اتاق بازرگانی ایران همچنان به عنوان منبعی برای خبرسازی محسوب می‌شود، با وجود اینکه تکلیف ریاست آن به وضوح تعیین گردیده است. روزهای اخیر نشان می‌دهد که اعضای اتاق بازرگانی از رفتار دولت با این نهاد ناخشنودند و این نارضایتی حتی بعد از برکناری رئیس سابق آن نیز همچنان ادامه دارد. به گفته این افراد، دخالت‌های دولتی در امور اتاق باید در چارچوب‌های قانونی مشخص شده انجام شود، اما تا کنون میزان دخالت‌های دولت در امور اتاق به حدی بوده که قابل قبول نیست.
در اوضاعی که به نظر می‌رسید دولت با برکناری رئیس پیشین اتاق بازرگانی ایران و برگزاری انتخابات جدید به هدف خود دست یافته و امور اتاق به روال عادی برمی‌گردد، حوادث جدیدی رخ داده است که حاکی از بروز تنش‌ها است. به گونه‌ای که تغییر رئیس اتاق ممکن است نخستین گام در این راستا باشد و شنیده‌ها و اقدامات اخیر اعضای دولتی در اتاق به عنوان مرحله دوم این درگیری تلقی می‌شوند.
در آخرین جلسه شورای‌عالی نظارت که به عقیده بسیاری در زمان نامناسبی، یعنی تنها چند روز پیش از شروع تعطیلات نوروز برگزار شد، دستور جلسه‌هایی مطرح شد که باعث سؤالات زیادی برای اعضا گردید. ابطال انتخابات آبادان و همدان و تغییرات در دبیرخانه شورای‌عالی نظارت توجه بیشتری را جلب کردند.
به دنبال این مسائل، ابطال انتخابات اتاق آبادان به گفته فعالان این حوزه، ممکن است دروازه‌ای به ضمن مشکلات جدیدی در سیستم انتخاباتی اتاق گشوده باشد. در مورد تغییرات ساختاری در دبیرخانه شورای‌عالی نظارت نیز، اعضای اتاق بازرگانی نظر مثبتی ندارند.
یکی از اعضای قدیمی اتاق بازرگانی که از ابتدای انقلاب به عضویت این نهاد درآمده، بیان می‌کند که تاکنون چنین سطحی از دخالت دولت در امور بخش خصوصی را تجربه نکرده‌است. یکی دیگر از اعضای هیات‌نمایندگان هشدار می‌دهد که ادامه این دخالت‌ها در تمامی جنبه‌ها و وظایف اتاق ممکن است به واکنش شدید هیات‌نمایندگان منجر شود.
تمایل به نفوذ در ارکان اتاق
فرشید شکرخدایی، یکی از اعضای هیات‌نمایندگان اتاق ایران در پاسخ به این سئوال که پس از تغییر و تحولات هیات‌رئیسه، رابطه اتاق و دولت چگونه است، می‌گوید: این رابطه هرگز بی‌ارتباط نبوده است، چرا که اتاق و دولت به یکدیگر نیاز دارند و باید در کنار هم همکاری کنند.
او ادامه می‌دهد: میل برخی دولتمردان برای دخالت در امور اتاق بیش از حد معمول است؛ برای مثال، ابطال انتخابات اتاق آبادان ۹ ماه پس از برگزاری آن، خود دلیلی بر این امر است.
شکرخدایی نگرانی بخش خصوصی را به همین دلیل می‌داند و می‌افزاید: دخالت در امور اتاق بعد از تغییر ریاست کاهش نیافته و شواهد آن در دخالت در امور هیات‌نمایندگان و تشکیل دبیرخانه دائمی شورای‌عالی نظارت مشخص است. این موضوعات همه در راستای دخالت است، اما باید به این نکته توجه داشت که این خواسته تنها نظر برخی از اعضای دولت است و نمی‌توان این روند را به عموم اعضای دولت تعمیم داد؛ اما برخی از آنها تمایل دارند بر整个 عرصه خصوصی تسلط یابند.
او یادآور می‌شود: این نوع دخالت‌ها مشابه آنچه در اتاق اصناف و اتاق تعاون شاهد بوده‌ایم، است و به نظر می‌رسد تنها اتاق بازرگانی به نوعی استقلال خود را حفظ کرده باشد. به همین دلیل، بخشی از دولت تمایل دارد در تصمیمات اتاق بازرگانی، شامل نظارت بر بودجه که اصولاً ارتباطی با خارج از اتاق ندارد، دخالت کند.
شکرخدایی در پاسخ به احتمال واکنش اتاق به این مسائل، می‌گوید: احتمالاً واکنش اتاق و هیات‌نمایندگان بسیار قوی خواهد بود؛ چراکه این نهاد تا به امروز این سنگر را حفظ کرده و طبق قانون شورای‌عالی نظارت باید در چارچوب وظایف مشخص شده عمل کند و این چالشی است که پیش‌روی اتاق قرار دارد.
سابقه ندارد
در همین راستا، علی‌اصغر جمعه‌ای، عضو هیات‌نمایندگان اتاق بازرگانی ایران به بررسی مهارت‌های بین دولت و اتاق پس از تحولات اخیر می‌پردازد و می‌گوید: ما تا به حال شاهد تغییر خاصی در رابطه دولت و اتاق نیستیم. برخی جلسات برگزار شد و جلسات شورای گفتگویی برگزار گردید، اما هنوز هیچ نشانه‌ای مبنی بر اینکه نظرات اتاق بیشتر در نظر گرفته می‌شود، مشاهده نکرده‌ایم.
