رئیس شورای تأمین دام کشور در گزارشی از وضعیت دام‌های موجود در کشور قیمت دام زنده را با اشاره به نژاد و کیفیت به ۲۵۰ تا ۲۶۰ هزار تومان و قیمت گوساله را در دامنه ۱۷۰ تا ۱۹۵ هزار تومان اعلام کرد.
، سال ۱۴۰۰-۱۳۹۹ سپری شد، در حالی که به علت خشکسالی و کاهش بارندگی، بسیاری از نقاط دنیا، از جمله ایران دچار خشکسالی شدید شدند. بر اساس اطلاعات سازمان هواشناسی کشور، در این سال اکثر مناطق کشور تحت تأثیر خشکسالی متوسط تا بسیار حاد قرار داشتند. خشکسالی شدید عمدتاً در نواحی غرب و جنوب غربی و همچنین در استان‌های کرمان، هرمزگان، سیستان و بلوچستان، گیلان و سمنان بروز کرد. این خشکسالی تأثیرات منفی خود را بر روی بخش‌های کشاورزی و دامپروری به وضوح نشان داد.
با مقایسه شرایط از زمان شروع خشکسالی تا به امروز، مشاهده می‌شود که قیمت هر کیلوگرم گوشت گوسفندی در سال ۱۳۹۹ معادل ۱۳۰ هزار تومان بوده که این مقدار در سال ۱۴۰۰ به ۱۸۰ هزار تومان رسید. در حال حاضر، قیمت گوشت گوسفند تولید داخل به بالای ۵۰۰ هزار تومان و گوشت گوساله به بیش از ۴۵۰ هزار تومان رسیده است. طبق داده‌های مرکز آمار ایران، اجزای گوشت قرمز و گوشت ماکیان در یک روند ماهانه با تورم ۱.۷ درصدی و تورم سالانه ۵۳.۲ درصدی روبرو هستند.
در این میان، به دلیل اقلیم خشک ایران و دسترسی کم به مراتع و همچنین وابستگی به واردات نهاده‌های تولید، هزینه‌های تولید افزایش یافته است. رئیس شورای تأمین دام کشور بر این نکته تأکید کرد که در چنین شرایطی امیدی به کاهش قیمت‌ها نمی‌توان داشت، اما در حال حاضر بازار دام در وضعیت نسبتی ثابتی قرار دارد. در ادامه این مطلب به شرایط فعلی دام و قیمت‌ها و میزان تولید و واردات پرداخته خواهد شد.
بیشتر بخوانید:
منصور پوریان- رئیس شورای تأمین دام کشور- در گفتگو با ایسنا درباره وضعیت دام‌های موجود در کشور اظهار داشت: ذخایر دام به طور متناسب با تقاضا تنظیم شده‌اند. یکی از دلایل این وضعیت، واردات منظم در دو بخش گوساله و گوشت گوسفندی به‌گونه‌ای است که گوشتی زیر قیمت ۳۰۰ هزار تومان و گوشت تازه با هزینه‌ای حدود ۳۸۰ هزار تومان وارد بازار می‌شود. همچنین تقاضا برای گوشت تولید داخلی نیز وجود دارد و اگر بخواهیم ارزیابی دقیقی داشته باشیم، باید بگوییم که بیشترین درخواست برای گوشت منجمد و وارداتی به دلیل قیمت پایین‌تر، از طرف طبقات متوسط و زیر متوسط جامعه صورت می‌گیرد.
وی ادامه داد: تعداد دام‌های گوسفند در کشور به حدود ۷۰ میلیون رأس می‌رسد که تقریباً ۴۷ تا ۴۸ میلیون رأس آن مربوط به دام‌های مولد و بقیه غیرمولد هستند. بنابراین بخش عظیمی از این دام‌ها به کشتار اختصاص داده می‌شود و بخش دیگر نیز تا پیش از پروار کامل به این چرخه کشتار می‌پیوندد، لذا در مجموع ذخایر قابل‌توجهی را در اختیار داریم. در بخش گوساله نیز populating کشتاری به تعداد ۵۰۰ هزار رأس تخمین زده می‌شود. تفاوت قابل توجهی بین گوساله و گوسفند وجود دارد. اشاره به ذخایر مناسب بمعنای این است که تولید قادر به تأمین نیاز بازار بوده و با تقاضا همخوانی دارد.
