طبق گزارش زیستبوم دانشبنیان در رابطه با عملکرد نظام بانکی در حوزه شرکتهای نوآور، بانک کارآفرین در زمینه ارائه تسهیلات و همچنین درصد منابع اختصاص یافته به شرکتهای دانشبنیان در راس قرار دارد. این بانک موفق به کسب پاسارگاد رتبه اول در عرضه وام به شرکتهای دانشبنیان در سال ۱۴۰۱ گردیده است.
، زیستبوم نوآوری و فناوری به مدت دو دهه است که در عرصه کسب و کار فعال میباشد و پس از تصویب دو قانون در حوزه دانشبنیانها، بازیگران جدیدی برای حمایت از این شرکتها وارد صحنه شدهاند. اکنون این بانکها هستند که برای توسعه کسبوکارهای دانشبنیان به عرصه کشور وارد شدهاند.
براساس ماده ۱۸ قانون جهش تولید دانشبنیان، سرمایهگذاری مشترک بانکها و مؤسسات اعتباری با صندوق نوآوری و شکوفایی در پروژههای مصوب شورای راهبری فناوریها و تولیدات دانشبنیان به عنوان یک فعالیت بانکی شناخته میشود و از شمول این بند مستثنی است. همچنین، بانکها و صندوق نوآوری موظف هستند که حداکثر پس از هفت سال از تاریخ شروع سرمایهگذاری، نسبت به پایان سرمایهگذاری و خروج اقدام نمایند.
بر اساس گزارشی که زیستبوم شرکتهای دانشبنیان به انتشار گذاشته، از سوی یکی از شرکتهای دانشبنیان، اعتبارسنجی این شرکتها از سال ۱۳۹۳ تا پایان سال ۱۴۰۱، تعداد شرکتهای دانشبنیان از حدود یک هزار و ۵۰۰ مورد به تقریبا ۸۲۶۰ شرکت رسید. درآمد این شرکتها نشاندهنده رشد قابل ملاحظهای بوده است، بهطوری که از حدود ۴۰ هزار میلیارد تومان در سال ۱۳۹۶ به بیش از ۴۰۰ هزار میلیارد تومان در سال ۱۴۰۱ رسیده است.
با توجه به اینکه عمده خدمات مالی به شرکتهای دانشبنیان از طریق نظام بانکی ارائه میشود، ارزیابی آماری بانکها در هدایت منابع به سمت این شرکتها دارای اهمیت ویژهای است.
نقش سیستم بانکی در تامین مالی زیستبوم دانشبنیان
سهم شرکتهای دانشبنیان از کل وامهای اعطا شده توسط شبکه بانکی در حدود ۴ درصد بوده که سهم تسهیلات مرتبط با محصولات دانشبنیان ۱.۶ درصد از این مجموع است. اگرچه این درصد در مقایسه با سهم این شرکتها از تولید ناخالص داخلی قابل قبول به نظر میرسد، اما عدم تناسب در استفاده از این تسهیلات وجود دارد؛ زیرا ۷۱ درصد شرکتهای دانشبنیان هنوز از نظام بانکی وامی دریافت نکردهاند.
تا پایان سال ۱۴۰۱، مانده بدهی شرکتهای دانشبنیان به نظام بانکی حدود ۱۴۳ هزار میلیارد تومان بوده که برآورد میشود سهم بدهی مرتبط با محصولات دانشبنیان حدود ۵۷ هزار میلیارد تومان باشد. همچنین مجموع ضمانتنامههای فعال این شرکتها در انتهای سال ۱۴۰۱ به بیش از ۱۰۱ هزار میلیارد تومان میرسد.
نکته حائز اهمیت اینجاست که تمام این تسهیلات لزوماً در راستای حمایت نبوده است. در خصوص تامین مالی شرکتهای دانشبنیان کلید واژهای وجود دارد که در میان ادبیات معاونت علمی ریاستجمهوری تفاوت معناداری را میان ارائه خدمات به شرکتهای دانشبنیان و محصولات دانشبنیان نمایان نمیسازد.
در ارزیابی آماری بانکها در زمینه ارائه تسهیلات به شرکتهای دانشبنیان، رویکردهای متفاوتی رصد میشود. بررسی حجم کل خدمات به این شرکتها، وضعیت تسهیلات به تفکیک استانها یا دستههای فناوری، خدمات به شرکتهای وابسته یا متنوع و نسبت ارائه خدمات به این شرکتها نسبت به حجم کلی خدمات از جمله این رویکردهاست.
وضعیت بانکها در پذیرش حمایت از دانشبنیانها
بر اساس دستهبندیهای این گزارش، بانک کارآفرین بالاترین رتبه را در نسبت خدمات مالی (شامل وام و ضمانتنامه) به سایر خدمات مالی ارائه شده در نظام بانکی کسب کرده و این امر نشانگر یک کارویژه اصلی این بانک در ارائه تسهیلات به شرکتهای دانشبنیان است.
وی بیان کرد: از نظر حجم ارائه تسهیلات، بانک پاسارگاد عنوان اول را در اعطای وام به شرکتهای دانشبنیان در سال ۱۴۰۱ به خود اختصاص داده و بانک تجارت نیز به عنوان نخستین بانک در ارائه ضمانتنامه برای این شرکتها شناخته شده است:
در دستهبندی بانکها بر اساس نسبت منابع اختصاص یافته در زمینه وام و ضمانتنامه، جدول زیر ارائه میشود:
