امروز، پنجم‌شنبه، شانزدهمین نشست سران کشورهای عضو سازمان همکاری اقتصادی «اکو» به ریاست «شوکت میرضیایف»، رئیس‌جمهور ازبکستان در پایتخت ازبکستان، «تاشکند» برگزار می‌گردد.
، برنامه‌ریزی‌های انجام‌شده نشان می‌دهد که در این گردهمایی، سران کشورهای آذربایجان، ایران، قزاقستان، قرقیزستان، پاکستان، تاجیکستان، ترکمنستان و ترکیه حضور خواهند داشت.
هدف از این نشست بررسی و گسترش همکاری‌های تجاری، اقتصادی، سرمایه‌گذاری، حمل‌ونقل، ارتباطات و فعالیت‌های بشردوستانه در چارچوب «اکو» و همچنین ارتقاء کارایی این ساختار چندجانبه است.
رئیس‌جمهور ایران نیز برای شرکت در این نشست، پس از سفر به تاجیکستان عازم تاشکند شده است. این دومین سفر ابراهیم رئیسی به ازبکستان در دو سال اخیر بوده است؛ سفری که در آن رئیس‌جمهور ایرانی به همراه هیات عالی‌رتبه‌ای از ۲۳ تا ۲۵ شهریور ۱۴۰۱ برای شرکت در بیست و دومین نشست سران سازمان همکاری شانگهای به سمرقند سفر کرده بود.
دیپلماسی چندجانبه و همکاری نزدیک با همسایگان و کشورهای منطقه بخش اساسی از دیپلماسی اقتصادی ایران را تشکیل می‌دهد. بر این اساس، توجه ویژه‌ای به گسترش همکاری‌ها با سازمان‌های منطقه‌ای همچون سازمان همکاری شانگهای و سازمان همکاری اقتصادی اکو در سال‌های اخیر جلب شده است.
سازمان اکو یکی از قدیمی‌ترین نهادهای همکاری اقتصادی در کشورهای در حال توسعه به شمار می‌رود و به دهه شصت میلادی بازمی‌گردد. ایران به عنوان یکی از اعضای بنیان‌گذار این سازمان اهتمام قابل توجهی به تقویت همکاری‌های درون‌منطقه‌ای و ارتقاء جایگاه اکو به عنوان یک سازوکار موثر منطقه‌ای برای همکاری اقتصادی نشان داده است.
مهدی صفری، معاون دیپلماسی اقتصادی وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی ایران در مهرماه سال جاری در بیست و هفتمین نشست شورای وزیران امور خارجه اکو که در شوشا – آذربایجان برگزار شده بود، بر اهمیت تجارت منطقه‌ای، همگرایی و توسعه اکو تأکید کرده و شعار سال ۲۰۲۴ را «ایجاد منطقه مقاوم و تاب‌آور از طریق توسعه تجارت بین منطقه‌ای» عنوان کرد. او همچنین مجموعه‌ای از پیشنهادات شامل توافق بر سر بهینه‌سازی پوشش ترجیحات تجاری، تلاش برای ایجاد یک منطقه آزاد اقتصادی، بهره‌گیری از فناوری‌های نوین و اقتصاد دیجیتال، تقویت حمل و نقل و ترانزیت چندوجهی، دعوت از سرمایه‌گذاران بین‌المللی، ایجاد سیستم‌های پرداخت جدید و افزایش سهم تجارت انرژی را مطرح کرد.
نماینده ایران و رئیس اکو در سال ۲۰۲۴، ضمن حمایت از تلاش مشترک کشورهای عضو برای تحقق اهداف سازمان، از اراده و جدیت بیشتر کشورهای عضو برای اجرایی کردن توافقات خواست.
در سال‌های اخیر ده کشور عضو اکو با مساحتی بالغ بر ۸ میلیون کیلومتر مربع و جمعیتی بیش از نیم میلیارد نفر، تعاملات قابل قبولی را با یکدیگر ایجاد کرده‌اند و حوزه‌های حمل‌ونقل و ترانزیت، تجارت و انرژی، سه اولویت اصلی این کشورها برای همکاری به شمار می‌روند. همچنین ساختارهای خوبی برای همکاری در دیگر حوزه‌های اقتصادی نیز میان این کشورها شکل گرفته است.
