عطا بهرامی با اشاره به موضوع انتقال پایتخت به یکی از شهرهای دیگر کشور، تاکید کرد که این اقدام تنها پوششی برای مشکلات ریشهای پایتخت تهران به شمار میآید. زیرا با جابهجایی پایتخت، معضلات ۱۲ میلیون نفری ساکن این شهر و حومهاش حل نخواهد شد و این سخنان بیشتر بهعنوان یک نمایش رسانهای جلوه میکند.
این بحث همواره در خلال سالها مطرح بوده و بارها موضوع انتقال پایتخت از تهران به یک شهر دیگر در کانون توجه قرار گرفته است. در ابتداییترین روزهای طرح این موضوع، با مخالفتهای زیادی روبرو شد. پس از اتفاقات و پیچیدگیهای مختلف، سرانجام در سال ۹۲ طرح امکانسنجی این انتقال که بهطور رسمی سه بار در دولتهای متفاوت مطرح شده بود، در مجلس و سپس در شورای نگهبان تصویب گردید، ولی به جایی نرسید.
رئیسجمهور پزشکیان نیز در روزهای اخیر مجدداً به موضوع انتقال پایتخت اشاره کرد. بلافاصله پس از طرح مجدد این موضوع، چهرههای شناختهشدهای چون غلامحسین کرباسچی و پیروز حناچی، که شهرداری تهران را در سالهای گذشته بر عهده داشتهاند، ابراز مخالفت خود را از این طرح اعلام کردند.
عطا بهرامی، تحلیلگر اقتصادی، در مورد جابهجایی پایتخت تصریح کرد: طرح این موضوع صرفاً یک نمایش رسانهای است. بهجای اینکه برای حل مشکلات پایتخت اقدامی اساسی انجام شود، به موضوع انتقال، که خود غیرممکن است، پرداخته میشود.
بررسی بازار اجاره در اوایل مهرماه حاکی از آن است که با پایان فصل تابستان، موجران نیز از قیمتهای خود عقب نشینی کرده و تعدادی از نرخها کاهش پیدا کرده است.
تنها عامل مؤثر در افزایش قیمت مسکن، ایجاد محدوده شهری است
بهرامی در مورد اثر برقراری محدودیتهای شهری بر قیمت مسکن بیان داشت: «قیمت زمین تحت تأثیر میزان عرضه آن قرار دارد. به جز موارد خاص در سطح جهانی، قیمت زمین تعیینکننده قیمت مسکن نیست و هزینه مصالح و ساخت، قیمت نهایی مسکن را رقم میزند. فقط موقعیت مکانی عامل تفاوت قیمت مسکن در نقاط مختلف است. با این حال، سیاستهای کشور از سال ۷۹ به بعد بهگونهای بوده که با گسترش شهرها مخالفت شده که بهعنوان یکی از دلایل اصلی افزایش قیمت زمین در شهرها شناخته میشود. در نتیجه، با توجه به رشد جمعیت، نبود زمینهای قابل دسترس و افزایش قیمت مسکن، وضعیت مسکن در کشور به حالت بحرانی درآمده است. از سوی دیگر، فعالیتهای ساختمانی بهاندازه کافی انجام نشده که این مسئله بحران مسکن را تشدید کرده است. سرانجام، شهرها به دلیل محدودیتهای ایجاد شده بسیار متراکم ساخته شدهاند.»
او همچنین گفت: «کمبود فضاهای شهری به تهران محدود نمیشود و دیگر شهرهایی مانند تبریز و مشهد را نیز شامل میشود. در نتیجه، کمبود زمین برای ساخت، موجب افزایش ساخت و سازهای مرتفع در کشور شده است. حتی در پایتخت نیز در چند سال اخیر، متأسفانه این نوع ساختوساز به اندازه کافی وجود نداشته و شرایط نابسامانی به وجود آورده است. البته از سال ۹۷ به این سو، انتظار تورمی نیز بر قیمت مسکن تأثیر گذاشته است. اما دلیل اصلی افزایش قیمت مسکن، کمبود زمین باقی میماند.»
