حسین شیخیان، مدیر شبکه سحاب در معاونت برون مرزی صداوسیما، بر این باور است که آینده رسانه ای ایران به فهم عمیق از اصول بازی دیجیتال وابسته است. او در ادامه نظرات خود عنوان کرد: چنانچه رسانه های ایرانی قادر به تولید روایت های جذاب و دارای کیفیت بالا و متکی به تحلیل داده باشند، بدون شک می توانند به رقبای جدی در عرصه جهانی تبدیل گردند.
شیخیان که مسئولیت هدایت شبکه رادیو و تلویزیون های اینترنتی سحاب را بر عهده دارد به فعالیت های این شبکه و اهمیت رسانه های پلتفرمی در اصلاح تصویر ایران در سطح بین المللی پرداخت.
مدیر شبکه سحاب معاونت برون مرزی صداوسیما در پاسخ به سوالی مبنی بر اینکه آیا رسانه های سنتی در دوران پلتفرم ها به زوال می روند یا امکان همزیستی با آن ها وجود دارد، تاکید کرد: رسانه های سنتی در حال از دست دادن وضعیت انحصاری خود هستند، اما این موضوع به معنای نابودی آن ها نیست. ما در حال تجربه یک دگرگونی اساسی در الگوی مصرف محتوا هستیم. موضوع اکنون نه تنها درباره رقابت تلویزیون و اینترنت است، بلکه مدیریت محتوا در یک اکوسیستم رسانه ای به موضوع اصلی تبدیل شده است. رسانه هایی که بر روش های سنتی مانند فرستنده های رادیویی و تلویزیونی متکی باقی بمانند، به تدریج از صحنه حذف خواهند شد.
وی افزود: اما اگر این رسانه ها به خوبی در پلتفرم های آنلاین فعال شوند، می توانند به نقش آفرینی خود ادامه دهند. به عنوان مثال، بی بی سی و الجزیره به طور همزمان در تلویزیون، وب سایت، شبکه های اجتماعی و پادکست ها فعالیت دارند. کلید موفقیت، طراحی یک استراتژی محتوایی چندلایه و مطابقت با رفتار مخاطب است.
رسانه های سنتی در حال از دست دادن جایگاه انحصاری خود هستند اما این به معنای مرگ آن ها نیست. در واقع، ما شاهد یک تغییر بنیادین در مدل مصرف محتوا هستیم او درباره این نکته که بسیاری از کشورها از رسانه های دیجیتال به منظور قدرت نرم بهره مند می شوند، به این سوال پاسخ داد که ایران چگونه می تواند در این عرصه موفق گردد: قدرت نرم در دنیای رسانه های دیجیتال، بیشتر بر اساس روایت سازی و بازنمود هویت ملی است تا صرفا تبلیغ های رسمی. رسانه هایی مانند نتفلیکس، HBO و دیزنی به نحو چشمگیری در تغییر نگرش مردم نسبت به تاریخ، فرهنگ و سیاست تاثیرگذارند. در ایران نیز رسانه ها باید فراتر از پخش اخبار روزمره رفته و بر هویت سازی رسانه ای تمرکز کنند. به عنوان مثال، استفاده از روایت های علمی و فناوری می تواند تصویری مدرن و پویا از ایران ارائه دهد. بازتعریف سینمای ایران در سطح جهانی نیز می تواند تاثیر فرهنگی این کشور را افزایش دهد.
او در ادامه این بحث گفت: توجه به مسائل منطقه ای و بین المللی از منظر ایران، بدون شعارزدگی و با اتکا به واقعیات تاریخی، اعتبار رسانه های ایرانی را تقویت خواهد کرد. در نهایت، رقابت رسانه ای در دنیای دیجیتال دیگر فقط به دولت ها تعلق ندارد، بلکه برندهای مستقل و خصوصی رسانه ای نیز می توانند نقش قابل توجهی در ایجاد قدرت نرم ایفا کنند. ایران باید به توسعه و حمایت از چنین برندهایی بپردازد.
