هم پدیده‌های حیرت‌انگیزی وجود دارند که بعد از خواب رفتن مغز و ورود بدن به حالت خواب، رخ می‌دهند و در برخی موارد، عواقب آنها می‌تواند بسیار جالب و ترسناک باشد.
توقف ناگهانی قلب در خواب
ایست ناگهانی قلب (Sudden Cardiac Arrest یا SCA) زمانی نمایان می‌شود که گره سینوسی در قلب که به عنوان ضربان‌ساز طبیعی عمل می‌کند، دچار اختلال می‌شود. به عبارتی، این وضعیت به علت نقص در سیستم‌های الکتریکی قلب به وجود می‌آید. در برخی از موارد، این مشکل می‌تواند ظرف چند دقیقه به مرگ منجر شود.
چگونه ایست ناگهانی قلب منجر به مرگ می‌شود؟ این اختلال باعث کاهش جریان خون به مغز می‌گردد و مهم‌تر از همه آنکه این مشکل ممکن است بدون هیچ نشانه‌ای در قبل از وقوع در خواب روی دهد.
سم مونوکسید کربن
مونوکسید کربن (CO) یک گاز بی‌رنگ و بی‌بو است که در صورت تجمع در محیط می‌تواند به مرگ بینجامد. این گاز از منابع مختلفی چون اتومبیل‌های در حال کار، اجاق، کوره و شومینه‌ها متصاعد می‌شود و شناسایی آن در محیط تا زمان استفاده از دستگاه‌های تشخیص مونوکسید کربن تقریباً غیرممکن است.
زمانی که این گاز در یک فضای بسته یا کوچک جمع شود، تنفس آن می‌تواند با عواقب مرگبار همراه باشد. اگر فرد در حال بیداری باشد، علائم نظیر سرگیجه، خستگی، سردرد یا حالت تهوع را تجربه خواهد کرد، اما افراد در خواب هیچ علامتی از خود نشان نمی‌دهند و بی‌آنکه فرصتی برای شناسایی داشته باشند، در خواب خواهند مرد.
آنفارکتوس میوکارد یا حمله قلبی (Myocardial Infarction)
این حمله قلبی، که غالباً به عنوان آنفارکتوس میوکارد شناخته می‌شود، در حین خواب ممکن است روی دهد. خوشبختانه این بیماری معمولاً با علائمی همراه است که می‌تواند فرد را قبل از وقوع حادثه بیدار کند.
حمله قلبی زمانی اتفاق می‌افتد که یک عروق خونی در قلب مسدود شود و این انسداد ممکن است بخش‌هایی از عضله قلب را نابود کند.
در صورتی که به بافت‌های قلب آسیب برسد، قدرت آن برای پمپاژ خون به سایر بخش‌های بدن کاهش می‌یابد که منجر به نارسایی قلبی می‌شود و اگر به سرعت درمان نشود، ممکن است به مرگ منجر شود.
متاسفانه برای فردی که در خواب دچار حمله قلبی شده، مراجعه به پزشک غیرممکن است که این خود بخشی ترسناک از ماجرا به شمار می‌رود.
آپنه خواب مرکزی
آپنه خواب مرکزی (Central sleep apnea) یک اختلال است که در آن فرد دچار وقفه‌های مکرر در تنفس هنگام خواب می‌شود. این مشکل زمانی روی می‌دهد که مغز به درستی سیگنال‌های الکتریکی مناسب را به عضلاتی که مسئول تنفس هستند، ارسال نمی‌کند و بیشتر به نظر می‌رسد مشکلی در ساقه مغز وجود دارد.
آپنه خواب مرکزی چگونه به مرگ می‌انجامد؟ در صورتی که شدت آپنه خواب بالا باشد، می‌تواند به هیپوکسمی (hypoxemia) منجر شود. هیپوکسمی به معنی کاهش سطح اکسیژن در بدن می‌باشد، که در نتیجه آن سطح اکسیژن پایین‌تر از حد استاندارد برای انجام عملکردهای حیاتی قرار می‌گیرد و در نتیجه بدن دچار کمبود اکسیژن می‌شود.
اگر مغز نتواند در زمان مناسب فرد را برای تنفس بیدار کند، این مسئله می‌تواند به مرگ منجر شود.
سندرم ناشناخته مرگ ناگهانی
این پدیده احتمالاً یکی از اسرارآمیزترین دلایل مرگ در خواب به شمار می‌رود. سندرم ناشناخته مرگ ناگهانی (Unexplained nocturnal death syndrome) به طور رسمی برای نخستین بار در سال ۱۹۱۷ شناسایی شد و از آن زمان بحث‌های زیادی پیرامون آن وجود داشته است. علت دقیق این سندرم نامشخص است، اما در میان مبتلایان، الگوهای مشابهی به چشم می‌خورد. این مشکل، مرگ بی‌دلیلی از افراد جوان و سالم را در خواب به دنبال دارد.
