زمانی که در پاهایتان با نشانه‌های آشنا از کرخی، گزگز یا احساس سوزن‌سوزن شدن مواجه می‌شوید، معمولاً به این نتیجه می‌رسید که این نوع علائم به احتمال زیاد نگران‌کننده نیستند و با تغییر وضعیت بدنتان می‌توانید فشار را از روی عصب‌ها بردارید.
احساس گزگز در پاها از جمله نشانه‌های رایجی است که در اکثر موارد نمایانگر یک مشکل حاد نیست؛ اما اگر بعد از تغییر حالت جانداری همچنان این حس پابرجا بود و یا اگر این احساس برای زمان طولانی ادامه پیدا کرد، و همچنین با علائم دیگر مانند اختلال در تعادل، احساس ضعف، درد و یا تغییراتی در بینایی همراه شد، بهتر است سریعا به پزشک مراجعه کنید.
هنگامی‌که به پزشک مراجعه می‌کنید، او از شما چند سوال در مورد علائم‌تان خواهد پرسید (مانند این که گزگز در کدام قسمت بدنتان احساس می‌شود و زمان طولانی که این علامت دارد چقدر است) و همچنین یک معاینه فیزیکی انجام می‌دهد تا به بررسی رفلکس‌ها، تعادل، و توانایی درک حس‌هایی مانند لمس نرم و ارتعاش بپردازد. بر اساس نتایج به‌دست‌آمده، ممکن است پزشک شما نیاز به آزمایش خون، تصویر‌برداری‌های مثل اشعه ایکس و ام‌آر‌آی و یا تست‌های عصب و عضله را تجویز کند تا علت گزگز پاهایتان را مشخص کند.
احتمال مبتلا به دیابت
اولین دلیل شناخته شده برای گزگز پاها معمولاً دیابت است. چه شما در گروه پرخطر ابتلا به دیابت باشید و چه سال‌ها پیش تشخیص دیابت شما داده شده باشد، بالا رفتن سطح قند خون می‌تواند منجر به آسیب به عصب‌ها و در نتیجه احساس گزگز و سوزن‌سوزن در پاها شود.
چاره کار
اگر معمولاً احساس تشنگی زیاد یا گرسنگی مداوم دارید، دچار اضافه‌وزن هستید، فعالیت بدنی کمی دارید و یا در خانواده‌تان سابقه دیابت نوع ۲ وجود دارد، باید به پزشک برای غربالگری دیابت مراجعه کنید. کنترل قند خون از طریق تغییر در سبک زندگی و استفاده از داروها می‌تواند به کاهش علائم دیابت کمک کند و از وقوع آسیب بیشتر به عصب‌ها جلوگیری کند.
امکان عوارض ناشی از داروها
داروهایی که شما مصرف می‌کنید ممکن است علت گزگز پاهایتان باشند، به ویژه اگر تحت درمان شیمی‌درمانی هستید یا داروهایی برای HIV یا ایدز مصرف می‌کنید.
چاره کار
این مورد نیازمند مشاوره با پزشکتان در مورد امکان جایگزینی دارو می‌باشد.
شاید باردار هستید
با رشد جنین، وزن و فشار رحم می‌تواند بر روی عصب‌های مربوط به پاها تأثیر گذاشته و احساس سوزن‌سوزن تا نوک انگشتان ایجاد کند. ممکن است در دستانتان نیز احساس گزگز داشته باشید که ناشی از تغییر سطوح مایعات بدنتان است.
چاره کار
اگرچه این علائم ناخوشایند هستند، اما عموماً طبیعی هستند و باید پس از زایمان بهبود یابند. با این حال، اگر بی‌حسی یا گزگز پاهایتان همچنان ادامه یافت، تشدید شد و یا با درد و تورم همراه بود، حتماً موضوع را با پزشکتان مطرح کنید تا از نبود مشکلات جدی اطمینان حاصل نمایید.
عدم تعادل در ویتامین‌های B در رژیم غذایی
اگر با کمبود ویتامین‌های B۱ یا B۲ مواجه باشید ممکن است در پاها احساس گزگز کنید که اغلب در هر دو پا احساس می‌شود. عصب‌ها و پوشش‌های آن‌ها برای عملکرد صحیح به این ویتامین‌ها نیاز دارند و در غیاب آن‌ها پاهای شما به شما هشدار خواهند داد که دچار کمبود ویتامین هستید.
چاره کار
جالب است بدانید که مصرف زیاد ویتامین B۶ نیز ممکن است سبب گزگز پاها شود. بنابراین، قبل از افزودن هر نوع مکمل به رژیم غذایی‌تان با پزشک مشورت کنید تا او کمک کند مقدار بهینه ویتامین B مورد نیاز بدنتان را تعیین کنید. ویتامین B۱۲ به‌طور عمده در گوشت گوساله، ماهی و مرغ موجود است، بنابراین اگر گیاهخوار هستید در مورد استفاده از مکمل با پزشک مشورت نمایید.
پیچ خوردگی یک عصب در ناحیه کمر
اگر همزمان از کمردرد و گزگز در پاها رنج می‌برید و این احساس به وضوح در پاهایتان حس می‌شود، این احتمال وجود دارد که عصب مربوطه در ناحیه کمرتان پیچ خورده باشد. این حالت ممکن است ناشی از آسیب، بارداری، آرتریت یا فشار وارده از حرکات مکرر در محل کار یا محل‌های ورزشی باشد.
چاره کار
در بیشتر موارد، استراحت و برنامه‌های فیزیوتراپی می‌تواند به کاهش علائم کمک کند، مگر اینکه ضعف شدیدی وجود داشته باشد. همچنین، اگر درد به حدی بالا باشد که تحمل آن دشوار شود، ممکن است نیاز به جراحی یا تزریق کورتیکواستروئید باشد.
فرسودگی در ستون فقرات
غالباً تنگی کانال نخاع (استنوزیس) باعث فشار بر عصب‌هایی می‌شود که موجب گزگز هر دو پا خواهد شد و این عارضه به‌ویژه وقتی توجه شما را جلب می‌کند که سن شما به بالای ۵۰ سال رسیده باشد. معمولاً، تنگی کانال نخاع بخشی از فرآیند طبیعی پیری است، زیرا غضروفی که نقش ضربه‌گیر برای مفاصل را دارد به تدریج کاهش می‌یابد و ممکن است درد و بی‌حسی نیز تجربه کنید.
چاره کار
اگر تشخیص دادید که علائم شما در حال بدتر شدن است، بهتر است به پزشک مراجعه کنید. دارو، فیزیوتراپی و در صورت لزوم، یک جراحی کم تهاجمی می‌تواند به تسکین علائم کمک کند.
وجود اختلالات خودایمنی
گاه به گاه، اختلالات خودایمنی مانند لوپوس، سندرم شوگرن، سندرم گیلن‌باره، آرتریت روماتوئید و ام‌اس می‌توانند منجر به احساس گزگز در پاها شوند. دلیل این امر این است که متأسفانه سیستم ایمنی بیش از حد فعال شما به عصب‌ها حمله می‌کند یا در موارد دیگر، آرتریت ناشی از این اختلالات، عصب‌ها را فشرده می‌کند و در نتیجه گزگز پاها را ایجاد می‌کند. معمولاً علائم دیگری نیز مانند ضعف، بی‌حسی، مشکلات تنفسی یا درد مزمن وجود دارد که می‌تواند به پزشک کمک کند تا تشخیص دقیقی ارائه دهد و درمان مناسب را تجویز کند.