دولت آمریکا در حال تخصیص بودجهای برای تحقیقات پیوند مغز است که برخی این طرح را دیوانهوار توصیف کردهاند. اما مسئولان دولتی این پروژه را به عنوان تلاشی برای غلبه بر مرگ معرفی کردهاند.
به نقل از ایسکانیوز؛ در این زمینه، دکتر ژان هبرت، متخصص در حوزه ژنتیک و برنده جایزه ۱۱۰ میلیون دلاری موسسه ملی سلامت، به منظور پیشبرد جراحیهایی برای جابجایی سلولهای آسیبدیده یا پیر مغز با بافت جنین انسان، دریافت کرده است. این تکنیک، شامل بازسازی بافت مغز بیمار با استفاده از سلولهای بنیادی عصبی که تحت شرایط آزمایشگاهی رشد یافتهاند، میباشد؛ روشی که در مطالعات قبلی نتایج امیدوارکنندهای را روی موشها به دست آورده بود.
سلولهای بنیادی، نوعی از سلولهای «خالی و قابل تغییر» هستند که قادرند به انواع مختلفی از سلولها تبدیل شوند. این سلولها به وفور در جنین انسان یافت میشوند، چرا که یک تخمک بارور شده به تدریج تبدیل به یک موجود زنده پیچیده میشود و بهرهبرداری از آنها اساس این رویکرد نوین را تشکیل میدهد.
به گفته متخصصان، این تحقیق لزومی به درک فرایند پیری ندارد، بنابراین کار تیم تحقیقاتی دکتر هبرت خیلی چالشبرانگیز نبوده و در عین حال جذاب محسوب میشود. با این حال، عدهای دیگر بر این باورند که چنین روشی در مقیاس وسیع ممکن است نتیجهگاه فاجعهبار باشد و مردم احساسی منفی نسبت به آن پیدا کنند و آن را «اهریمنی» نامند.
نوآوری دکتر هبرت که به طور رسمی به عنوان «جایگزینی کارآمد بافت مغز» شناخته میشود، سال گذشته نشانههای اولیه موفقیت را در مطالعات روی موشها نشان داد.
حاصل این پژوهش، حمایت مالی دولت برای پیشرفت در آزمایشهای انسان بود که در این ماه قبل از شروع آزمایش بر روی انسانها، به آزمایشهای روی نخستیها انجامید.
مطالعهای که در مجله «بیواینجنیرینگ» منتشر شده، نشان میدهد که موشهای آزمایشگاهی با آسیبهای مغزی این روش را دریافت کردند که در آن محققان سلولهای بنیادی موش را به مغز پیرشان تزریق کردند. سلولهای بنیادی از طریق کشت سلولی به دست آمدند که شامل جداسازی سلولها از جنین و قرار دادن آنها در محیطی با مواد مغذی مانند ویتامینها، اسیدهای آمینه، گلوکز و نمک است.
این گروه به دقت مخلوطی از سلولهای رشد یافته در آزمایشگاه را به ژل حمایتی مبتنی بر پروتئین به نام «ماتریژل ماتریکس» اضافه کردند، که از اجزای سلولی و بافتی مشتق شده است و باعث انجام فرایند رشد سلولی میشود.
آزمایشات اولیه دکتر هبرت بر روی موشها نشان داد که این سلولهای مغزی پیوند شده و اهداکننده به طور الکتروفیزیولوژیک فعال میشوند، به شلیک پرداخته و با مغز میزبان خود ارتباط برقرار میکنند، حتی در عرض یک ماه پس از پیوند به محرکهای بینایی پاسخ میدهند.
دکتر هبرت و تیم تحقیقاتیاش در این پروژه نوشتند: با اتکا به الگوی ما، نورونها به راحتی به سمت تمایز و انطباق با اهداف صحیح در مغز میزبان خود هدایت میشوند. یعنی این سلولهای جوان به سرعت به نورونهای تخصصی تبدیل شدند که برای ایفای نقشهای جدید خود در مغز میزبان آماده شده بودند.
آنها همچنین ذکر کردند: علاوه بر این، نورونهای ناشی از پیوند بهطور خودبهخود فعال بودند و بدون نیاز به دخالت اضافی جراحان در شبکههای عملکردی مغز ادغام شدند. این سلولها نیز در آزمایشهای بعدی بر مبنای بررسیهای الکترودی روی موشها به ورودیهای حسی واکنش نشان دادند.
موفقیتهای دکتر هبرت در سال جاری توجه موسسه ملی بهداشت (NIH) را به خود جلب کرد و موجب راهاندازی برنامهای جدید با سرمایهای چند میلیون دلاری شد.
آژانس جدید پروژههای پیشرفته ایالات متحده برای سلامت (ARPA-H)، که مشابه با شاخه تحقیقاتی پنتاگون، دارپا، طراحی شده، به دستور رئیسجمهور جو بایدن در سال ۲۰۲۲ تأسیس شد تا نقش پیشگامانهای مشابه در موسسه ملی بهداشت ایفا کند.
عمل جراحی نوین جوانسازی مغز به تلاشهای ARPA-H در زمینه پیوندهای چشمی برای نابینایان، پیشبینی تکامل ژنتیکی در سلولهای سرطانی و فیلترهای هوای جدید داخلی میپیوندد. دکتر هبرت این پروژه را بخشی از آرزوی زندگی خود برای دستیابی به جاودانگی قلمداد کرد.
این محقق اضافه کرد: من در کودکی فردی عجیب و غریب بودم و زمانی که فهمیدم همه ما از هم میپاشیم و میمیریم، به این فکر کردم که چرا دیگران در این رابطه نگران نیستند؟
او ادامه داد: این واقعیت تقریباً بر تمام پروژههای من سایه انداخته است. من ترجیح میدهم با این انحطاط تدریجی به مرگ رو به رو شوم که زیستشناسی برای ما همه مشق کرده است.
این متخصص ژنتیک پس از کنار گذاشتن فناوری پیشرفتهاش، نقش خود را در بخش علوم اعصاب کالج پزشکی آلبرت انیشتین در برانکس ترک خواهد کرد. این آژانس اعلام کرده است که پروژه ARPA-H آزمایشهای دکتر هبرت را در مورد این تکنیک جراحی از پیوندهای موفقیتآمیز انجام شده در موشها به دامنههای دیگر از جمله نخستیها گسترش میدهد. اما با وجود این موفقیتهای امیدبخش، برخی از دانشمندان نسبت به قابلیت اجرایی یا پایداری طولانیمدت این جراحی ابراز تردید کردهاند.
متیو شولز، مدیر عامل شرکت تحقیقاتی «اویسین بیوتکنولوژی»، گفت: من انتظار ندارم که این جراحی به شیوهای متداول مورد استفاده قرار گیرد یا دلیلی برای فراگیر شدن دوره جدیدی از جاودانگی انسان باشد. مغز جدید، کالا محبوبی نخواهد بود و چالشهای جراحی آن به شدت وجود خواهد داشت، فرقی نمیکند که چگونه به آن نگاه کنید.
از سوی دیگر، برخی پتانسیل این روش را به عنوان یک درمان ممکن برای مشکلات شناختی وراثتی میبینند.
دکتر جاستین ریبو، یکی از پزشکان و کارآفرینان حوزه بیوتکنولوژی، اذعان داشت: اگر این جراحی مؤثر باشد، ممکن است بتوانیم پیری را فراموش کنیم. البته این روش میتواند برای بیماریهای عصبی مختلف مفید واقع شود.