آنوریسم مغزی (Cerebral Aneurysm)
آنوریسم مغزی به عنوان یک نقطه ضعیف در دیواره رگ‌های خونی در مغز تعریف می‌شود. آنوریسم به شکل بادکنک نازک و کوچک پر از خون است که با فشار خون در رگ‌ها ممکن است ضعیف‌تر و ملتهب‌تر شده و در صورت بالا رفتن بیش از حد فشار، دچار پارگی شود.
زمانی که آنوریسم مغزی پاره می‌شود، خونریزی فقط چند ثانیه طول می‌کشد، اما این خون جریان خون به سلول‌های مغزی اطراف را دچار اختلال می‌کند و این امر افزایش فشار داخل جمجمه را به همراه خواهد داشت. اگر فشار بسیار بالا برود، شرایط می‌تواند به سرعت به مرگ منجر شود.
ویروس Enterovirus D ۶۸ (EV-D ۶۸)
ویروس Enterovirus D ۶۸ یکی از مبهم‌ترین موارد موجود در این فهرست است. این ویروس نوعی از ویروس فلج اطفال است که برای اولین بار در سال ۱۹۶۲ شناسایی شد و در سال ۲۰۱۴ تعداد گزارشات این ویروس به طرز چشمگیری افزایش یافت. محققان معتقدند که این ویروس در سال‌های آینده بیش از آنچه پیش‌بینی می‌شود شایع خواهد شد.
ویروس Enterovirus D ۶۸ معمولاً موجب بروز علائم تنفسی از خفیف تا شدید می‌شود و گاهی به هیچ نشانه‌ای نیز منجر نخواهد شد. متخصصین بر این باورند که این ویروس نسبت به ابولا (Ebola) خطرناک‌تر است.
این ویروس می‌تواند باعث مشکلات تنفسی شدید همراه با صدای خس خس شود و همچنین باعث تضعیف عضلانی و التهاب مغز می‌شود که به‌ویژه خطرناک‌تر از مشکلات تنفسی است.
این عفونت به طور خاص شایع نیست و به طور مستقیم عامل مرگ نمی‌شود، اما علائم آن می‌تواند به مرگ منجر شود.
خفگی در خشکی
همه ما می‌دانیم که خفگی در آب امکان‌پذیر است، اما شاید کمتر کسی با خطر خفگی در خشکی آشنا باشد. نظریه پشت این خطر به این صورت است که خفگی می‌تواند حتی وقتی فرد از آب بیرون آمده نیز روی دهد.
این خفگی زمانی اتفاق می‌افتد که آب وارد ریه‌ها شده و با تنگی نفس همراه می‌شود. به طور معمول، ورود این آب ممکن است همراه با علائمی ملایم باشد، اما مشکل این است که یک قطره آب می‌تواند به مرور زمان مشکلات تنفسی را ایجاد کند. در برخی مواقع این مشکلات تنفسی ممکن است تا زمان خواب برطرف نشود و در نتیجه فرد در حین خواب بار دیگر دچار کاهش سطح اکسیژنی خواهد شد و در نهایت به خفگی خواهد انجامید.
آپنه خواب انسدادی (Obstructive sleep apnea)
آپنه خواب انسدادی نوعی اختلال خواب است که در آن تنفس فرد به صورت مکرر متوقف و دوباره شروع می‌شود. این نوع آپنه خواب یکی از شایع‌ترین علل مرگ در خواب به حساب می‌آید.
در این نوع از آپنه خواب، مسیر هوایی فرد به دلیل کارکرد نادرست عضلات گلو مسدود می‌شود. این انسداد ممکن است ناشی از عضلات یا بافت‌های زبان، زبان کوچک و لوزه نیز باشد. بررسی‌ها نشان می‌دهد که تقریباً در ۸۰ درصد موارد آپنه خواب انسدادی، شرایط به‌صورت تشخیص‌داده‌نشده باقی می‌ماند.
چگونه آپنه خواب انسدادی منجر به مرگ می‌گردد؟ در زمان قطع تنفس، فرد با کاهش ناگهانی سطح اکسیژن خون مواجه خواهد شد و در شرایطی که خطر حمله قلبی، سکته مغزی، یا نارسایی قلبی در فرد افزایش یابد، آپنه خواب انسدادی می‌تواند زمینه‌ساز وقوع هر یک از این خطرات شود.