متاسفانه، در مراحل اولیه، سرطان ریه هیچ نشانه‌ای را نمایان نمی‌کند و بیشتر بیماران تنها زمانی به پزشک مراجعه می‌کنند که بیماری به مراحل پیشرفته‌تری رسیده باشد. با این وجود، شناخت علائم شایع این بیماری می‌تواند منجر به تشخیص زودهنگام، در مرحله‌ای که درمانی‌ترین شیوه‌ها هنوز قابل کاربرد هستند، گردد.
یکی از بارزترین نشانه‌های سرطان ریه، سرفه است که در نتیجه‌ی حمله تومور به لایه بیرونی مجاری تنفسی به وجود می‌آید. اضافه بر این، نشانه‌های زیر نیز می‌توانند به وجود یک توده در ریه‌ها اشاره کنند.
اگر هر یک از علائم زیر بروز کرد، ضروری است به پزشک مراجعه نمایید:
* افزایش تعداد یا شدت سرفه در افرادی که سیگار مصرف می‌کنند
* سرفه توام با خروج خلط خونی، حتی در مقادیر جزیی
* درد در ناحیه قفسه سینه، چه به صورت مبهم و چه به طور مشخص
* تنگی نفس در حین انجام فعالیت‌ها
* خشونت یا تغییرات صدا که بیشتر از ۲ هفته ادامه داشته باشد.
* عفونت‌های مکرر در ریه و مجاری تنفسی
* بروز خس خس سینه به شکل حاد
سرطان ریه به همراه علائم غیر اختصاصی از قبیل ضعف، خستگی، کاهش وزن و بی‌اشتهایی و همچنین نشانه‌های حمله به دیگر قسمت‌های بدن نظیر درد استخوان و سردرد بروز می‌کند. شناسایی سریع و درمان بهنگام این بیماری نقش بسیار مؤثری در ارتقای بقا و کیفیت زندگی بیماران دارد.
علل به وجود آمدن سرطان ریه
فارغ از محل بروز آن، علت پیدایش سرطان در تمامی نقاط بدن یکسان است. در سیستم تنظیم تقسیم سلولی در بخشی از بدن اختلال ایجاد می‌شود. این اختلال ممکن است به صورت ناگهانی یا به واسطه‌ی عوامل ناشناخته شکل گیرد و در بیشتر موارد به دلیل تماس سلول‌ها با مجموعه‌ای از مواد مخرب و مضر که به ان‌ها مواد سرطان‌زا نام داده می‌شود، اتفاق می‌افتد.
مهم‌ترین عامل سرطانی که موجب تغییرات غیرعادی در سلول‌های ریه می‌گردد، ترکیبات زیان‌آور موجود در دود سیگار است.
مصرف سیگار همواره به عنوان اصلی‌ترین عامل خطر ابتلا به سرطان ریه شناخته می‌شود. احتمال ابتلا به این نوع سرطان با افزایش مقدار و مدت قرارگیری در معرض دود تنباکو افزایش می‌یابد و هر چه سن شروع استعمال سیگار پایین‌تر باشد، خطر ابتلا افزایش می‌یابد.
محققین برای ارزیابی این خطر از ضرب تعداد پاکت سیگاری که در روز مصرف می‌شود در تعداد سال‌هایی که فرد سیگار کشیده استفاده می‌کنند. به عنوان مثال، فردی که به مدت ۲۰ سال هر روز یک پاکت سیگار کشیده باشد از نظر خطر ابتلا به سرطان ریه با کسی که به مدت ۱۰ سال روزی دو پاکت مصرف کرده، برابر است.
بررسی‌ها همچنین نشان داده است که خانم‌های سیگاری نسبت به آقایانی که معادل همان میزان سیگار مصرف می‌کنند، بیشتر در معرض ابتلا به سرطان ریه قرار دارند. این تفاوت ممکن است به حساسیت بالاتر خانم‌ها به ترکیبات سرطان‌زای موجود در دود سیگار مرتبط باشد.
دومین دلیل شایع ابتلا به سرطان ریه، گاز رادون است. رادون، گازی بی‌رنگ و بی بو است که از تجزیه طبیعی اورانیوم در آب، خاک و سازه‌های قدیمی زیرزمینی تولید می‌شود. استنشاق این گاز با افزایش احتمال ابتلا به سرطان ریه در ارتباط است.
آلودگی هوای شهرهای صنعتی نیز یکی دیگر از عوامل مؤثر در بروز این سرطان کشنده به شمار می‌رود. مطالعات انجام شده در ایران نشان می‌دهد که نرخ بروز سرطان‌های ریه که به سیگار مرتبط نیستند، در این کشور بیش از سایر کشورها است.