شیخیان در پاسخ به این سوال که چرا پلتفرم های ایرانی نتوانسته اند به سطح بین المللی برسند، گفت: یکی از چالش های بزرگ پلتفرم های ایرانی، مدل های اقتصادی و تجربه کاربری ضعیف است. موفقیت یک پلتفرم دیجیتال به عوامل متعددی بستگی دارد که شامل: ۱ فناوری پیشرفته و مقیاس پذیری است. اگر پلتفرم های داخلی نتوانند تجربه ای مشابه با رقبای بین المللی ارائه کنند، کاربران به راحتی به سمت آن ها جذب می شوند. ۲ اعتمادسازی: برخی از کاربران داخلی احساس می کنند که امنیت داده هایشان در پلتفرم های بومی تأمین نمی شود. بدون شفاف سازی و ارائه تضمین های عملی، جذب کاربران دشوار خواهد بود. ۳ بازار رقابتی و مدل های درآمدی جذاب: به دلیل وابستگی به حمایت های دولتی، بسیاری از پلتفرم های ایرانی نتوانسته اند مدل های تجاری پایداری ایجاد کنند. تا زمانی که این مسائل حل نشود، پلتفرم های ایرانی نمی توانند به عنوان جایگزینی جدی برای پلتفرم های جهانی مطرح شوند. برطرف کردن این چالش ها نیازمند سرمایه گذاری در تجربه کاربری، بهبود شفافیت داده ها و ایجاد مدل های درآمدی متنوع و رقابتی است.
رقابت رسانه ای در عرصه دیجیتال دیگر صرفاً درباره «دولت ها» نیست، بلکه برندهای رسانه ای خصوصی و مستقل نیز می توانند نقش مهمی در شکل دهی به قدرت نرم ایفا کنند. ایران نیازمند ایجاد و حمایت از چنین برندهایی است او در پاسخ به این پرسش که آیا می توان به موفقیت ایران در تولید محتوا در سطح جهانی امید داشت، اعلام کرد: ایران دارای پتانسیل بالایی برای تولید محتوا است، اما عامل اصلی چالش ها در عدم وجود یک استراتژی رسانه ای منسجم و یکپارچه است. بسیاری از رسانه های بین المللی مانند نتفلیکس و اسپاتیفای به توسعه مدل های تجاری خود براساس «تحلیل رفتار مخاطب» پرداخته اند. اگر ایران بخواهد در این عرصه جهانی موفق باشد، باید به توسعه مخاطب محور رسانه ای توجه کند و بر اساس تحلیل دقیق نیازهای مخاطبان، محتوا تولید نماید و نظریه «پلتفرم به عنوان رسانه» را بپذیرد و به جای نگاه سنتی به رسانه، فضایی برای تولید و انتشار محتوای کاربرمحور فراهم سازد.
شیخیان افزود: همچنین باید از نخبگان رسانه ای و فرهنگی ایرانی در سرتاسر جهان استفاده کرد تا بتوان محتوای جذاب و تأثیرگذاری برای مخاطبان بین المللی تولید کرد. در حال حاضر برخی مستندسازان، فیلم سازان و نویسندگان ایرانی موفق شده اند نظر مخاطبان بین المللی را جلب نمایند. این مسیر باید با حمایت راهبردی و فناوری های نوین رسانه ای تقویت شود.
حسین شیخیان
او درباره چگونگی تبدیل پلتفرم های جهانی به ابزارهای تأثیرگذاری رسانه ای ایران ادامه داد: در شرایطی که این پلتفرم های جهانی تحت تأثیر سیاست های غربی قرار دارند، ایران نباید منتظر تغییر در سیاست های آن ها بماند. به جای چنین رویکردی، باید راه های سه گانه همزمان را دنبال کند: اول اینکه باید به طور جدی بر روی حضور قوی در پلتفرم های موجود تمرکز کند. ایران باید تیم های رسانه ای حرفه ای و داوطلبانه را برای کار با الگوریتم های یوتیوب، اینستاگرام، توییتر و تیک تاک ایجاد کند.
