مدیرکل دفتر بهبود تغذیه جامعه وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی اعلام کرد که سرطان به عنوان دومین عامل مرگ ومیر در سرتاسر جهان شناخته می شود و برآورد می شود که سالانه ۱۴.۱ میلیون مورد جدید و ۸.۲ میلیون مورد فوت ناشی از آن ثبت گردد.
احمد اسماعیل زاده در سخنانی به ارتباط مستقیم اضافه وزن با خطر ابتلا به سرطان اشاره کرد و بیان داشت: علاوه بر عوامل خطرساز شناخته شده ای همچون استعداد ژنتیکی، تابش پرتوهای یونیزان، مصرف دخانیات، عفونت ها، رژیم غذایی نامناسب، نوشیدن الکل، شیوه زندگی کم تحرک و عوامل محیطی دیگر، چاقی نیز به عنوان یکی از عوامل خطر آشکار برای تعدادی از انواع سرطان مطرح می شود.
رابطه اضافه وزن و خطر ابتلا به سرطان
او بیان کرد که هر چه فرد به میزان بیشتری دچار اضافه وزن باشد و این شرایط برای مدت طولانی تری ادامه یابد، احتمال بروز سرطان افزایش می یابد. نگهداری وزن سالم می تواند خطر ابتلا به ۱۳ نوع مختلف سرطان را کاهش دهد.
مدیرکل دفتر بهبود تغذیه جامعه وزارت بهداشت با یادآوری این نکته که اضافه وزن به معنای قطعی ابتلا به سرطان نیست، اما به صورت قابل ملاحظه ای ریسک آن را افزایش می دهد، تأکید کرد: در صورتی که دچار اضافه وزن هستید، پیشگیری از افزایش وزن بیشتر و تلاش برای کاهش آن می تواند به کاهش خطر ابتلا به سرطان یاری رساند.
اهمیت حفظ وزن سالم
اسماعیل زاده بر اهمیت نگهداری وزن سالم تأکید کرد و تصریح کرد: حفظ وزن مناسب نه تنها از خطر ابتلا به سرطان می کاهد، بلکه مزایای دیگری نظیر افزایش انرژی و کاهش خطر بیماری هایی مانند بیماری قلبی، سکته مغزی و دردهای مفصلی نیز به همراه دارد.
او توضیح داد که بافت چربی اضافی در بدن صرفاً یک ماده غیرفعال نیست، بلکه به طور فعال سیگنال هایی به دیگر نقاط بدن ارسال می کند. این سیگنال ها می توانند به سلول ها اعلام کنند که باید سریع تر و به میزان بیشتر تقسیم شوند که این امر می تواند به بروز سرطان منجر شود.
مدیرکل دفتر بهبود تغذیه جامعه وزارت بهداشت در توضیح اینکه آیا سیگنال های تولید شده توسط سلول های چربی چه مکانیسم هایی را ایجاد می کند، گفت: یکی از این مکانیسم ها هورمون های رشد هستند؛ انباشت زیاد چربی در بدن می تواند سطح هورمون های رشد را افزایش دهد. این هورمون ها به سلول ها پیام می دهند که باید بیشتر و سریع تر تقسیم شوند، که این مسئله احتمال رشد سلول های سرطانی را به شکل قابل توجهی افزایش می دهد.
اسماعیل زاده افزود: مکانیسم دیگری که باید بدان اشاره کرد ایجاد التهاب است؛ وجود سلول های چربی در بدن، سلول های ایمنی را به سمت این نواحی جذب می کند و این تجمع باعث التهاب می شود که خود محرکی برای تقسیم سریع تر سلول هاست. این التهاب پایدار در طول زمان می تواند خطر ابتلا به سرطان را افزایش دهد.
او سومین مکانیسم را هورمون های جنسی نامید و گفت: بعد از یائسگی، سلول های چربی شروع به تولید هورمون استروژن می کنند. این هورمون می تواند تقسیم سلول های موجود در بافت های حساس نظیر سینه و رحم را زیاد کند و در نهایت خطر بروز سرطان در این نواحی را افزایش دهد.
مدیرکل دفتر بهبود تغذیه جامعه وزارت بهداشت اظهار داشت: این موارد، مهم ترین مکانیسم هایی اند که از طریق آن ها چربی اضافی بدن می تواند به بروز سرطان کمک کند و تاکنون توسط محققین شناسایی شده اند. با این حال، تحقیقات در این زمینه همچنان ادامه دارد تا جزئیات بیشتر و ارتباطات عمیق تری کشف شود.
اسماعیل زاده اعلام کرد: مطالعات گسترده و با کیفیت طی دهه های گذشته، به شکل واضح رابطه میان اضافه وزن و سرطان را به تصویر کشیده اند. این تحقیقات که شامل میلیون ها نفر می شود، به ما اطمینان می دهد که چاقی یکی از عوامل مؤثر در بروز سرطان محسوب می شود. هرچه میزان اضافه وزن بیشتر باشد و به مدت طولانی تری حفظ شود، خطر ابتلا به سرطان افزایش خواهد یافت. همچنین شواهد علمی متقنی وجود دارد که توضیح می دهد چگونه سلول های چربی می توانند فرایندهای مرتبط با ایجاد سرطان را تحریک کنند.
