امروزه عوامل مختلفی مانند افزایش مصرف غذاهای آماده و فست فود، کم تحرکی و … باعث شده‌اند که نرخ چاقی و افزایش وزن به طور چشمگیری افزایش یابد و کارشناسان این حوزه به طور مکرر نسبت به این موضوع هشدار می‌دهند؛ زیرا آن‌ها چاقی را مادر بیماری‌ها دانسته و ریشه‌ساز مشکلاتی همچون دیابت به شمار می‌آورند…
، افزایش وزن ناگهانی که در مدت ۲۴ تا ۴۸ ساعت رخ می‌دهد، ممکن است نشانه‌ای از یک بیماری خاص باشد. در چنین حالتی، به ویژه اگر با علائم همچون تورم در پاها، اختلالات شکمی یا مشکلات تنفسی همراه باشد، نیاز به انجام تست‌های تشخیصی احساس می‌شود. در مواردی نیز ممکن است وزن بدن به طور ناگهانی در طی ۲ تا ۳ ماه افزایش یابد که در این حالت احتمال وجود یک بیماری زمینه‌ای وجود دارد.
دلایل افزایش وزن چیست؟
به محض بروز اضافه وزن یا چاقی در بدن، در واقع میزان چربی بدن افزایش پیدا می‌کند؛ اما فقط چربی‌ها نیستند که در این زمینه نقش دارند و عواملی مانند مواد غذایی، مدفوع و مایعات نیز بر چاقی و افزایش وزن مؤثر واقع می‌شوند؛ مثلاً وقتی حجم زیادی از غذا مصرف شده و در سیستم گوارش باقی بماند، حجم مدفوع موجود در روده‌ها می‌تواند به طور قابل توجهی از ۵۰۰ گرم تا ۲ کیلوگرم بر وزن بدن اثر بگذارد.
همچنین اگر فردی مایعات زیادی را مصرف کرده و به علت برخی بیماری‌ها، این مایعات در بدن نگه داشته شوند، تجمع آن‌ها در قسمت‌های مختلف بدن مانند اندام‌ها یا حتی حفره شکمی، ریه‌ها یا اطراف قلب، منجر به بروز وضعیت ورم می‌شود. در بعضی مواقع، تجمع مایعات در سراسر بدن می‌تواند موجب افزایش وزن گردد.
دلایل احتباس مایعات در بدن متنوع است که از بین آن‌ها می‌توان به بیماری‌های کلیوی، کبدی، نارسایی قلبی، سوء تغذیه و یا عوارض جانبی برخی داروها یا تزریق وریدی مایعات اشاره کرد. افزون بر این، پرخوری نیز از رایج‌ترین علل افزایش ناگهانی وزن به شمار می‌آید. این رفتار غیرعادی ممکن است برای همه ما در مقاطعی تکرار شود. افزایش وزنی که به طور آنی اتفاق می‌افتد، با مقدار غذایی که در وعده‌های حجیم خورده می‌شود، ارتباط زیادی دارد.
اما نکته حائز اهمیت این است که اگر به جز افزایش ناگهانی وزن، علامت‌های دیگری از جمله خستگی، خشکی پوست یا ریزش مو را تجربه می‌کنید، ممکن است به کم‌کاری تیروئید مبتلا باشید که در این حالت، متابولیسم بدن و ایده سوخت و ساز انرژی کاهش می‌یابد و در چنین وضعیتی، مشاوره از پزشک ضرورت دارد.
سندرم تخمدان پلی‌کیستیک (PCOS) نیز یکی دیگر از اختلالاتی است که به عدم تعادل هورمونی مربوط می‌شود و ممکن است با افزایش وزن و چاقی همراه باشد؛ چراکه این عدم تعادل به اختلال در چرخه قاعدگی، آکنه و رشد زیاد مو در صورت منجر می‌شود و همچنین مقاومت به انسولین (هورمونی که کربوهیدرات‌ها را به انرژی تبدیل می‌کند) را به دنبال دارد. در این حالت، قندها به جای سوختن به شکل انرژی، به عنوان چربی ذخیره می‌شوند. به اختلالات روحی و روانی نظیر افسردگی و اضطراب نیز باید توجه کرد؛ چراکه این شرایط می‌تواند بر روی حس‌های چشایی و بویایی تأثیر گذاشته و منجر به پرخوری شود.
روش‌هایی برای پیشگیری از افزایش ناگهانی وزن
طبق اعلام دفتر بهبود تغذیه جامعه وزیر بهداشت، برای جلوگیری از افزایش ناگهانی وزن، لازم است با پزشک یا متخصص تغذیه مشورت کرده و از پرخوری و ریزه‌خواری پرهیز کنید. اگر در معرض نارسایی کلیه یا دیگر بیماری‌هایی که ممکن است موجب احتباس مایعات شوند، قرار دارید، بهتر است میزان مایعات مصرفی را متعادل کرده و سعی کنید مدفوع خود را به طور منظم دفع کنید. همچنین، روزانه به میزان کافی آب بنوشید، از غذاهای حاوی فیبر به ویژه سبزیجات استفاده کنید و فعالیت و ورزش منظم و روزانه داشته باشید.