حسین شاه‌پری، کارشناس مسائل بین‌الملل، در گفت‌وگویی با خبرنگار سیاست خارجی ایرنا به مهم‌ترین دستاوردهای سیاست خارجی دولت سیزدهم اشاره کرد که به اعتقاد او می‌تواند در رویکرد سیاست خارجی دولت چهاردم نیز اهمیت بالایی داشته باشد. او تصریح کرد: با آغاز به کار دولت سیزدهم، یک شعار مشخص برای رویکرد سیاست خارجی آن انتخاب شد و آن «سیاست خارجی متوازن، پویا و فعال» بود که شامل سه اصل کلیدی رهبری، یعنی عزت، حکمت و مصلحت در عرصه دیپلماسی، می‌شود.
این کارشناس گفت: آثار اقدامات گسترده وزارت امور خارجه، که از آن منظومه فکری نشأت گرفته، در زمینه‌های مختلفی مانند خنثی‌سازی تحریم‌ها، متوازن‌سازی روابط خارجی، دیپلماسی همسایگی و نگاه به شرق ظهور یافته است. در این راستا، توجه فقط به شرق جغرافیایی نبود بلکه به کشورهایی که با نظام تک‌قطبی ناعادلانه در جامعه بین‌الملل برخورد متفاوتی دارند نیز معطوف بود، که خروجی آن شامل کشورهایی مانند آفریقای جنوبی نیز می‌شود.
شاه‌پری تأکید کرد: بنابراین، دیدگاه دولت سیزدهم در سیاست خارجی، بر اساس اصول و آرمان‌های انقلاب اسلامی بنا شده و در عین حال عملگرایانه است. به عبارت دیگر، ما «سیاست خارجی انقلابی‌نگر و عملی‌گرا» را در این دولت مشاهده کردیم. این مساله اهمیت بالایی دارد چرا که دولت‌ها با نگرش‌های مختلف عموماً نمی‌توانند بین دو مؤلفه انقلابی‌نگری و عملگرایی تفاهم ایجاد کنند.
این کارشناس ادامه داد: جنبه عملگرایانه‌ی سیاست خارجی دولت سیزدهم که خود را در پیگیری رویکرد چندجانبه‌گرایی در سطح جهان نشان می‌دهد، نمایانگر یک روایت واقعی و زمینی است که دولت سیزدهم در پی آن بود. در این دوره شاهد آن بودیم که تلاش شد تا به جنبش‌های مقاومت اسلامی روح تازه‌ای دمیده شود و به‌ویژه پس از عملیات طوفان الاقصی این رویکرد به صورت ویژه‌ای دنبال شد.
وی افزود: تقویت قدرت ژئوپلیتیکی ایران نیز از دیگر جنبه‌های عملگرای سیاست خارجی دولت سیزدهم بود و نکته بعدی «شکست سیاست‌های منطقه‌ای آمریکا» در راستای ناکام گذاشتن تلاش‌های آمریکا برای مهار ایران دنبال شد.
شاه‌پری اضافه کرد: پیگیری گفتمان اقتصادی در دیپلماسی و سیاست خارجی و همچنین پیگیری جدی «دیپلماسی اقتصادی» با کشورهای همسایه و منطقه‌ای از دیگر ویژگی‌های عملگرایانه سیاست خارجی در دولت سیزدهم بود. تاکید بر نگاه به شرق با توجه به ظهور قدرت‌های نوظهوری چون چین، هند، روسیه، آفریقای جنوبی و عضویت ایران در سازمان‌های بین‌المللی مهم همچون بریکس پلاس و سازمان همکاری شانگهای نیز قابل بررسی است.
این کارشناس بین‌الملل عنوان کرد: دولت سیزدهم تلاش می‌کرد تا دوگانه «میدان و دیپلماسی» را از بین ببرد و این دو مفهوم را به شکل همزمان و مکمل برای پیشبرد سیاست خارجی ایران به کار گیرد، در عین حال تلاش‌های دشمن در زمینه افکار عمومی که سعی در ایجاد فاصله بین این دو داشته را خنثی کرد.
او گفت: همچنین حمایت همه‌جانبه دولت سیزدهم از آرمان فلسطین و پیگیری رهبری مبنی بر برگزاری یک «انتخابات آزاد با حضور همه فلسطینیان به عنوان راه‌حل نهایی مسئله فلسطین» از دیگر نشانه‌های انقلابی‌گری سیاست خارجی در این دولت بود.