مدیر شبکه سحاب معاونت برون مرزی صداوسیما تأکید کرد: رقابت رسانه ای در این پلتفرم ها بستگی به کیفیت و استراتژی دارد. دوم آنکه باید توسعه ابزارهای کمکی در دستور کار قرار گیرد. ایران باید فناوری های مکملی مانند ابزارهای هوش مصنوعی برای تولید خودکار محتوا، مترجم های آنلاین، ویدئوکست های هوشمند و تبلیغات هدفمند را توسعه دهد. همچنین تقویت شبکه های جایگزین و همکاری های مستقل رسانه ای و همکاری با رسانه های همسو می تواند به تحکیم دامنه نفوذ رسانه ای ایران کمک کند.
شیخیان همچنین درباره جایگاه شبکه سحاب در آینده رسانه ای ایران و چگونگی تبدیل آن به یک بازیگر مؤثر در فضای دیجیتال جهانی بیان کرد: شبکه سحاب نه تنها یک رسانه، بلکه یک پروژه راهبردی برای آینده رسانه های دیجیتال ایران است. این شبکه با هدف تمرکز بر روایت ایران در ۲۷ زبان زنده دنیا و بهره گیری از فناوری های جدید رسانه ای می تواند با توجه و سرمایه گذاری مناسب، جایگاه ایران را در جنگ روایت ها بهبود بخشد.
وی ادامه داد: چشم انداز سحاب حرکت در دو محور کلیدی است: نخست راه اندازی تلویزیون های اینترنتی بر اساس پلتفرم به گونه ای که محتوا به صورت یکپارچه در دسترس قرار گیرد و دوم، افزایش تأثیرگذاری در افکار عمومی جهانی با تکیه بر تولید محتوای جذاب و چندرسانه ای که بتواند تصویر ایران را در ذهن مخاطبان بین المللی بازتعریف نماید. به عقیده من، اگر سحاب موفق به گسترش اکوسیستم رسانه ای خود و برقراری تعامل مؤثر با رسانه های بین المللی شود، این شبکه می تواند به یک بازیگر کلیدی در جنگ روایت های بین المللی تبدیل گردد.
حضور قدرتمند در پلتفرم های موجود باید جدی گرفته شود. ایران باید فعال ترین و حرفه ای ترین تیم های رسانه ای را برای کار با الگوریتم های یوتیوب، اینستاگرام، توییتر و تیک تاک تشکیل دهد او درباره پیش بینی آینده رسانه های ایرانی در فضای دیجیتال بیان کرد: آینده رسانه های ایرانی به توانایی در شکل دهی «شبکه های روایی» بستگی دارد. برای کسب موفقیت در این زمینه، باید به چند نکته اساسی توجه کرد; از دید بومی به رسانه های دیجیتال فراتر برویم. رقابت رسانه ای امروزه یک بازی جهانی است و نباید صرفاً به بازار داخلی نگاه کنیم. مدل های اقتصادی رسانه ای باید متحول شوند. بدون یک مدل اقتصادی پایدار، رسانه ها نمی توانند در این عرصه مطرح شوند. همچنین باید به آموزش دانش و مهارت های نوین رسانه ای اهتمام ورزیم. اهمیت به استفاده از ابزارهای جدید، مانند واقعیت افزوده و محتوای تعاملی، می تواند رسانه های ایرانی را به سطح جهانی برساند. و مهم تر از همه، ساختارهای سازمانی نیاز به بازنگری دارند. باید بپذیریم که رسانه های موفق جهانی، ساختارهای چابک و غیرمتمرکز دارند و رسانه های ایرانی نیز باید از ریشه های بوروکراتیک سنتی فاصله بگیرند.
شیخیان در پایان تاکید کرد: در نهایت باید خاطرنشان ساخت که آینده رسانه ای ایران به درک صحیح از اصول و قواعد دیجیتال وابسته است. اگر رسانه های ایرانی به توانایی تولید روایت های جذاب و با کیفیت و مبتنی بر تحلیل داده تندرسی کنند، بدون شک می توانند به رقبای قوی در عرصه بین المللی تبدیل گردند.