او ادامه می‌دهد: علاوه بر این، تغییرات در دبیرخانه شورای‌عالی نظارت به هیچ وجه نمایانگر نیت دولت برای اعتماد به اتاق و دادن اختیارات بیشتر به آن نیست.
جمعه‌ای به برخی از رفتارهای داخلی اتاق اشاره کرده و می‌گوید: طبق قانون، اتاق بازرگانی در امور خود مستقل است و دخالت دولتی در این موارد مغایر قانون است. اما ما شاهدیم که چنین دخالت‌هایی در کار اتاق مطابق قانون انجام نمی‌شود.
این عضو هیات‌نمایندگان افزود: اذعان شده که اهداف دولت مبنی بر میدان‌دادن به اتاق برای انجام امور قانونی و مشورت‌دادن به ۳ قوه نیست؛ بلکه برخی موارد کاملاً خلاف این تصور را به ارمغان می‌آورد.
جمعه‌ای به جلسه شورای‌عالی نظارت پیش از عید نوروز اشاره کرده و بیان می‌کند: به نظر ما موارد مطرح شده در این جلسه ضرورتاً از آن اهمیت نداشت که نیاز به چنین شتابزودی قبل از تعطیلات عید باشد. اینکه با چه تدبیری این کار انجام شده‌است، الله‌اعلم.
او با اشاره به سابقه طولانی خود در اتاق بازرگانی می‌گوید: با قاطعیت می‌گویم که در تمامی دوران کاری‌ام هرگز با چنین مسائلی مواجه نشده بودم. از سالی که قانون جدید اتاق در سال۱۳۶۹ و اصلاحیه آن در سال۱۳۷۳ تصویب شده، این اولین بار است که شاهد چنین دخالتی در کار دبیرخانه هستم.
این عضو اتاق بازرگانی سپس می‌پرسد: با این اوصاف، همکاری میان اتاق بازرگانی و دولت چه معنایی دارد؟
جمعه‌ای در پاسخ به سئوال درباره تصویب دستور جلسه آخرین جلسه می‌گوید: موارد مربوط به اتاق‌های همدان و آبادان بررسی شد و سایر موارد به آینده موکول شد. سوال ما این است که آیا چنین طرح‌ریزی‌هایی برای اتاق معنای همکاری به همراه دارد؟ آیا برگزاری جلسات با دولتمردان و مقداری تعارف در جابه‌جایی به معنای همکاری است؟ یا اینکه سلب‌کردن اختیارات واقعی، مفهوم همکاری را زیر سوال می‌برد؟
او می‌افزاید: حتی در این شرایط، همکاری باید به معنای اعطای اختیارات بیشتر به بخش خصوصی باشد، همانطور که مقام‌معظم رهبری نیز به این موضوع اشاره کرده‌اند. مشارکت مردمی یعنی چه؟ یکی از ارکان رسمی اقتصادی مردمی، اتاق بازرگانی است و نادیده گرفتن و دخالت در این نهاد، در راستای فرمایشات نیست.
باب نامناسب
خورشید گزدرازی، رئیس اتاق بوشهر نیز درباره ارتباط دولت و اتاق اظهار می‌کند: شرایطی که به وجود آمد و برخی اتفاقات در خردادماه، برای همگان روشن است و نیازی به تحلیل مجدد ندارد تا دوباره حرف و حدیث‌هایی پدید آید.
او ادامه می‌دهد: پس از برگزاری انتخابات در بهمن‌ماه، دولت، مجلس، قوه قضائیه و معاون اول رئیس‌جمهور جلسات خود را با اتاق بازرگانی برگزار کردند و اعضای هیات‌رئیسه در این جلسات حاضر بودند.
این عضو اتاق ایران اعلام می‌کند: ما از مشارکت و گفتگو با مقام‌های رسمی تمامی قوا استقبال می‌کنیم و نیز مشکلات بخش خصوصی را به این قوا منتقل می‌نماییم و پیشنهادات خود را برای بهبود محیط کسب‌وکار ارائه خواهیم کرد.
گزدرازی اضافه می‌کند: در شرایط خاص اقتصادی که کشور در آن قرار دارد، به دلیل تحریم‌ها و محدودیت‌ها، بخش خصوصی باید بتواند مسائل را بدون مماشات بیان کند؛ فرمایشات مقام معظم رهبری درباره شعار امسال نیز به این موضوع اشاره دارد.
او ابراز امیدواری می‌کند که مقام‌های رسمی به نظرات بخش خصوصی توجه بیشتری داشته باشند و بیان می‌کند: این نظرات از تجربیات روزمره فعالان بخش خصوصی نشأت می‌گیرد.
او درخصوص انتقادات علیه دخالت‌های غیرقانونی دولت در امور بخش خصوصی، به انتخابات خرداد را بدون شائبه نمی‌داند و درباره جلسه اخیر شورای‌عالی نظارت و ابطال انتخابات آبادان می‌افزاید: اولاً، این اتاق قربانی این اوضاع شد و ثانیاً، بابی نامناسب گشوده شد که احتمال تکرار چنین وقایعی را تشدید می‌کند. امیدواریم که اعضای اتاق بازرگانی با اتحاد و همبستگی خود بتوانند گام‌های مستحکمی در راستای تحقق وظایف اصلی خود بردارند.