بیشترین تقاضای گوشت از کدام نوع؟
رئیس شورای تأمین دام کشور در ادامه توضیح داد: درخواست برای گوشت قرمز به دو دسته پرمصرف و کم‌مصرف تقسیم می‌شود؛ خانوارها که جزو افراد کم‌مصرف محسوب می‌شوند، تقاضای گوشت تازه دارند، در حالی که پادگان‌ها، زندان‌ها، مراکز آموزشی و دیگر مکان‌های بزرگ در گروه پرمصرف‌ها قرار می‌گیرند که نیازهای آن‌ها از طریق واردات و گوشت‌های هندی، برزیلی، مغولی و یخ‌زده تأمین می‌شود. فشاری که این کارخانجات به بازار داخلی وارد می‌کردند برای کشتار دام‌های مولد، سهم بزرگی از کشتار را از بین برد. به عبارت دیگر، از ابتدای سال ۱۴۰۳ که واردات به شکل مناسبی آغاز شد، نیاز گروه پرمصرف تأمین شده و فشارها از بازار داخلی کاهش یافته است.
وی افزود: گروه بالایی از مصرف‌کنندگان در سطح بازار شامل خانوار و رستوران‌های کوچک هستند و تولیدات داخلی می‌تواند به خوبی این نیازها را برآورده سازد. به این معنا نیست که بازار به گوشت احتیاج ندارد؛ بلکه ضروری است که همیشه برای بازار گوشت وجود داشته باشد و اگر نیازهای پرمصرف تأمین شوند، می‌توانیم در سال جاری شاهد افزایش جمعیت گله‌ها و رشد در تولید دام باشیم.
پوریان به بیان این مسئله پرداخت که با توجه به افزایش هزینه‌های تولید گوشت، قیمت دام زنده در محدوده ۲۵۰ تا ۲۶۰ هزار تومان و قیمت گوساله با توجه به نژاد و کیفیت میان ۱۷۰ تا ۱۹۵ هزار تومان در نوسان است. همچنین، قیمت گوشت وارداتی که به‌طور گسترده‌ای در بازار توزیع می‌شود، نسبت به قیمت گوشت داخلی کمتر است. در حال حاضر، قیمت گوشت گوسفند تولید داخلی از ۵۰۰ هزار تومان فراتر رفته و گوشت گوساله نیز بالای ۴۵۰ هزار تومان است که تأمین آن برای طبقات متوسط دشوار است.
پوریان ادامه داد: بازار گوشت به دنبال تأمین نیازهای خود است. نکته‌ای که باید در نظر گرفت این است که نه تمام دام‌های ما برای کشتار آماده هستند. جمعیت ۷۰ میلیونی دام سبک ما توان استحصال گوشت ندارد، زیرا بخش‌هایی مولد و بخش‌های نامناسب برای کشتار وجود دارند و می‌بایست بر روی دام‌های کشتاری توجه بیشتری داشته باشیم.
ذخایر دامی کشور در شرایط خوبی قرار دارد
وی اشاره کرد: در مجموع حدود ۱۲ تا ۱۳ میلیون رأس دام مناسب برای کشتار در کشور موجود است که جمعیت مناسبی به شمار می‌رود و فرآیند تأمین آن در بازار به خوبی انجام می‌شود. با وجود کاهش تعداد دام‌ها از طریق کشتار، با توجه به زایش‌های آتی، این جمعیت به مرور بالاتر خواهد رفت. فصل پاییز به‌واسطه افزایش زایش‌ها در جنوب و جنوب غرب کشور، فصل مناسبی تلقی می‌شود و به اوج زایش معروف است؛ لذا در حال حاضر عرضه دام مناسب و به اندازه کافی وجود دارد. همچنین سایر اقلام دامی نیز به فروش می‌رسد.
رئیس شورای تأمین دام کشور به تفاوت‌های موجود بین دام‌های گوسفند و گوساله اشاره کرد و گفت: گوساله به عنوان دام سنگین و با وزن زیاد شناخته می‌شود و در عوض گوسفند قابلیت نگهداری در دامداری‌های بسته را ندارد. اگر بتوانیم ثباتی در قیمت نهاده‌ها داشته باشیم، همانطور که در ماه‌های اخیر تجربه شد، می‌توان گفت که به شرایط نسبتاً مناسبی خواهیم رسید. در حال حاضر نیز وضعیت بازار از نظر کیفیت، کمیت و تولید در سطح مطلوبی قراردارد.
