روسیه و ایران موفق به امضای توافقی در راستای مشارکت راهبردی شدند که دامنه وسیعی از همکاری ها در طی تاریخ روابط این دو کشور را شامل می شود و به حوزه هایی نظیر دفاع، تجارت، انرژی، امور مالی، حمل و نقل، کشاورزی، فرهنگ، فنی و مهندسی، بهداشت و درمان، اطلاعات و مبارزه با تروریسم مربوط می شود.
این توافق که روز جمعه در کرملین، به امضای «ولادیمیر پوتین» رئیس جمهور روسیه و «مسعود پزشکیان»، همتای ایرانی او رسید، شامل 47 بند می باشد و بیش از 30 حوزه همکاری از جمله سیاست، اقتصاد، فناوری و امنیت را پوشش می دهد. این توافق برای 20 سال طراحی شده و به صورت خودکار در دوره های پنج ساله تمدید خواهد شد.
پوتین در کنفرانس خبری مشترک با پزشکیان، این توافق را «بسیار مهم» خواند و تاکید کرد: این توافق به ما این قابلیت را می دهد تا در راستای همکاری هایمان دوباره به سرعت بخشیدن بپردازیم و نشان دهنده پیشرفتی در روابط دوجانبه مان است.
پزشکیان نیز در گفت وگوی مطبوعاتی خود اظهار داشت: این توافق فصل جدیدی را در روابط میان ایران و روسیه باز کرده است.
بر خلاف توافق های مشابه روسیه با کشورهایی چون چین، کره شمالی و بلاروس، توافق میان ایران و روسیه فاقد بند دفاع متقابل است و تصریح می کند که اگر یکی از طرفین مورد حمله قرار گیرد، طرف دیگر موظف به ارائه هر نوع کمک نظامی یا غیرنظامی به متجاوز نخواهد بود که به تداوم حمله کمک کند.
این توافق تنها سه روز پیش از مراسم تحلیف «دونالد ترامپ» رئیس جمهور منتخب آمریکا، که بارها وعده داده بود مواضع سختگیرانه تری نسبت به ایران اتخاذ کند و به جنگ روسیه و اوکراین پایان دهد، به امضا رسید، اما «دیمیتری پسکوف»، سخنگوی کرملین هرگونه ارتباط میان زمان بندی این دو رویداد را رد کرد.
پوتین و پزشکیان در کرملین ۱۷ ژانویه ۲۰۲۵
توافق مشارکت راهبردی
به نقل از الجزیره، توافق مشارکت جامع راهبردی میان دو کشور نخستین بار در زمان ریاست جمهوری «حسن روحانی» (۲۰۱۳۲۰۲۱) مورد توجه قرار گرفت و در دوران «سید ابراهیم رئیسی» (۲۰۲۱۲۰۲۴) ادامه یافت و سرانجام روز جمعه در کرملین به امضا رسید.
با توجه به سال های اخیر و به ویژه پس از آغاز جنگ روسیه و اوکراین، ایران و روسیه روابط نظامی خود را تقویت نموده اند. کی یف و متحدان غربی اش مدعی شده اند که مسکو در قبال پهپادهای ایرانی «شاهد»، جنگنده های پیشرفته «سو۳۵» که تحت تحریم های غربی قرار دارند، به ایران عرضه کرده است، اما مسکو و تهران این ادعاها را به شدت رد کرده اند.
در جهت تحکیم بیشتر روابط با روسیه، ایران به بلوک بریکس پیوست و پزشکیان یکی از مقامات ارشد جهانی بود که در نشست این بلوک در ماه اکتبر در کازان شرکت کرد.
پوتین و پزشکیان در کرملین ۱۷ ژانویه ۲۰۲۵
از مشارکت تا ائتلاف
کارشناس بین الملل «دیمیتری کیم» در گفتگو با الجزیره اعلام کرد: اهمیت این توافق جدید میان دو کشور به این دلیل است که روابط آن ها را از سطح مشارکت به نوعی ائتلاف راهبردی ارتقا می دهد و رسمیت می بخشد. این مرحله جدید از روابط بین دو کشور به طور حتم بر جنبه های مختلف جهان اثرگذار خواهد بود.
همچنین «دیمیتری بابیچ» کارشناس دیگر حوزه بین المللی گفت: روسیه در گذشته از توصیف روابط خود با ایران به عنوان روابطی راهبردی پرهیز می کرد تا نارضایتی بازیگران اصلی منطقه و حتی کشورهای غربی را به وجود نیاورد، اما اکنون ایران را یک همپیمان راهبردی و مهم در مقابله با تحریم ها و توسعه طلبی غرب به حساب می آورد.
این کارشناس بیان کرد: این توافق نشان دهنده این است که ایران و روسیه با بالابردن سطح هماهنگی و درک متقابل و تقویت آن از طریق امضای توافقات الزام آور و گسترده، در راستای مقابله با مشکلات و چالش ها در مناطق مختلف جهان همکاری خواهند کرد.
این کارشناس همچنین تصریح کرد: معاهده مشارکت جامع بین مسکو و تهران به عنوان مثال فراتر از منشور همکاری جدید میان آمریکا و ارمنستان است که به تازگی امضا شده، چراکه واقعیت های جدید جهانی از جمله تبدیل ارمنستان به بستری تازه برای نفوذ آمریکا در قفقاز جنوبی که برای ایران و روسیه چالشی مشترک به شمار می آید، در آن لحاظ شده است.
در پایان، او به الجزیره گفت: این توافق به عنوان یکی از ابعادش به کاهش احتمال بروز اقدامات نظامی آمریکا علیه ایران منجر می شود و از این منظر به مانند یک اقدام پیشگیرانه و ناگسستنی از تغییر در ساختار جهانی تلقی می شود، چراکه آمریکا هژمونی خود را از دست داده و بعید است بتواند به وضعیت قبلی بازگردد.