توسعه تجارت درون‌منطقه‌ای از اولویت‌های سازمان اکو است و جمهوری اسلامی ایران نیز برای تسهیل تجارت در منطقه و افزایش سهم تجارت درون‌منطقه‌ای از ۷ درصد فعلی به ۲۰ درصد تلاش می‌کند. به عنوان یکی از صادرکنندگان عمده در اکو، هر نوع تسهیل در تجارت می‌تواند دسترسی صادرکنندگان ایرانی به بازارهای منطقه‌ای را آسان‌تر و کم هزینه‌تر کند. با این حال، ایران باید آمادگی خود را برای گشایش بازارهایش به روی کالاهای کشورهای عضو تثبیت کند که این امر مستلزم اجرای برخی اصلاحات و تغییرات ساختاری در اقتصاد کشور است.
از سوی دیگر، با توجه به عضویت ایران و اکثر کشورهای اکو در سازمان همکاری‌های شانگهای، همکاری و هم‌افزایی این دو نهاد جهت تقویت روابط منطقه‌ای از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است و به نظر می‌رسد این نکته برای مسئولین دو سازمان حائز اهمیت شده است.
سازمان همکاری اقتصادی اکو یک سازمان بین‌دولتی و منطقه‌ای اقتصادی است که از ابتدا به منظور بهبود سطح زندگی اقتصادی مردم منطقه، در سال ۱۹۸۴ با همکاری سه کشور ایران، ترکیه و پاکستان بر مبنای معاهده ازمیر تأسیس شد و در ادامه کشورهای افغانستان، تاجیکستان، آذربایجان، ازبکستان، ترکمنستان، قزاقستان و قرقیزستان نیز در سال ۱۹۹۲ به آن پیوستند.
در پنجاهمین نشست مجمع عمومی سازمان ملل متحد در سال ۱۹۹۵، قطعنامه همکاری با سازمان همکاری اقتصادی اکو به تصویب رسید و از آن زمان این سازمان صاحب مقام ناظر در سازمان ملل متحد بوده است. علاوه بر این، اکو همچنین مقام ناظر در سازمان همکاری اسلامی را نیز داراست.
نشست سران اکو هر دو سال یک‌بار به منظور اتخاذ رهنمودهای کلی صورت می‌گیرد و به نظر می‌رسد که با توجه به اینکه تهران در سال ۲۰۲۴ ریاست این سازمان را بر عهده می‌گیرد، نشست آینده سران اکو در سال ۲۰۲۵ در ایران برگزار خواهد شد.
شورای وزیران، که عالی‌ترین نهاد تصمیم‌گیری و سیاست‌گذاری این سازمان محسوب می‌شود، سالی یک بار تشکیل جلسه می‌دهد.
شورای نمایندگان دائم نیز به عنوان بازوی اجرایی شورای وزیران هر ماه در سطح سفرا در تهران برگزار می‌شود.
مقر دبیرخانه سازمان اکو در تهران قرار دارد. این دبیرخانه مسئول هماهنگی و نظارت بر اجرای فعالیت‌های اکو و کمک به برگزاری نشست‌ها می‌باشد.
دبیرخانه شامل دبیرکل، معاونین، مدیران و کارکنان بوده و شورای وزیران دبیرکل را از میان نامزدهای پیشنهادی کشورهای عضو برای یک دوره سه ساله غیر قابل تمدید انتخاب می‌کند.
اگرچه عمده فعالیت‌های این سازمان و مباحث مطرح در آن اقتصادی است، اما به نظر می‌رسد که تحولات اخیر در اراضی اشغالی و کشتار مردم غزه توسط رژیم صهیونیستی تا حدودی بر روی موضوعات نشست شانزدهم سایه افکنده و بررسی این موارد به مسئله‌ای اساسی در متن و حاشیه این اجلاس تبدیل خواهد شد.