سنگ کلیه، به عنوان رایج‌ترین اختلال کلیوی شناخته می‌شود و به یک تعریف عمومی از انواع کریستال‌های کوچک و جامد اشاره دارد که به دلایل مختلفی مانند تجمع بیش از حد برخی مواد معدنی در کلیه و عفونت‌های کلیوی، به وجود می‌آید.
عوامل ژنتیکی نیز می‌توانند بر شکل‌گیری سنگ کلیه تأثیر داشته باشند؛ به طوری که در میان افرادی که دچار این عارضه می‌شوند، ۴۰ درصد از آنها سابقه خانوادگی ابتلا به سنگ کلیه را گزارش کرده‌اند. این احتمال وجود دارد که بدن آنها به صورت بیش از حد کلسیم و یا به میزان کمتر از حد معمول سیترات (یک ترکیب شیمیایی در مرکبات) تولید کند.
حتی اگر در سلامت کامل نیز باشید، عوامل دیگری می‌توانند موجب تشکیل سنگ‌های کلیوی شوند. یکی از مهم‌ترین نکاتی که باید به آن توجه کرد، میزان آب مصرفی است. در صورت عدم دریافت مایعات کافی، تولید ادرار به میزان لازم انجام نمی‌شود و این وضعیت به افزایش خطر ایجاد سنگ کلیه منجر می‌شود.
نوشابه‌ها نیز که غنی از فسفات هستند، می‌توانند به شکل‌گیری سنگ کلیه منتهی شوند. اگزالات، که نوعی ترکیب آلی است و در برخی غذاهای سالم نظیر اسفناج و سیب‌زمینی شیرین یافت می‌شود، با برخی مواد معدنی مانند کلسیم پیوند می‌خورد و کریستال‌های اگزالات کلسیم عامل اصلی تولید سنگ کلیه می‌باشند.
یک رژیم غذایی سرشار از سدیم می‌تواند احتمال افزایش کلسیم در ادرار را بالا ببرد. معمولاً سدیم از طریق نمک مصرف می‌شود و مقدار زیاد نمک می‌تواند به افزایش خطر ابتلا به سنگ کلیه بینجامد.
مصرف کلسیم به تنهایی مشکل‌ساز نیست؛ بلکه در واقع، کمبود کلسیم در رژیم غذایی برخی افراد می‌تواند به شکل‌گیری سنگ کلیه منجر شود، اما ترکیب آن با مصرف بالای سدیم می‌تواند خطر را تشدید کند.
افزایش مصرف پروتئین‌های حیوانی نیز یکی دیگر از عوامل ریسک ساز است. مصرف بیش از اندازه استیک مرغ، تخم‌مرغ و غذاهای دریایی می‌تواند باعث تجمع اسید اوریک در بدن شود که یکی دیگر از دلایل تشکیل سنگ کلیه محسوب می‌شود.
پیشگیری از سنگ کلیه
برای پیشگیری، اگر پزشکی دارویی را تجویز کرده، باید آن را به دقت مصرف کنید و همچنین به دقت به رژیم غذایی خود توجه داشته باشید. با هدف حفظ رنگ زرد کمرنگ یا شفاف ادرار، باید روزانه حدود ۸ تا ۱۰ لیوان آب بنوشید. افزایش تدریجی میزان مایعات به بدن اجازه می‌دهد تا به آرامی با این تغییر سازگار شود.
اگر رنگ ادرارتان زرد تیره است، این علامت ناقص بودن مصرف آب است. اگر با وجود نوشیدن مایعات کافی و تغییر در رژیم غذایی، همچنان دچار سنگ کلیه می‌شوید، پزشک ممکن است داروهایی را برای کمک به تجزیه سنگ و یا جلوگیری از تشکیل مجدد آن تجویز کند.
چنانچه بیماری‌های کلیوی، قلبی یا کبدی دارید و محدودیت‌هایی در میزان مایعات مصرفی خود دارید، حتماً قبل از افزایش مصرف مایعات، با پزشک مشورت کنید.
درمان سنگ‌ها به اندازه و محل آنها بستگی دارد و براساس تشخیص پزشک ممکن است نیاز به روش‌های درمانی غیرجراحی یا جراحی داشته باشید.