او افزود: تحقیقات علمی نشان داده اند که اضافه وزن و چاقی می توانند احتمال ابتلا به ۱۳ نوع متفاوت سرطان را بالا ببرند. این سرطان ها شامل سرطان سینه و روده (که جزو دو نوع از شایع ترین سرطان ها به شمار می روند)، پانکراس، مری و کیسه صفرا (که سه نوع از دشوارترین سرطان ها جهت درمان هستند)، رحم و تخمدان، کلیه، کبد و قسمت بالایی معده، میلوما (نوعی سرطان خون)، مننژیوم (نوعی تومور مغزی) و تیروئید می شوند. البته این بدان معنا نیست که تمامی افرادی که دارای اضافه وزن هستند، به سرطان مبتلا خواهند شد، اما ریسک ابتلا در افراد چاق و دارای اضافه وزن به طور مشخص بیشتر است.
مدیرکل دفتر بهبود تغذیه جامعه وزارت بهداشت افزود: اضافه وزن می تواند خطر ابتلا به بیماری هایی نظیر دیابت نوع ۲، افزایش فشار خون، بیماری های قلبی عروقی و سرطان را افزایش دهد. اگرچه وزن مناسب برای هر فرد خاص متفاوت است، اما ابزارهایی وجود دارند که می توانند به شما در تعیین اینکه آیا وزن شما در محدوده سالم قرار دارد یا خیر، کمک کنند. یکی از این ابزارها، شاخص توده بدنی (BMI) است.
شاخص توده بدنی (BMI)؛ معیاری برای ارزیابی وزن سالم
اسماعیل زاده توضیح داد: BMI یکی از روش های اندازه گیری وزن سالم است که با ترکیب قد و وزن به دست می آید. هرچند BMI به عنوان یک ابزار کامل نمی تواند تمام جوانب را مدنظر قرار دهد، اما می تواند نقطه آغاز مناسبی برای ارزیابی وضعیت وزن شما محسوب شود. با استفاده از این شاخص می توان تعیین کرد که آیا وزن شما در محدوده سالم، کم وزن، دارای اضافه وزن یا چاق است.
تأثیر سابقه قومی بر وزن سالم
او افزود: سابقه قومی نیز در ارزیابی وزن سالم دارای اهمیت است. برای بزرگسالان با پیشینه قومیتی آسیای جنوبی، چینی، دیگر آسیایی، خاورمیانه، آفریقا سیاه یا آفریقاییکارائیب، BMI برابر با ۲۳ یا بیشتر به عنوان اضافه وزن و BMI برابر با ۲۷.۵ یا بیشتر به عنوان چاق در نظر گرفته می شود. برای بزرگسالانی با پیشینه های قومیتی متفاوت، BMI برابر با ۲۵ یا بیشتر به عنوان اضافه وزن و BMI برابر با ۳۰ یا بیشتر به عنوان چاق محسوب می شود.
BMI بالاتر از ۲۵ و افزایش خطر سرطان
او همچنین افزود: BMI بالای ۲۵ می تواند با افزایش خطر مبتلا شدن به ۱۳ نوع سرطان مرتبط باشد. هرچند داشتن BMI بالای ۲۵ به معنای این نیست که حتماً به سرطان مبتلا خواهید شد. اقدامات مختلفی وجود دارد که می توانید برای کاهش خطر خود انجام دهید و وضعیت سلامت خود را بهبود بخشید.
تأثیر محل ذخیره چربی در بدن بر ریسک سرطان
مدیرکل دفتر بهبود تغذیه در ادامه گفت: محل ذخیره چربی در بدن نیز ممکن است بر خطر ابتلا به سرطان تأثیرگذار باشد. برخی تحقیقات نشان داده اند که افرادی که چربی انبوهی در ناحیه میانی بدن، نزدیک به معده دارند، در معرض خطر بیشتری برای ابتلا به برخی انواع سرطان قرار دارند. گرچه هنوز نیاز به انجام تحقیقات بیشتری به منظور درک علت دقیق این پدیده احساس می شود، احتمالاً این امر به دلیل فعالیت زیاد چربی دور ناحیه شکم در ارسال سیگنال ها به دیگر بخش های بدن است.
استفاده از نسبت دور کمر به قد برای ارزیابی چربی شکم
وی ادامه داد: نسبت دور کمر به قد یکی از ابزارهای مفید برای ارزیابی اینکه آیا شما چربی اضافی را در ناحیه شکم حمل می کنید یا خیر، به شمار می آید. چربی اضافی در این ناحیه می تواند خطر مبتلا شدن به برخی بیماری ها را افزایش دهد. در صورتی که BMI شما زیر ۳۵ است، می توانید از نسبت دور کمر به قد و همچنین BMI خود برای ارزیابی وزن خود کمک بگیرید. برای محاسبه این نسبت، کافی ست اندازه دور کمر خود را به سانتی متر بر قد خود نیز به سانتی متر تقسیم کنید. هدف این است که اندازه دور کمر شما کمتر از نیمی از قدتان باشد. به عبارتی دیگر، نسبت دور کمر به قد باید ۰.۵ یا کمتر باشد.