پژوهشگران این اختلاف را به آلودگی هوا در شهرهای بزرگ ایران و وجود مواد سرطان‌زای بیشتر ناشی از استفاده از سوخت‌های غیر استاندارد نسبت می‌دهند.
معاملات شغلی با مواد شیمیایی نظیر آزبست، کلرید وینیل، نیکل، کروم و هیدروکربن‌های آروماتیک نیز از دیگر عوامل پرخطر در ابتلا به سرطان ریه به شمار می‌روند.
ترک سیگار برای کسانی که مدت زیادی سیگار می‌کشیدند، می‌تواند به صورت چشم‌گیری خطر ابتلا به سرطان ریه را کاهش دهد و هر چه مدت زمان ترک بیشتر شود، این خطر به شکل قابل توجهی کاهش خواهد یافت. در واقع، حدود ۲۰ سال پس از ترک کامل سیگار، خطر ابتلا به سرطان ریه تقریباً برابر با فردی غیر سیگاری می‌شود.
عمر بیماران مبتلا به سرطان ریه
دبیر اجرایی جمعیت مبارزه با استعمال دخانیات با بیان اینکه ۹۷ درصد از موارد ابتلا به سرطان ریه ناشی از مصرف دخانیات است، اظهار داشت که بیماران مبتلا به این بیماری معمولاً پس از سه سال از تشخیص درگذشته و می‌میرند.
دکتر محمدرضا معدنی بیان کرد: بررسی‌ها نشان می‌دهد که با استنشاق دود دخانیات، بیش از چهار هزار نوع ماده شیمیایی و بیست نوع ماده سمی خطرناک و کشنده به بدن وارد می‌شود که زمینه‌ساز ابتلا به انواع بیماری‌های خطرناک خواهد بود.
وی به وجود مواد سمی مانند سیانور، بنزن و فلزات سنگین در دود سیگار اشاره کرد و افزود: وجود این ترکیبات موجب بروز سرطان‌های گوناگون نظیر سرطان ریه، حنجره، حفره دهانی، حلق، مری، معده، لوزالمعده و کلیه می‌شود.
دبیر اجرایی جمعیت مبارزه با استعمال دخانیات به تمایل برخی خانواده‌ها به استفاده از قلیان به عنوان تفریح اشاره کرد و گفت: متاسفانه دیدگاه اشتباهی در برخی خانواده‌ها وجود دارد که تصور می‌کنند قلیان هیچ خطری برای سلامتی ندارد. در حالی که هر نوبت قلیان تقریباً معادل با مصرف ۷۰ نخ سیگار است و علاوه بر اثرات منفی، موجب بروز عفونت‌های قارچی و میکروبی هم می‌گردد.
سرنخ خطر ابتلا به سرطان ریه در ناخن انگشت پا
پزشکان در یک تحقیق جدید بیان کرده‌اند که سرنخ‌های احتمالی خطر ابتلا به سرطان ریه ممکن است در ناخن‌های انگشتان پا باشد.
نتایج این تحقیق نشان داده است که مردانی که سطوح نیکوتین در ناخن‌های پا آنها بالا است، ۳/۵ برابر بیشتر در خطر ابتلا به سرطان ریه قرار دارند و تاریخچه سیگار کشیدن بیماران در این مورد اثرگذار نیست؛ به این معنا که هر فرد سیگاری، با هر میزان استخر سیگار کشیدن، ممکن است تحت این خطر قرار گرفته باشد.
مجله تخصصی لایوساینس در این زمینه گزارش داده است که محققان تاکید دارند این یافته به پزشکان هشدار می‌دهد که برای معاینه سیگاری‌ها تنها بر مدت زمان استعمال سیگار تمرکز نکنند، بلکه عوامل آسیب‌زا و مهم دیگری نیز وجود دارند که ممکن است در آزمایش‌ها نادیده گرفته شوند، در حالی که شناسایی احتمال سرطان در این افراد از اهمیت بالایی برخوردار است.
متخصصان دانشگاه کالیفرنیا در این پژوهش تصریح کرده‌اند که حتی افرادی که مدت زمان کوتاهی است سیگار می‌کشند، ممکن است در معرض خطر سرطان ریه قرار بگیرند، زیرا ممکن است حتی اگر تعداد سیگارهای مصرفی کمتر باشد، آنها دود را عمیق‌تر استنشاق کنند و این موضوع می‌تواند تأثیرات منفی و وخیم تری بر روی سلامت آنها داشته باشد.
این متخصصان خاطرنشان کردند: انتخاب ناخن انگشتان پا به دلیل رشد کند آن‌هاست و سطح نیکوتین در این بافت در مقایسه با بزاق و ادرار ثبات بیشتری دارد؛ از این رو، اطلاعات دقیق‌تری را در اختیار پزشکان و محققان می‌گذارد.