عصر ایران: گیاه دم شیر یکی از روش‌های سنتی برای کاهش ضربان قلب سریع یا نامنظم که به دلیل استرس و اضطراب رخ می‌دهد، به شمار می‌رود. تحقیقات مختلف انجام‌شده بر روی این گیاه در آزمایشگاه‌ها و همچنین مطالعات حیوانی، نشان‌دهنده خواص ضد آریتمی آن است و تأیید شده که می‌تواند به آرام‌سازی ضربان قلب کمک کند. با این حال…
دم شیر، با نام علمی Leonurus cardiaca، به عنوان یک روش سنتی مورد استفاده‌ی یونانیان باستان برای کاهش اضطراب هنگام زایمان شناخته می‌شود و معمولاً به صورت چای یا تنتور برای بهره‌مندی از خواص درمانی خاص آن مورد بهره‌برداری قرار می‌گیرد. این گیاه در واقع نوعی بوته است که دارای برگ‌های سبز تیره و گل‌هایی به رنگ بنفش یا صورتی و خزدار می‌باشد.
این گیاه بومی نواحی آسیای مرکزی و جنوب شرقی اروپا است، اما در حال حاضر در چهار سمت جهان قابل مشاهده است. شایان ذکر است که در آمریکا به عنوان یک گونه مهاجم شناخته می‌شود. علیرغم آن که این گیاه از خانواده نعناعیان محسوب می‌شود، برخلاف دیگر اعضای این خانواده، دارای بوی ناخوشایند و طعمی تلخ است.
اطلاعات مرتبط با دم شیر از طریق وب سایت کتابخانه ملی پزشکی ایالات متحده در دسترس علاقه‌مندان قرار دارد.
دم شیر به مدت هزاران سال به عنوان یک درمان طبیعی برای بیماری‌های مختلف از جمله اختلالات قلبی، اضطراب و قاعدگی نامنظم شناخته شده است. هرچند بسیاری از کاربردهای تاریخی این گیاه به طور رسمی مورد پژوهش علمی قرار نگرفته‌اند، بررسی‌ها نشان می‌دهند که دم شیر مزایای فراوان و فوق‌العاده‌ای برای سلامت دارند.
خواص آنتی‌اکسیدانی
این گیاه سرشار از ترکیبات گیاهی با خواص آنتی‌اکسیدانی چون فلاونوئیدها، استرول‌ها، تری‌ترپن‌ها و تانن‌ها است. آنتی‌اکسیدان‌ها مواد مهمی به شمار می‌آیند که از سلول‌های ما در برابر آسیب‌های ناشی از مولکول‌های مضری به نام رادیکال‌های آزاد حمایت می‌کنند.
پژوهش‌های معتبر نشان‌دهنده اینند که آنتی‌اکسیدان‌ها می‌توانند در برابر برخی بیماری‌های جدی همچون سرطان، آرتریت، اختلالات قلبی-عروقی، آلزایمر و پارکینسون حفاظتی داشته باشند.
کاهش تپش قلب و کنترل فشار خون
یکی از کاربردهای عمومی دم شیر در کمک به کاهش تپش قلب سریع و نامنظم به‌ویژه در شرایط استرس و اضطراب است. داده‌های آزمایشگاهی و حیوانی نشان داده است که عصاره این گیاه می‌تواند اثرات ضد آریتمی داشته باشد و احتمالاً در کاهش ضربان قلب مؤثر باشد، اما این اثرات هنوز به طور کامل روی انسان، بررسی نشده است.
با این وجود، یک مطالعه‌ای که به مدت 28 روز روی 50 بزرگسال مبتلا به فشار خون بالا و اضطراب انجام شده، نشان داد که مصرف مکمل حاوی عصاره دم شیر می‌تواند تپش قلب را کاهش دهد.
حفظ سلامت قلب
ترکیباتی چون اسید اورسولیک، لئونورین و فلاونوئیدها که در دم شیر یافت می‌شوند، در پژوهش‌های انجام شده روی موش‌ها به عنوان محافظت‌کننده از سلامت قلب شناخته شده‌اند. با این حال، تأیید این نتایج در انسان هنوز انجام نشده است.
جالب است به این نکته اشاره کنیم که مطالعات مشاهداتی در انسان، ارتباط میان دریافت فلاونوئیدها و کاهش ریسک ابتلا به بیماری‌های قلبی و مرگ ناشی از آنها را نشان داده‌اند، هرچند این تحقیقات مختص فلاونویدهای موجود در دم شیر نمی‌باشد.
سایر مزایای قابل توجه
اگرچه تحقیقات در خصوص این گیاه محدود است، اما دم شیر می‌تواند مزایای زیر را نیز برای علاقمندان به ارمغان آورد:
– ممکن است خونریزی پس از زایمان را کاهش دهد: مطالعات اولیه نشان داده‌اند که.ComboBox، ترکیب دم شیر با اکسی توسین می‌تواند خطر خونریزی پس از زایمان را بیشتر از مصرف صرف اکسی توسین کاهش دهد.
– ممکن است اضطراب و افسردگی را کاهش دهد: همچنین بررسی‌های اولیه انجام‌شده بر روی انسان و موش، کاهش علائم اضطراب و افسردگی را بعد از چهار هفته مصرف روزانه عصاره‌ی دم شیر یا لئونورین تأیید کرده است.
– ممکن است التهاب را کاهش دهد: تحقیقات آزمایشگاهی و بر روی حیوانات نشان داده‌اند که لئونورین موجود در دم شیر دارای خواص ضد التهابی می‌باشد، ولی هنوز این نتایج در انسان تأیید نشده‌اند.
عوارض جانبی احتمالی
مدارک موجود درباره تأثیرات گیاه دم شیر در انسان محدود است و بنابراین ایمنی و عوارض جانبی آن به خوبی شناخته نشده‌اند.
بر اساس یافته‌های جدید، عوارض جانبی رایج ناشی از مصرف زیاد دم شیر شامل اسهال، خونریزی رحمی و درد معده گزارش شده است. همچنین به دلیل تأثیر این گیاه بر ضربان قلب، افرادی که تحت درمان با داروهای تنظیم‌کننده‌ی ضربان قلب مانند مسدودکننده‌های بتا هستند، همچنین بیماران تحت درمان فشار خون پایین، باید پیش از مصرف این مکمل با پزشک خود مشورت کنند.
به‌علاوه، نشان داده شده که این گیاه با وارفارین (رقیق‌کننده‌ی خون) تداخل دارد، لذا مصرف آن برای بیمارانی که از این داروها استفاده می‌کنند، تنها با تجویز پزشک مجاز است. نهایتاً به دلیل عدم وجود تحقیقات کافی و همچنین احتمال تحریک انقباضات رحمی، زنان باردار و شیرده باید از مصرف این گیاه خودداری نمایند.
دوز مصرفی توصیه شده
به سبب این که مطالعات مربوط به تأثیر و مقادیر مصرف گیاه دم شیر بر روی انسان محدود است، در حال حاضر دوز مشخص شده‌ای برای آن تعریف نشده است. با این حال، آژانس دارویی اروپا (EMA) توصیه می‌کند که برای جلوگیری از عوارض جانبی احتمالی، مقدار مصرف کمتر از 3 گرم عصاره پودری در روز کافی است.
دم شیر را می‌توان به شکل چای، تنتور یا کپسول مصرف کرد. زمانی که این گیاه به صورت چای مورد استفاده قرار گیرد، ترکیب آن با عسل، زنجبیل، لیمو، شکر یا طعم‌دهنده‌های قوی دیگر می‌تواند تا حد قابل توجهی تلخی آن را کاهش دهد.