روش‌های درمانی برای سنگ‌های صفراوی

سنگ‌های کیسه صفرا زمانی شکل می‌گیرند که مایعی که در کیسه صفرا ذخیره شده، به صورت توده‌هایی از مواد جامد در می‌آید.

اختلالات مربوط به سیستم صفراوی هر ساله میلیون‌ها نفر را تحت تأثیر قرار می‌دهد؛ کیسه صفرا وظیفه ذخیره مایع صفرا را بر عهده دارد و مجاری صفراوی صفرا را به روده کوچک (که در آنجا صفرا نقش مهمی در هضم چربی‌ها ایفا می‌کند) منتقل می‌سازند. با عدم تعادل در ترکیبات شیمیایی تشکیل‌دهنده صفرا، سنگ‌های صفراوی به وجود می‌آیند؛ عمده این سنگ‌ها از کلسترول، بیلی روبین و نمک‌های صفراوی تشکیل شده‌اند. به عبارت دیگر، زمانی که مایع ذخیره‌شده در کیسه صفرا به توده‌های جامد تبدیل شود، سنگ‌های کیسه صفرا ایجاد می‌گردند.

سنگ‌ها ممکن است در کیسه صفرا قرار بگیرند که اغلب با علائم همراه هستند، اما در برخی موارد نیز ممکن است بدون علامت باقی بمانند. اگر این سنگ‌ها به سمت خارج کیسه صفرا حرکت کنند، فرد ممکن است دچار درد یا عفونت گردد.

چه عواملی موجب ایجاد سنگ کیسه صفرا می‌شوند؟

ایرج خسرونیا، رئیس هیئت مدیره جامعه پزشکان متخصص داخلی، در مورد علت شکل‌گیری سنگ‌های کیسه صفرا بیان کرد: کیسه صفرا حاوی مواد صفراوی و املاح است و زمانی که غلظت این مواد افزایش یابد، به صورت رسوب در می‌آید. این مواد ابتدا به صورت دانه‌های کوچک جمع می‌شوند و به تدریج به سنگ‌های بزرگ تبدیل می‌شوند.

وی افزود: بعضاً این سنگ‌ها به شکل لجن و گِل نرم درمی‌آیند که در صورتی که به موقع درمان نشوند، می‌توانند مشکلات جدی برای فرد به وجود آورند. در مراحل اولیه سنگ‌های کیسه صفرا ممکن است هیچ علامتی نداشته باشند، اما به مرور می‌توانند منجر به التهاب کیسه صفرا شوند. همچنین، اگر یک تکه از سنگ آزاد شود و به مجاری صفراوی وارد گردد، می‌تواند موجب مسدود شدن آن فضا گردد.

رئیس هیئت مدیره جامعه پزشکان داخلی ایران به علائم سنگ کیسه صفرا اشاره کرد و گفت: زردی، درد، یرقان، تب و لرز از جمله علائم اولیه وجود سنگ در کیسه صفرا به شمار می‌آیند و معمولاً افراد به خاطر این علائم به پزشک مراجعه می‌کنند. در صورت تأخیر در مراجعه به پزشک، سنگ ممکن است بزرگ‌تر شده و عوارض بیشتری ایجاد کند.

جراحی؛ روشی برای بهبود سنگ کیسه صفرا

وی تشریح کرد: برای تشخیص سنگ کیسه صفرا نیاز به سونوگرافی و عکس‌برداری است؛ روش‌های درمان شامل استفاده از دستگاه آندوسکوپی یا جراحی است. جایگاه دارو در درمان سنگ کیسه صفرا بسیار محدود است و در اکثر مواقع تنها طریق عمل جراحی و حذف سنگ‌ها می‌تواند مؤثر باشد.

خسرونیا به این نکته اشاره کرد که جوانان نیز در معرض ابتلا به سنگ کیسه صفرا قرار دارند و باید به طور مداوم سطح چربی خون خود را تحت نظر داشته باشند و از مصرف بیش از حد گوشت قرمز، کله پاچه و جگر بپرهیزند.

او افزود: غذاهای چرب همچون تخم مرغ، کتلت، کباب کوبیده و املت می‌توانند درد ناشی از سنگ‌ها را تشدید کنند؛ همچنین افراد باید وزن خود را تحت کنترل داشته و در صورت چاقی به وزن ایده‌آل برسند. همچنین، پرهیز از مصرف مشروبات الکلی نیز بسیار مهم است.