آیا قیمت گوشت کاهشی خواهد بود؟
به پرسش اینکه آیا در کنار این ثبات، می‌توان انتظار کاهش قیمت‌ها را داشت یا خیر، وی پاسخ داد: کاهش قیمت به هزینه‌ها بستگی دارد. تولید در کشور ما با دیگر کشورها تفاوتی محسوس دارد. کشورهایی در آسیا همچون ارمنستان، گرجستان، روسیه و قرقیزستان که از آن‌ها گوشت وارد می‌کنیم، به دلیل داشتن اقلیم مناسب و مراتع کافی، هزینه‌های تولید بسیار پایینی دارند. اما در ایران به خاطر اقلیم خشک و فقر مرتع، تولید گوشت عمدتاً از طریق نهاده‌های دامی صورت می‌گیرد.
پوریان اضافه کرد: بخش عمده‌ای از نهاده‌ها از جمله جو و ذرت از طریق واردات تأمین می‌شود، بنابراین ما با افزایش هزینه‌های پایه تولید مواجه هستیم. سال گذشته یکی از اقدامات مؤثر، تأمین نهاده‌ها به‌صورت مدت‌دار برای تولیدکنندگان بود که برای تولید بسیار مؤثر بود. همچنین واردات دام پایه پروار از پاکستان به دامداران ارائه شد که تا برچسب ۱۰ وارد چرخه کشتار خواهند شد. این مسائل توانست به زندگی دوباره دامداری‌های سنگین کمک نماید. اگر وزارت جهاد کشاورزی همچنان نهاده‌ها را به شکلی مناسب و در قیمت‌های مصوب در اختیار دامپروران قرار دهد، از شرایط مساعدی برخوردار خواهیم شد. هر گونه التهاب در بازار نهاده‌جات تأثیر مستقیم بر قیمت‌ها و میزان تولید دام دارد.
وی خاطرنشان کرد: دام پایه پرواری برای تولیدکنندگان بسیار حائز اهمیت است، زیرا در صورتی که دام پایه پرواری به قیمت بالایی خریداری شود، هزینه نهایی و قیمت تمام‌شده نیز افزایش می‌یابد. اما اگر دام پایه پرواری با هزینه‌های مناسب در دسترس تولیدکنندگان باشد، هزینه نهایی کاهش می‌یابد. اگر بتوانیم در مرحله اولیه اقداماتی درست و مؤثر انجام دهیم، هزینه تولید کاهش خواهد یافت و به تبع آن قیمت گوشت نیز به صورت رقابتی و مناسب‌تر نسبت به واردات در بازار تثبیت می‌شود.
رئیس شورای تأمین دام کشور در رابطه با فروش گران‌تر برخی قطعات گوشت اظهار داشت: در بازار گوشت به دلیل تقاضای بالای موجود برای گوشت‌های وارداتی، قصاب‌ها برای تأمین امور خود، برخی از قطعات مانند راسته و فیله را با قیمت‌های بالاتری به فروش می‌رسانند.
تولید ۷۵۰ هزار تن گوشت خالص و نیاز یک میلیون و ۲۰۰ هزار تنی کشور
پوریان درخصوص میزان مصرف گوشت قرمز در کشور گفت: بر اساس آمار، میزان مصرف گوشت قرمز در کشور بین یک میلیون تا یک میلیون و ۲۰۰ هزار تن بوده و این در حالی است که میزان تولید در سطح کشور حدود ۹۰۰ هزار تن در سال است. از این مقدار، بخشی نیز به صورت خروجی لاشه است و شامل گوشت خالص نمی‌باشد. 70 درصد از تأمین گوشت داخلی از گوساله حاصل می‌شود و کارخانه‌ها و دامپروری‌ها به تولید خالص گوشت سالانه حدود 700 تا 750 هزار تن رسیده‌اند، که با کسری حدود 300 هزار تن رو‌به‌رو هستیم و لذا این کسری را باید از طریق واردات برطرف کرد.