دو عامل برجسته در افزایش بیابان‌زایی در سطح جهانی، «تغییرات اقلیمی» و «فعالیت‌های انسانی» به شمار می‌آیند. از بین رفتن پوشش گیاهی و درختی، کشاورزی در اکوسیستم‌های شکننده نواحی خشک و نیمه‌خشک، برداشت بی‌رویه از منابع آب زیرزمینی و سایر متغیرهای مرتبط، به بروز تنش‌های شدید در این اکوسیستم‌ها منجر شده و فشار چشمگیری بر این مناطق آسیب‌پذیر وارد می‌آورد. ایران به واسطه موقعیت جغرافیایی‌اش در عرض‌های خشک و نیمه‌خشک، یکی از بیابانی‌ترین کشورهای جهان محسوب می‌شود. هم‌اکنون برخی از مدیران و کارشناسان بیابان در ایران هشدار می‌دهند که اگر روند بیابان‌زایی به همین سرعت ادامه یابد، ایران در طی ۱۶۴ سال آینده به یک سرزمین کاملاً بیابانی تبدیل خواهد شد.
رئیس سازمان منابع طبیعی و آبخیزداری کشور تأکید کرده است که سالانه یک میلیون هکتار زمین به بیابان تبدیل می‌شود، در حالی که منابع محدود کشور فقط توان مدیریت حدود ۳۰۰ هزار هکتار را دارند. در گزارشی که خبرگزاری ایرنا منتشر کرده، این نکته بیان شده است؛ «با توجه به مساحت یک میلیون و ۶۴۸ هزار و ۱۹۶ کیلومتر مربع ایران، شکل‌گیری یک میلیون هکتار بیابان در هر سال، به معنای تبدیل این سرزمین به «بیابانی کامل» در ۱۶۴ سال آینده خواهد بود. ایران یکی از دو کمربند اصلی بیابانی جهان را در دل خود جای داده و بین مدار راس‌السرطان و ۳۷ درجه شمالی واقع شده است. رشته‌کوه زاگرس به عنوان یک فرصت منحصربه‌فرد برای ایران نسبت به کشورهای همسایه محسوب می‌شود. با این حال، «تفکر سازه‌ای» و محدودسازی توسعه بر پایه معیارهای رشد صنایع بزرگ و افزایش تولیدات کشاورزی باعث بروز معضلاتی مانند افزایش آلودگی و شتاب در بیابان‌زایی شده است. در ۷۰ سال گذشته، حدود هفت میلیون هکتار از جنگل‌های بلوط تخریب شده و اگر این روند ادامه پیدا کند، در ۵۰ سال آینده فقط پنج میلیون هکتار از این جنگل‌ها باقی خواهد ماند. لازم است «تفکر سازه‌ای» کنار گذاشته شده و بر پایه شیوه‌های علمی و بومی، اقلیم طبیعی کشور حفظ و توسعه یابد.»
مراتع و جنگل در ایران در حال نابودی است
گزارش‌های تحقیق یک مرکز پژوهش بین‌المللی نشان می‌دهد که «سالانه بخش قابل توجهی از مراتع و جنگل‌های ایران در حال نابودی است». یک فعال محیط زیست هشدار داده که اگر تخریب جنگل‌های بلوط به همین شیوه ادامه یابد، تا ۵۰ سال آینده دیگر جنگل بلوطی در دسترس نخواهد بود. در ۷۰ سال اخیر نزدیک به هفت میلیون هکتار جنگل بلوط از بین رفته و تنها حدود پنج میلیون هکتار از آن باقی مانده است. هر نهال بلوط نیازمند سرمایه‌گذاری معناداری برای کاشت و نگهداری است؛ در حالی که هزینه حفظ جنگل‌های موجود به مراتب کمتر است. از ابتدای قرن بیستم، ۴۳ درصد از جنگل‌های ایران تخریب شده است. بیشتر جنگل‌های باقی‌مانده در حدود رشته‌کوه‌های البرز و زاگرس قرار دارند. اکنون تقریباً هیچ جنگل بکری در ایران باقی نمانده است. در استان‌هایی نظیر چهارمحال و بختیاری، لرستان و خوزستان، بخش‌های وسیعی از اراضی جنگلی به زرع کشت پاکسازی شده است. در گیلان، جنگل‌ها برای تسهیل تولید چای، برنج و تنباکو قطع شدند. از سال