سدیم یا پتاسیم؛ کدامیک در کنترل فشار خون تأثیر بیشتری دارد؟

یک مقاله جدید در مجله Hypertension به بررسی این موضوع می پردازد که آیا کاستن از مصرف سدیم یا افزایش گرفتن پتاسیم برای کاهش فشار خون دارای اهمیت بیشتری است یا خیر. بعضی از متخصصان معتقدند که باید مصرف سدیم را کاهش داد، در حالی که سایرین بر این باورند که باید تمرکز بر افزایش دریافت پتاسیم باشد.
پاسخ به این پرسش بسیار پیچیده بوده و نیاز به درک عمیق از نحوه عملکرد کلیه ها دارد. این مسئله توجه متخصصان نفرولوژی را به خود جلب کرده است. بهترین راه حل ممکن است به شرایط محیطی فرد بستگی داشته باشد و همچنین بسته به این که هدف کمک به افراد به صورت خصوصی است یا تدوین سیاست های تغذیه ای صحیح برای کل جامعه.
دکتر استفان ژوراشک از مرکز پزشکی در بوستون بیان می کند که استدلال او در این زمینه قوی تر است و نکات خود را در یک مصاحبه آنلاین تشریح کرده است.
تحقیقات در مورد سدیم به مراتب بیشتر از پتاسیم است. مطالعات متعدد از جمله INTERSALT، رژیم غذایی DASH و TOHP تأثیر کاهش سدیم بر فشار خون را مورد بررسی قرار داده اند. یک بازنگری که شامل ۸۵ مطالعه بود، نشان داد که کاهش مصرف سدیم همواره منجر به کاهش فشار خون می شود و رابطه ای کاملاً واضح و قابل پیش بینی در این زمینه وجود دارد.
برعکس، تحقیقات مرتبط با پتاسیم کمتر است و نتایج آن ها همیشه یکسان نیست. تعداد مطالعاتی که بر پتاسیم متمرکز بوده اند تقریباً نصف مطالعات مربوط به سدیم است و تأثیر پتاسیم بر فشار خون ممکن است به حجم سدیم مصرفی فرد بستگی داشته باشد.
کاهش مصرف سدیم
یک مطالعه به نام PURE نشان داده است که مصرف بسیار کم سدیم ممکن است خطر ابتلا به بیماری های قلبی را افزایش دهد. با این حال، این پژوهش با دو مشکل عمده مواجه بوده است.
اولین مورد این است که اندازه گیری میزان سدیم تنها با یک نمونه ادرار انجام شده است، در حالی که روش دقیق تر و معتبرتری که می توان استفاده کرد، جمع آوری ادرار در طول ۲۴ ساعت است. مطالعه دیگر (TOHP) نشان داده است که نتایج ممکن است با استفاده از فقط یک نمونه ادرار تغییر کند و این ممکن است توضیح دهنده علت رابطه U شکل بین سدیم و خطرات سلامتی در مطالعه PURE باشد.
دومین نکته این است که PURE یک مطالعه ی مشاهده ای بوده، یعنی تنها افرادی را بررسی کرده است بدون اینکه همه ی عوامل تأثیرگذار را تحت کنترل قرار دهد. این امر می تواند موجب بروز سوءتفاهم در تشخیص علت و معلول شود. به عنوان مثال، ممکن است افرادی که به شدت مصرف نمک پایین تری دارند، در واقع از قبل در معرض خطر بالاتری برای بیماری های قلبی بوده و پزشکان به آن ها توصیه کرده اند که مصرف نمک خود را کاهش دهند. در این صورت، بیماری ممکن است دلیل کاهش مصرف نمک بوده باشد، نه برعکس.
بحث در مورد کاهش مصرف سدیم به شدت جدی است. محققان به دسته های مختلف تقسیم شده و افراد نیز در آنچه برخی به نام «جنگ های نمک» یاد می کنند، طرف های مختلفی را کرده اند.
گروهی از محققان به نام جکسون ۶ تلاش کردند تا این اختلاف نظر را با اجرای یک مطالعه در زندان های ایالات متحده حل کنند. آن ها همچنین گزینه هایی مانند خانه های سالمندان و پایگاه های نظامی را بررسی کردند، اما در نهایت زندان ها را به عنوان مکان تحقیق کردند. آن ها جزئیات برنامه ی خود را در مقاله ای در مجله Hypertension منتشر کردند.
با این حال، این مطالعه هرگز به انجام نرسید. دو دلیل اصلی این مسئله شامل نگرانی های اخلاقی مرتبط با آزمایش بر روی زندانیان و همچنین آشکار شدن این موضوع که این پروژه به شکل مخفیانه ای توسط صنعت نمک تأمین مالی می شد، می باشد.
دکتر سواپنیل هیرمات از دانشگاه اتاوا در کانادا معتقد است که مکمل های پتاسیم به اندازه کافی مورد توجه قرار نمی گیرند. او در مقاله ای که نوشته، به نقش مهم پتاسیم در کاهش فشار خون اشاره کرده و توضیح می دهد که هرچند تحقیقات در مورد مکمل های پتاسیم به نسبت کمتر است و عمدتاً بر مبنای مشاهدات انجام می شود، اما همچنان اطلاعات ارزشمندی ارائه می کنند.
بخشی به نام لوله پیچیده دیستال در کلیه وجود دارد. هنگامی که سطح پتاسیم در بدن کاهش می یابد، فرآیندی مشهور به سوئیچ پتاسیم فعال می شود. این امر سبب می شود که کلیه ها مقادیر بیشتری سدیم را جذب کنند، حتی اگر میزان سدیم در بدن بالاتر از حد نرمال باشد.
درک این فرآیند برای کسانی که تخصصی در زمینه کلیه ندارند، ممکن است دشوار باشد. اما اگر با نحوه عملکرد دیورتیک های تیازیدی (نوعی دارو برای کاهش فشار خون) آشنایی داشته باشید، توضیحات مطرح شده ملموس تر خواهد بود.

اهمیت مکمل های پتاسیم

دکتر سواپنیل هیرمات از دانشگاه اتاوا، کانادا، بر این باور است که مکمل های پتاسیم به اندازه کافی مورد توجه قرار نمی گیرند. او در مقاله خود به اهمیت پتاسیم در حفظ سلامتی، به ویژه در کنترل فشار خون اشاره می کند.
او اذعان می دارد که تحقیقات در مورد مکمل های پتاسیم به نسبت دیگر پژوهش ها کمتر است و بیشتر بر مبنای مشاهدات شکل گرفته اند، اما همچنان داده های مفیدی را ارائه می دهند.
لوله پیچ خورده دیستال در کلیه، در زمانی که سطح پتاسیم در بدن پایین بیاید، فرآیند سوئیچ پتاسیم را فعال می کند. این فرآیند موجب می شود که کلیه ها مقادیر بیشتری از سدیم را جذب کنند، حتی اگر سطح سدیم در بدن از پیش بالا باشد.
درک این فرآیند برای افراد غیرمتخصص در زمینه کلیه دشوار است. با این حال، اگر با عملکرد دیورتیک های تیازیدی (که نوعی دارو برای کاهش فشار خون هستند) آشنایی داشته باشید، این توضیحات بیشتر برای شما قابل درک خواهد بود.