آیا از تحریک پذیری بیش از حد رنج می برید یا احساسات شدید و خستگی مداوم را تجربه می کنید؟ در اینجا به بررسی سه نشانه خواهیم پرداخت که می تواند به ما در شناسایی افراد با شخصیت بسیار حساس، یا اچ اس پی، کمک کند.
تصور کنید که در یک کلاس ریاضی نشسته اید و در حال تلاش برای پایان دادن به تمرین هندسه تان قبل از به صدا درآمدن زنگ هستید. صدای شلوغی کلاس و صحبت های دیگر دانش آموزان به گوش می رسد، ظاهراً همه آن ها کارشان را به اتمام رسانده اند. نورهای فلورسنت از حد معمول درخشان ترند. صدای ضربات مداد فردی که در دو میز دورتر نشسته به وضوح به گوش می رسد. بوی ناخوشایندی بالای میز شما می آید. پارچه شلوارتان روی پوستتان اذیتتان می کند و دهانتان خشک شده است. ذهن شما پر از افکار متضاد است و هنگامی که به زمان نگاه می کنید، اضطرابتان بیشتر می شود.
همه چیز به طرز غیرقابل تحملی بیش از حد است. شما احساس سردرگمی و ناتوانی در تمرکز را تجربه می کنید. تنها آرزوی شما فرار به خانه، خزیدن زیر پتو و دوری از این احساسات برآشفته است و در دل از خود می پرسید: چرا دنیا را این گونه احساس می کنید؟
اگر این وصف برای شما آشنا به نظر می رسد، احتمالاً شما فردی با حساسیت بالا یا اچ اس پی هستید. افراد دارای شخصیت بسیار حساس، سیستم عصبی ای دارند که احساسات و محرک های محیطی را به شدت بیشتری نسبت به دیگران پردازش می کنند. آن ها عمیق تر احساس می کنند، بیشتر دقت می کنند و جهان را با جزئیات بیشتری درک می نمایند.
حساس بودن (HSP) به چه معناست؟
دکتر الین آرون در سال ۱۹۹۶ نخستین بار مفهوم افراد بسیار حساس (HSP) را مطرح کرد و این موضوع در طی سه دهه گذشته به طرز گسترده ای مورد تحقیق و بررسی قرار گرفته است. او تخمین زد که بین ۱۵ تا ۲۰ درصد از مردم این ویژگی را دارند، اما پژوهش های تازه تر نشان می دهد که این رقم می تواند به ۳۰ درصد از جمعیت نیز برسد.
در سال ۲۰۲۴، گرانمن و سولو در کتاب خود با عنوان «قدرت پنهان افراد بسیار حساس در جهانی پرسر و صدا، تند و پرتکاپو» دسته بندی جدیدی از افراد حساس را به سه گروه ارائه کردند:
1. حساس فوق العاده (Super Sensor): این افراد قادرند جزئیات ریزی را در محیط اطراف خود مشاهده کنند و نسبت به مسائلی که برای دیگران نامرئی است، حساس ترند.
2. احساس گر فوق العاده (Super Feeler): این افراد به سادگی اشک می ریزند، بعد از تعاملات اجتماعی احساس خستگی زیادی می کنند و روابط انسانی تأثیر عمیق تری بر آن ها دارد.
3. زیبایی شناس (Aesthete): این افراد در مواجهه با زیبایی، موسیقی، هنر و طبیعت، تجارب عمیق و الهام بخشی را حس می کنند. خلاقیت جزئی جدایی ناپذیر از زندگی آن هاست.
این کتاب همچنین ذکر می کند که به عنوان یک درمانگر متخصص در حوزه اچ اس پی، او به طور روزانه با مراجعانی مواجه می شود که زندگی شان را تحت تأثیر اضطراب ناشی از احساسات شدید، خستگی از محیط اطراف و سردرگمی در خودشان می گذرانند.
چگونه می توان فهمید که آیا شما هم فردی با حساسیت بالا هستید؟
سه نشانه کلیدی وجود دارد که می تواند نشان دهنده حساسیت بالای شما باشد.
۱. شما خیلی سریع و بیش از حد تحریک می شوید
مجدداً به کلاس درس برگردید: نورهای آزاردهنده، صداهای گفت وگو و تیک تاک ساعت. قلبتان تندتر می زند و فشار درونی تان افزایش می یابد.
