زلزلهای به قدرت ۴.۸ درجه در مقیاس ریشتر روز جمعه، پنجم آوریل ۲۰۲۴ در ساعت ۱۰:۲۳ صبح در نیوجرسی رخ داد که نتوانست خسارات قابل توجهی به بار آورد. در شهر نیویورک، زلزلهای دیگر با بزرگی ۱.۷ در جریان نزدیک به آستوریا، کوئینز در ژانویه ۲۰۲۴ احساس شده بود. نیویورک که بر روی ورقه تکتونیکی آمریکای شمالی قرار دارد، به طور کلی در مقایسه با نواحی نزدیک به مرزهای فعال ورقههای زمینساختی، به ویژه در غرب آمریکا و کالیفرنیا، زلزلههای کمتری را تجربه کرده است.
این زلزله که در تاریخ ۱۷-۱-۱۴۰۳ (۵ آوریل ۲۰۲۴) با بزرگای ۴.۸ و عمق ۵ کیلومتر در منطقهای با تراکم جمعیتی بالا حادث شد، به گونهای بود که حدود ۱۸ میلیون نفر در نیویورک و حومه آن این رخداد را احساس کردند. در شهر نیویورک که شامل ۱.۱ میلیون ساختمان و جمعیتی بالغ بر ۹ میلیون نفر است، بخصوص در آسمانخراشها، شدت زلزله به وضوح حس گردید.
فعالیتهای لرزهای در منطقه وسیعتر نیویورک بر روی چندین گسل که به سمت شمال شرقی-جنوب غربی امتداد دارند متمرکز است و به نظر میرسد گسل {راماپو} از فعالترین آنها باشد. سه نیروگاه هستهای در ایندین پوینت، نیویورک، در نزدیکی این گسل واقع شدهاند. بر اساس یافتههای سازمان زمینشناسی ایالات متحده در سال ۱۹۸۵، پروفیلهای با وضوح بالا در خلیج نیویورک، گسل بایت Bight را مشخص کردند که به طول ۵۰ کیلومتر، از انتهای جنوبی به سمت شمال-شمال شرق ادامه مییابد.
حرکت زیر لانگ آیلند، که به طور مداوم به سمت غرب میرود، باعث کاهش برآمدگی میشود و نشاندهنده فعالیت یک گسل در حال جنبش است. زاویه شیب این گسل تقریباً عمودی بوده و بیشینه تغییرات جابهجایی در صفحه گسل به ۱۰۹ متر میرسد، که در دشت ساحلی در امتداد ساحل شرقی شناسایی شده است. شواهد زمینشناسی لرزهای نشان میدهد که فعالیت بر روی این گسل از دوره کرتاسه پسین (حدود ۹۵ میلیون سال پیش) تا الیگوسن میانی (حدود ۳۰ میلیون سال پیش) ادامه داشته است، اگرچه نشانههای فعالیت در دوران کواترنر همچنان مبهم است.
شمال شرق ایالات متحده در جایگاه یا نزدیکی یک مرز ورقه فعال لرزهای قرار ندارد. وضعیت زمینشناسی امروزی این ناحیه حاکی از وجود یک حاشیه ورقه قارهای منفعل و با فعالیت کمتر است. نزدیکترین مرزهای ورقه فعال شامل خط الراس آنتیک میانی در شرق، سیستم فرورانش/تراگذر در امتداد حاشیه غربی آمریکای شمالی به سمت غرب و مرز شمالی ورقه کارائیب در جنوب است. این مرزها همگی در فاصلههای چند هزار کیلومتری از شمال شرق ایالات متحده واقع شدهاند. آخرین فعالیت زمینساختی در تاریخ زمینشناسی این منطقه به جدایی تریاس آمریکای شمالی از قاره آفریقا مربوط میشود که در آخرین دوره مزوزوئیک اتفاق افتاده است. این فعالیتها با وجود سنگهای آذرین در حوضههای مزوزوئیک کانکتیکات و نیوآرک، در زنجیره ماگمای کوههای وایت در نیوانگلند و تپههای مونتریان Montregian در جنوبی کبک کانادا، و نیز در امتداد زنجیره کوههای دریایی نیوانگلند قابل مشاهده است. در عصور زمینشناسی گذشته، این ناحیه حداقل دو برخورد و شکاف قارهای را تجربه کرده است.
اگرچه لرزهخیزی کنونی در شمال شرق ایالات متحده نسبت به بیشتر مرزهای ورقهها نسبتاً کم است، پایداری و پتانسیل بالا برای وقوع زلزلههای مخرب، این موضوع را به محور پژوهشهای علمی و نگرانی عمومی تبدیل کرده است. عوامل ایجاد زمین لرزه در این ناحیه، ویژگیهای زمینشناسی و زمین ساختی آن به چه میزان فعال هستند؟ چه پتانسیلی برای بروز زمین لرزههای بزرگ در آینده وجود دارد؟
برای فهم دقیقتری از پدیدههای زلزله در منطقه نیویورک، مفید خواهد بود که تصویر کلی این ناحیه را در بستر فعالیت زلزلهها در کل شمال شرق ایالات متحده بررسی کنیم. پایش شواهد زلزله به صورت دستگاهی از اوایل دهه ۱۹۰۰ آغاز گردید و ثبت مرتب زمینلرزههای دستگاهی از سال ۱۹۳۸ با فعالیت انجمن لرزهنگاری شمال شرقی آغاز شد. رصدخانه از سال ۱۹۶۲ میلادی تا دهه ۱۹۷۰ با توسعه شبکههای منطقهای تقویت شد.
*محقق زلزلهشناس پژوهشگاه بینالمللی زلزلهشناسی
۲۳۳۲۳۳