شاه‌پری افزود: با آغاز زندگی دولت سیزدهم، شاهد تغییرات مهم ژئوپلیتیکی در منطقه بودیم. هنگامی که این تغییرات به وقوع می‌پیوندد، جغرافیا ایجاب می‌کند که سیاست خارجی باید تغییر کند. به بیان دیگر، سیاست خارجی به سادگی آن چیزی نیست که تنها ما بخواهیم، بلکه هنر دستگاه دیپلماسی دولت سیزدهم در این بود که توانست خود را با تغییرات مهم ژئوپلیتیکی منطقه تطبیق دهد و آن را در راستای منافع ملی به کار گیرد.
این کارشناس مسائل بین‌الملل خاطرنشان کرد: یکی از تغییرات مهم ظهور طالبان در همسایه شرقی کشورمان بود، همچنین آغاز مذاکرات دیپلماتیک با برخی کشورها نظیر عربستان سعودی که به نتایجی نیز رسید و عادی‌سازی روابط با بحرین نیز مسیری را در پیش گرفته و با سرعت در حال پیشرفت است.
وی با تأکید بر حضور فعال و تأثیرگذار ایران در سازمان‌های منطقه‌ای، گفت: عضویت ایران در بریکس و سازمان همکاری شانگهای نشان‌دهنده دیپلماسی فعال و موفق و بهره‌برداری از ظرفیت‌های سازوکارهای بین‌المللی و منطقه‌ای در دستگاه دیپلماسی دولت سیزدهم بود.
شاه‌پری افزود: سیاست خارجی دولت سیزدهم با در نظر داشتن ظرفیت‌های ژئواکونومی و درک محیط بین‌المللی و منطقه‌ای، به تحقق منافع ملی پرداخته است.
این کارشناس گفت: با به دست گرفتن قدرت توسط دولت سیزدهم، با کمبودهایی در زمینه تأمین برخی کالاها و فروش نفت مواجه بود، اما با پیگیری سیاست دیپلماسی اقتصادی در چهارچوب «راهبرد اتصال ایران» متناسب با ظرفیت ژئوپلیتیکی کشور که در مرکز هارتلند جهان واقع شده، منافع ملی را تأمین کرد.
او اضافه کرد: حتی راهبرد مذاکرات برای رفع تحریم‌های هسته‌ای نیز بر اساس آزادسازی ظرفیت‌های ژئوپلیتیکی و ژئونومیک ایران شکل گرفته است. همچنین دولت سیزدهم تلاش داشت تا به‌صورت ویژه در «پروژه جاده ابریشم چین» که یک طرح بزرگ و فراگیر چینی است، جایی که ۷۰ کشور جهان را در بر می‌گیرد و ۶۰ درصد جمعیت جهانی در این مسیر قرار دارند، به طور فعال شرکت کند.
شاه‌پری تأکید کرد: نگاه ویژه رئیس‌جمهور شهید به جنبه‌های عملگرایانه مبتنی بر ظرفیت‌های ژئواکونومیک کشور در راستای تأمین منافع ملی از طریق همکاری با کشورهای همسایه و منطقه، با مصادیق فراوانی مانند امضای قرارداد عشق آباد و همکاری نزدیک سیاسی و اقتصادی با کشورهای آسیای میانه، یا سفرهای مکرر رئیس‌جمهور شهید و وزیر خارجه به مناطق آسیای میانه مانند ترکمنستان مشهود است. همچنین سفر مقامات کشورهای دیگر به ایران برای پیگیری «دیپلماسی اقتصادی و تبدیل ایران به چهارراه ژئو اکونومیک جهان» در همین راستا بوده است.
این کارشناس مسائل بین‌الملل در پایان گفت: در زمینه «متوازن‌سازی سیاست خارجی دولت سیزدهم»، رئیس‌جمهور شهید و وزیر امور خارجه چندین سفر به کشورهای آفریقایی و آمریکای جنوبی انجام دادند. بنابراین، دو مؤلفه تأثیرگذار انقلابی‌گری و عملگرایی در سیاست خارجی دولت سیزدهم به وضوح مشهود است و مصادیق زیادی از آن وجود دارد که به برخی از آن‌ها اشاره شده است. آنچه واضح است این است که در این دوره، دستگاه دیپلماسی ما از تمام ظرفیت‌های منطقه‌ای و بین‌المللی به منظور تأمین حداکثری منافع ملی استفاده کرده است.