وی هشدار داد که سنگ کیسه صفرا می‌تواند منجر به التهاب گردد؛ یکی از عوارض جراحی کیسه صفرا، امکان پارگی این عضو است که می‌تواند منجر به عواقب جدی و مرگ شود.

خسرونیا در پایان به بهترین زمان برای جراحی اشاره کرد و گفت: در درمان سنگ‌های صفراوی که علامت‌دار هستند، تنها گزینه مؤثر جراحی و خارج کردن سنگ‌ها به همراه کیسه صفرا است.

راهکارهای درمان سنگ کیسه صفرا

جعفر غفارزاده، متخصص طب سنتی، گفت: سنگ کیسه صفرا به طور کلی نتیجه تجمع مواد لجنی در درون صفرا است؛ علل متعددی وجود دارند که منجر به این امر می‌شوند، که یکی از شایع‌ترین آن زایمان‌های متعدد در زنان است؛ در زنانی که زایمان کرده‌اند، حرکات روده کاهش می‌یابد و این امر باعث تشکیل مایع لجنی در کیسه صفرا می‌شود؛ چاقی نیز از دیگر عوامل خطر برای ابتلا به سنگ کیسه صفرا به شمار می‌آید.

غفارزاده اضافه کرد: تشخیص سنگ کیسه صفرا نیازمند انجام سونوگرافی است؛ اغلب افرادی که بعد از غذا خوردن دچار درد در ناحیه شکم می‌شوند، به پزشک مراجعه می‌کنند. روش‌های درمان سنگ کیسه صفرا شامل عمل جراحی یا روش لاپراسکوپی است، اما در طب سنتی هم از برخی مواد می‌توان به‌عنوان درمان استفاده کرد.

درمان سنگ کیسه صفرا با طب سنتی

این متخصص طب سنتی در مورد درمان سنگ کیسه صفرا با رویکرد سنتی بیان کرد: یکی از تجویزهای معمول در طب سنتی برای درمان سنگ کیسه صفرا، استفاده از سکنجبین است؛ افرادی که دچار سنگ کیسه صفرا هستند می‌توانند هر چهار ساعت یک بار به مدت پنج روز، روزانه ۱۴ لیوان آب سیب بنوشند.

وی ادامه داد: در روز ششم، در ساعت ۶ صبح، یک لیوان آب جوشیده که سرد شده است را به همراه نمک دریا مصرف کنند، همین آب باید دو ساعت بعد در ساعت هشت دوباره تکرار گردد و در ساعت ۱۰ شب، نصف استکان روغن زیتون به همراه نصف لیوان آب لیمو ترش نوشیده شود، و شایسته است که شام نخورند.

غفارزاده افزود: در روز هفتم باید سونوگرافی صورت گیرد که معمولاً در این مرحله سنگ کیسه صفرا دفع می‌شود و در صورت باقی ماندن سنگ و کوچک‌تر شدن آن، تجویزهای فوق باید مجدداً تکرار شوند. روش‌های تخصصی دیگری نیز وجود دارد که مستلزم مراجعه حضوری است.

کیسه صفرا چه وظیفه‌ای دارد؟

این متخصص طب سنتی توضیح داد: کیسه صفرا ماده‌ای برای جذب چربی ترشح می‌کند؛ افرادی که کیسه صفرا را برداشت می‌کنند، این ماده دیگر تجمع نمی‌کند و در روده آزاد می‌شود که منجر به بروز اسهال می‌گردد و باید به یاد داشت که صفرا نقش رقیق‌کنندگی خون را نیز بر عهده دارد.

غفارزاده در مورد سوزش سر دل توضیح داد: سوزش سر دل می‌تواند به علت‌های مختلفی ایجاد گردد و می‌تواند مشکلات زیادی برای فرد بوجود آورد، از جمله این مشکلات ضعف معده است.

این متخصص طب سنتی نشانه‌های سوزش سر دل را ورم معده دانسته و گفت: سوزش سر دل می‌تواند نشان‌دهنده زخم، ورم، التهاب معده و همچنین سردی معده باشد؛ به علاوه، می‌تواند بر روی فرآیند هضم غذا تأثیرگذار باشد.

وی افزود: سوزش‌های سر دل را می‌توان با روش‌های متنوعی درمان کرد؛ افراد می‌توانند یک قاشق تخم بارهنگ را به همراه سه قاشق غذاخوری عرق نعنا و عسل دم کرده و آن را مصرف نمایند.