به عنوان یک فرد حساس، شما دنیای خود را به واقعی ترین شکل ممکن و به شدت بیشتر از دیگران تجربه می کنید. برای برخی از افراد حساس، صدا، بو و نور ممکن است خیلی تندتر و پررنگ تر به نظر برسد.
تحریک شدید می تواند در هر مکانی رخ دهد، از رستوران های شلوغ و محیط های کاری پر هرج ومرج گرفته تا مهمانی های بزرگ، و شما را بی قرار، مضطرب و خسته کند.
اما خبر خوب این است که اگر به محرک های حسی حساس هستید، می توانید محیط خود را طوری تنظیم کنید که نیازهایتان را به بهترین نحو تأمین کند. مثلاً با استفاده از هدفون های نویزگیر در مکان های پرجمعیت، به جای نورهای خیره کننده از نورهای ملایم و گرم استفاده کنید و زمانی که نیاز دارید، از محیط دور شوید تا از بار روانی کاسته شود.
۲. احساسات را به صورت عمیق تجریه می کنید
بسیاری از افراد حساس به شدت احساسات را بیشتری نسبت به افراد عادی حس می کنند. ممکن است به شما گفته شده باشد که «زیاد احساساتی هستید»، زیرا اشکتان به آسانی جاری می شود. این ممکن است در هنگام تماشای یک فیلم عاشقانه معمولی، یک اقدام کوچک محبت آمیز از سوی یک غریبه، یا حتی یک ویدیوی کوتاه از یک سگ بامزه باشد که در آغوش صاحبش خوابیده است.
درحالی که برخی از اچ اس پی ها احساسات خود را عمیقاً تجربه می کنند، برخی دیگر به دلیل مکانیزم دفاعی، از آن ها فاصله می گیرند. آن ها ممکن است با قطع ارتباط با احساسات خود تلاش کنند از آلام خود دور شوند.
اگر شما نیز از احساسات خود فاصله دارید، این ممکن است به عنوان یک واکنش دفاعی باشد. چرا که دیگران ممکن است گفته باشند که احساساتتان شما را ضعیف یا مزاحم می کند و با جملاتی چون «محکم باش و احساساتی نباش!» و «آیا هنوز هم به این موضوع فکر می کنی؟» شما را به دور شدن از احساساتتان وادار کرده اند.
در درمان مبتنی بر پذیرش و تعهد (ACT)، این وضعیت به عنوان «اجتناب تجربی» نام برده می شود و بدین وسیله افراد به احساسات ناخوشایند با پرکاری، تغذیه احساسی یا جلب توجه خود فرار می کنند.
اما کلید رهایی از این مشکل، پذیرش احساسات ناخوشایند و مواجهه با آن هاست، نه فرار از آن ها.
۳. شما برای بازسازی انرژی به زمان بیشتری برای استراحت نیاز دارید
شما از بودن در کنار خانواده و دوستانتان لذت می برید، اما ممکن است نتوانید به صورت مداوم در کنار آن ها باشید. درحالی که برخی افراد بدون احساس خستگی از یک مهمانی به مهمانی دیگر می روند، افراد اچ اس پی معمولاً به زمان و فضای بیشتری برای بازیابی انرژی نیاز دارند.
بدانید که به عنوان یک اچ اس پی شما ممکن است بیشتر از دیگران به خواب نیاز داشته باشید، انزوا را ترجیح دهید و بعد از مکالمات طولانی احساس خستگی جسمی کنید.
مهم است که بدانید شما تنبل یا منزوی نیستید؛ بلکه سیستم عصبی شما نیاز به استراحت دارد. اگر به خاطر نیازتان به زمان برای ریکاوری احساس گناه یا شرم می کنید، بدانید که این کاملاً طبیعی و ضروری است.
حساس بودن یک موهبت است!
افراد بسیار حساس (HSP) دارای بینش، دلسوزی و آگاهی بالایی هستند. پژوهش ها نشان داده است که این دسته از افراد خلاق تر، همدل تر و از نظر اجتماعی آگاه تر هستند. حساس بودن یک ضعف نیست بلکه یک قدرت است. اگر شما هم جزء اچ اس پی ها هستید، این ویژگی را بپذیرید و از آن قدردانی کنید!
یورونیوز