محمد پناهنده در سخنانی به مسئله بحرانی تالاب بینالمللی انزلی اشاره کرد و گفت که این تالاب به مدت سالها با مجموعهای از تهدیدات جدی روبهرو بوده است. وی عوامل مختلفی را همچون رسوبگذاری شدید به دلیل فرسایش در بالادست، ورود فاضلابهای صنعتی و شهری، شیوع سنبل آبی به عنوان یک گونه مهاجم و همچنین گسترش بیبرنامه گردشگری و تغییر کاربری اراضی، به عنوان این تهدیدها معرفی کرد که هر کدام به تنهایی بحرانهای مهمی را ایجاد میکنند.
وی در ادامه بیان داشت که هیچ یک از این عوامل به طور مستقل نمیتوانند وضع کنونی تالاب را توجیه کنند. یکی از مشکلات اساسی کمبود یک چشمانداز کلان و یکپارچه است که بتواند تمامی عوامل و روابط بین آنها را بهطور همزمان در نظر بگیرد.
این عضو هیئت علمی پژوهشکده محیط زیست جهاددانشگاهی بر این نکته تأکید کرد که فقط نگاه کردن به یک عامل خاص نمیتواند به حل مسأله تالاب انزلی منجر شود. اگرچه رسوبگذاری موجب کاهش عمق تالاب شده، اما حتی در صورت افزایش عمق نیز، بدون مدیریت صحیح فاضلاب، کیفیت آب بهبود نخواهد یافت. او ادامه داد که ضروری است که بخشی از آلودگیهای ناشی از فاضلابهای صنعتی و شهری حذف شوند، اما به شرطی که ورود رسوبات ادامه یابد، زیستگاه تالاب قادر به ایجاد شرایط پایدار نخواهد بود.
پناهنده بیان کرد که کنترل سنبل آبی از طریق روشهای مکانیکی یا شیمیایی بدون کاهش مواد مغذی ناشی از فاضلاب و رسوب نمیتواند موجب دستیابی به نتایج پایدار شود. همچنین توسعه گردشگری فرصت مناسبی را به ارمغان میآورد، اما در صورت عدم مدیریت ظرفیت تالاب و ساماندهی فعالیتها، خود میتواند به عاملی مؤثر در شدت بخشی به تهدیدها تبدیل شود.
وی افزود: نشانههایی از فقدان دیدگاه کلان در مدیریت تالاب به چشم میخورد. پروژههای رسوبزدایی بهطور جزئی در بعضی از نواحی تالاب صورت گرفته، اما به همراه آن فاضلاب بدون تصفیه به تالاب وارد شده است. کنترل سنبل آبی در مراحل مختلف انجام شده، اما به دلیل تغذیه مداوم این گیاه از پسابهای سرشار از مواد مغذی، دوباره با قدرت به رشد خود ادامه داده است. همچنین پروژههای گردشگری که در سواحل و اطراف تالاب اجرایی شده، بدون ارتباط با مطالعات حفاظتی، فشارهای جدیدی به تالاب اضافه کردهاند.
این پژوهشگر محیط زیست تأکید کرد که آینده تالاب نیازمند رویکردی جامع و همافزا است؛ این رویکرد باید شامل ترکیب مدیریت حوزه آبخیز با مدیریت داخلی تالاب باشد تا مسئله رسوبات و آلودگی بهطور ریشهای کنترل شود. از سوی دیگر، همکاری نهادها همچون آب منطقهای، محیط زیست و شهرداریها در یک ساختار هماهنگ امری ضروری است. مدیریت اکولوژیک سنبل آبی باید همزمان با کاهش مواد مغذی و بهسازی هیدرولوژی انجام شود و توسعه پایدار گردشگری نیز باید با توجه به ظرفیت زیستمحیطی و با بهرهگیری از الگوهای موفق بینالمللی صورت گیرد.
