بر اساس گزارشهای منتشر شده از گروه بینالملل خبرگزاری تسنیم، «علیرضا مجیدی» به عنوان کارشناس مسائل مربوط به غرب آسیا، در یک ویدئوی تحلیلی به دلایل دیدار «دونالد ترامپ»، رئیسجمهور ایالات متحده و «ابومحمد الجولانی» (احمد الشرع)، رئیس دولت موقت سوریه که در ریاض انجام شد، پرداخته است.
.
در روز چهارشنبه، ابومحمد الجولانی (احمد الشرع)، رئیس دولت انتقالی سوریه با دکتر دونالد ترامپ بهواسطه «محمد بن سلمان »، ولیعهد عربستان سعودی در ریاض دیدار کرد.
این دیدار پس از 29 سال و بهخصوص پس از ملاقات «حافظ اسد» و «بیل کلینتون»، رویدادی مهم در تاریخ روابط سوریه و آمریکا به حساب میآید و بر اهمیت دیدار اخیر الشرع و ترامپ تأکید میکند که نشاندهنده پایان مدت طولانی تنش در این روابط است.
احمد الشرع با دستیابی به قدرت، تلاش کرده تا تغییرات داخلی سوریه را بدون دادن هرگونه امتیاز به دیگر فعالان این حوزه پیش ببرد تا بدین ترتیب کنترل کامل بر دمشق را حفظ کرده و سایر گروهها را از معادلات سیاسی کنار بگذارد.
این رویکرد در عمل موجب نارضایتی کشورهای اروپایی، روسیه و حتی دولت بایدن در آمریکا شده است. با این حال، به نظر میرسد که ورود ترامپ به کاخ سفید موجب شده است که توجه به نقش سایر فعالان سیاسی در تحولات سوریه، کماهمیتتر شود. در واقع، عدم توجه و اهتمام ویژه ترامپ به تحولات داخلی سوریه، به نوعی فرصتساز برای برقراری روابط میان دمشق و واشنگتن شده است.
از سوی دیگر، میتوان گفت که این دیدار برای رئیس دولت انتقالی سوریه از سه جنبه دارای اهمیت راهبردی است:
1. کوشش برای لغو تحریمهای اقتصادی سوریه
هیچ ناظری نمیتواند در این مورد تردیدی داشته باشد که تحریمهای سختگیرانهای که دولت آمریکا بر ضد رژیم بشار اسد اعمال کرده و از آن با عنوان «تحریمهای سزار» یاد میشود، یکی از اصلیترین عواملی بود که باعث ضربه زدن به بنیانهای اقتصادی این کشور و در نهایت سقوط نظام اسد گردید.
پس از فروپاشی نظام بشار اسد، بسیاری از کشورهای منطقه به ویژه علاقمند به سرمایهگذاری و فعالیت در بازار اقتصادی سوریه بودند، اما در این مسیر با مانع بزرگ تحریمها روبهرو بودند. به نظر میرسد حالا با اعلام رسمی رئیسجمهور آمریکا مبنی بر لغو یا اعطای معافیتهای تحریمی به نظام جدید سیاسی سوریه، شرایط برای ورود سرمایهگذاران خارجی به بازار سوریه تسهیل شده و این امر به وضوح موجب افزایش محبوبیت احمد الشرع در میان مردم این کشور خواهد شد.
این تحرکات همچنین موجب تقویت جایگاه الجولانی در میان دیگر گروهها و جریانات رقیب به طرز قابل توجهی خواهد شد.
2. تلاش برای کسب مشروعیت بینالمللی
وضعیت دولت خودخوانده الجولانی در محیط بینالمللی تا پیش از دیدار اخیر وی با ترامپ به شدت آسیبپذیر بود. برای نمونه، سفرهای اخیر چندین مقام ارشد از کشورهای اروپایی چون فرانسه و آلمان به دمشق به دیدار با الجولانی، بیشتر در راستای پیشبرد فرایند اجرای قطعنامه 2254 سازمان ملل صورت میگرفت که بر لزوم تشکیل یک دولت انتقالی برای گذر سیاسی در سوریه و برگزاری انتخابات تأکید داشت.
واقعیت این است که بسیاری از کشورهای جهان دولت الجولانی را بهعنوان یک حکومت موقت و انتقالی در نظر میگرفتند که وظیفهاش پایان بخشیدن به فرایند گذار سیاسی با تدوین یک قانون اساسی جدید و برگزاری انتخابات سراسری بود تا قدرت را به دولت منتخب واگذار کند.
در چنین شرایطی، پیشبرد قطعنامه 2254 از منظر الجولانی، تهدیدی برای آینده حیات سیاسی وی در راس قدرت در دمشق محسوب میشود. به همین دلیل، او از اجرای آن طفره میرود. الجولانی معتقد است که در صورت شناسایی وی و دولت مستقر در دمشق توسط ترامپ، درهای شناسایی وی توسط دیگر کشورهای منطقه و جهان گشوده خواهد شد تا به این ترتیب بهعنوان حاکم بیرقیب و غیرقابل انکار در دمشق مطرح شود و خود را بهعنوان گزینه نهایی تحمیلی معرفی کند.
علاوه بر این، دیدار وی با ترامپ میتواند فشارهای بینالمللی بر دولت موقت او را برای اجرای قطعنامه 2254 کاسته و شرایط را برای وی فراهم سازد.
3. رقابت بین الجولانی و مظلوم عبدی برای جلب حمایت واشنگتن
یکی از اهداف راهبردی ابومحمد الجولانی از سفر به ریاض و ملاقات با رئیسجمهور آمریکا به این دلیل است که این کشور در طول یک دهه گذشته بهعنوان یکی از حامیان اصلی نیروهای سوریه دمکراتیک (قسد) به رهبری مظلوم عبدی محسوب بود که در سالهای گذشته به خوبی از روابط نزدیکی با واشنگتن بهرهمند بودند.
از زمان تأسیس نیروهای قسد در اکتبر 2015، رابطه دولتهای آمریکا و نظام حاکم در دمشق بهطور کامل قطع شده و این گروه بهعنوان بازیگر پشتیبانیشده از سوی آمریکا در تحولات سوریه تبدیل گشته است. قسد از این مسیر به کمک ارتباطات خاصش با کاخ سفید، بهدست آمدن منابع مالی و نظامی قابل توجهی را تجربه نمود که در تقویت موقعیت این گروه، بهویژه در جغرافیای شمال شرق سوریه، مؤثر واقع شد.
احیای روابط مستقیم میان دمشق و واشنگتن بدون شک میتواند لطمهای جدی به روابط ویژه قسد با آمریکا وارد کند، تا به این طریق مظلوم عبدی و نیروهای تحت فرمانش بیشتر نتوانند از روابط استراتژیک خود با آمریکا در ادامه مذاکرات احتمالی خود با دمشق بهرهبرداری کنند.
دیدار ترامپ در کنار اخبار انتشار یافته مبنی بر دستور رئیسجمهور آمریکا برای خروج نظامیان از شرق سوریه و انتقال به عراق، احتمالاً دلیلی بر تقویت جایگاه دولت مستقر در دمشق در برابر قسد نزد واشنگتن خواهد بود.
/