مشکلات پایتخت ارتباطی با جابهجایی آن ندارد
بهرامی در رابطه با انتقال پایتخت و تأثیر آن بر قیمت مسکن، توضیح داد: «انتقال پایتخت به دیگر نقاط کشور، موضوعی کاملاً بیمعناست. امروز تهران نسبت به سایر پایتختهای جهانی بسیار کوچکتر است. مگر همه راهحلها و مسیرهای ممکن برای حل مشکلات و توسعه تهران دنبال شده است که بحث انتقال آن بالا گرفته است؟ بهطور مثال، تهران نسبت به مکزیکوسیتی، مسکو و لندن، بهطور قابلتوجهی کوچکتر و متراکمتر است. بنابراین، ثابت میشود که حل مشکلات تهران هیچ ارتباطی با جابهجایی پایتخت ندارد. البته باید تأکید کرد که انتقال پایتخت شوخی نیست و نیاز به هزینههای هنگفتی دارد. با فرض اینکه این هزینهها نیز تأمین شود، چه برنامهای برای ساکنان تهران که حدود نه میلیون نفر هستند، وجود دارد؟ با اضافه کردن جمعیت مناطق حومه، این رقم به دوازده میلیون نفر افزایش مییابد. بنابر این، چه تدبیری برای این جمعیت در نظر گرفته شده است؟»
آیا مشکلات تهران با انتقال حل خواهند شد؟
این تحلیلگر اقتصادی در خصوص معضلات تهران اظهار داشت: «باید توجه کرد که انتقال پایتخت به شهر دیگری، به هیچ وجه مشکلات و چالشهای تهران را حل نمیکند. تهران برای بیش از ۲۰۰ سال بهعنوان پایتخت شناخته شده و ادامه این وضعیت فقط بهعنوان یک مزیت فرهنگی قلمداد میشود و ایرادی ندارد. نمیتوان ناهماهنگیهای مدیریتی و محدودیتهای تهران را با جابهجایی پایتخت به دیگر مناطق کشور توجیه کرد. افزون بر این، اگر هم فرض کنیم انتقال پایتخت به سایر شهرها درست باشد، آیا کشور توانایی مالی و مدیریتی لازم برای چنین اقدامی را دارد؟ امروزه دیگر کشورها نیازی به جابهجایی پایتخت احساس نمیکنند. پایتخت هر کشور باید بهدرستی مدیریت شود. بنابراین، بحث انتقال و جابهجایی پایتخت از تهران به دیگر شهرها، در واقع فرار از رویارویی با مشکلات است.»
معاملات مسکن در شهریورماه یک غایب دووجهی را به نمایش گذاشت. نتایج تحقیقات میدانی «دنیایاقتصاد» نشان میدهد که میانگین «قیمت پیشنهادی» در فایلهای بازار تهران حدود ۲ درصد افزایش یافته است. با این حال، از «هیجان قیمت و رفتار» خبری نیست. روند اخیر در بازار تحت تأثیر «نرخ سود بانکی» و «انتخابات آمریکا» قرار دارد.
او همچنین بر این نکته تأکید کرد که موضوع انتقال پایتخت تنها یک نمایش رسانهای به شمار میآید و ادامه داد: «طرح جابهجایی پایتخت، یک نمایش رسانهای است. این اظهارات در زمانهای مختلف فقط برای سلب مسئولیت انجام میشود. نباید بهروشی عمل کرد که در نتیجهٔ یک ناکامی، بهدنبال توجیه مسائل باشیم. ظرفیت انسانی بیشتر از تصورات برخی است. از سوی دیگر، تراکم نفرات در تهران به طرز قابلتوجهی بالاست. هیچ یک از شهرهای جهان به اندازه تهران متراکم نیست. در حال حاضر، تهران شهری با تراکم بسیار بالا و مدیریت ضعیف است. در نتیجه، مدیریت نامطلوب، موجب افزایش هزینهها در این شهر شده است. با در نظر داشتن تمامی این مسائل، تکرار بحث انتقال و جابهجایی پایتخت، تنها یک نمایش بهوجود آمده است.»
