در صورتی که در حال استفاده از آنتیبیوتیکها هستید، ممکن است با مشکلاتی در دستگاه گوارش خود مواجه شوید. در این مقاله، به بررسی شیوههایی میپردازیم که میتواند به حفظ تعادل و بازگرداندن عملکرد طبیعی روده کمک کند.
به گزارش انتخاب و به نقل از انلی مای هلث؛ آنتیبیوتیکها جزء پرکاربردترین داروها محسوب میشوند و اثرات آنها تنها بر روی عفونتهای باکتریایی اعمال میشود، نه عفونتهای ویروسی. بنابراین، توصیه میشود که این داروها تنها بر اساس تجویز پزشک مصرف شوند، زیرا مصرف نامناسب آنها میتواند منجر به مقاومت باکتریها در برابر دارو شود.
در حالی که مصرف آنتیبیوتیک جهت درمان عفونتها ضروری است، باید به یاد داشت که این داروها میتوانند تعادل باکتریهای مفید روده را به خطر بیندازند. دکتر «پوجا پیلای»، متخصص داخلپزشکی، نحوه تأثیر آنتیبیوتیکها بر سلامت روده را توضیح میدهد و اقداماتی را برای بازگرداندن تعادل مفید قلمداد میکند.
آنتیبیوتیکها چگونه بر فلور روده و گوارش اثر میگذارند؟
آنتیبیوتیکها به منظور مبارزه با باکتریهای مضر طراحی شدهاند، اما در این فرایند، باکتریهای مفید روده نیز تحت تأثیر قرار میگیرند.
دکتر پیلای توضیح میدهد: «این میکروبهای مفید نقش کلیدی در هضم، جذب مواد مغذی و عملکرد سیستم ایمنی دارند. هنگامی که آنتیبیوتیکها بر روی باکتریهای خوب و بد تاثیر میگذارند، ممکن است با مشکلاتی چون نفخ، اسهال یا ناراحتیهای معده مواجه شوید.»
او مثالی بیان میکند: «این وضعیت به مانند مختل کردن تعادل یک اکوسیستم کوچک است. در حالی که بعضی افراد ممکن است به سرعت بهبود یابند، برای برخی دیگر، زمان بیشتری برای احیای سلامت روده مورد نیاز است. از طرفی، مصرف پروبیوتیکها یا غذاهای تخمیری در حین یا بعد از دوره درمان با آنتیبیوتیک میتواند موثر باشد.»
کدام غذاها به بازسازی سلامت روده پس از مصرف آنتیبیوتیک کمک میکنند؟
روده شما بعد از استفاده از آنتیبیوتیک، نیاز به مراقبت خاصی دارد.
دکتر پیلای میافزاید: «غذاهایی که سرشار از پروبیوتیکها و پریبیوتیکها هستند میتوانند به بازسازی باکتریهای مفید کمک نمایند. ماست حاوی باکتریهای زنده، کفیر، کلمترش (سورکراوت)، کیمچی، میسو و سایر غذاهای تخمیری از منابع عالی این میکروبهای مفید بهشمار میروند.»
او همچنین توضیح میدهد: «مواد غذایی شامل پریبیوتیکهایی مثل موز، سیر، پیاز، جو دوسر و مارچوبه نیز به تغذیه این میکروبهای مفید یاری میرسانند.»
به نقل از وی، مصرف میوهها، سبزیجات و غلات کامل با محتوای فیبر زیاد به حرکت منظم روده و حفظ تعادل آن کمک شایانی خواهد کرد. همچنین، نوشیدن مقدار کافی آب و اجتناب از قند و غذاهای فرآوریشده روند بهبود را سرعت میبخشد.
آیا پروبیوتیکها مفید هستند؟
انجمن علمی بینالمللی پروبیوتیک و پریبیوتیک، پروبیوتیکها را به عنوان میکروارگانیسمهای زندهای تعریف میکند که در صورت مصرف به اندازه کافی، برای میزبان مفید واقع میشوند.
دکتر پیلای بیان میکند: «پروبیوتیکها را میتوان همزمان با دوره مصرف آنتیبیوتیک یا پس از آن مصرف نمود، اما زمانشناسی بسیار حائز اهمیت است. در صورتی که تصمیم به مصرف آنها همزمان با آنتیبیوتیکها دارید، توصیه میشود چند ساعت پس از دوز آنتیبیوتیک آنها را مصرف کنید تا احتمال دوام باکتریهای مفید افزایش یابد. این عمل میتواند به کاهش عوارضی مانند اسهال کمک کند.»
او اضافه میکند: «ادامه مصرف پروبیوتیکها به مدت یکی دو هفته بعد از اتمام دوره درمان با آنتیبیوتیک، به روده کمک خواهد کرد تا جمعیت باکتریهای سالم خود را از نو بسازد. واکنش بدن هر شخص ممکن است متفاوت باشد، اما بسیاری از افراد با این روش به تعادل سریعتری دست مییابند. در صورت وجود هرگونه تردید، مشاوره با پزشک توصیه میشود.»
مدت زمان بازیابی سیستم گوارشی پس از مصرف آنتیبیوتیک چقدر است؟
زمان لازم برای بازسازی میکروبیوم روده پس از مصرف آنتیبیوتیکها، متغیر است، اما بهطور معمول چند هفته تا چند ماه به طول میانجامد.
در آغاز، ممکن است فرد دچار نفخ، حرکات غیرقابلپیشبینی روده یا ناراحتیهای گوارشی گردد. بعضی افراد بهسرعت بهبود مییابند، در حالی که برخی دیگر نیاز به زمان بیشتری برای بازسازی باکتریهای مفید دارند.
رعایت یک رژیم غذایی متوازن شامل پریبیوتیکها، پروبیوتیکها و غذاهای پرفیبر میتواند این فرایند را تسریع نماید. با توجه به این که ترکیب روده هر فرد ممکن است متفاوت باشد، در صورت تداوم علائم یا بروز نگرانی، مشاوره با پزشک توصیه میشود.