بر اساس اعلام وزارت کار، حدود ۲ میلیون نفر در مشاغل آنلاین مشغول به فعالیت هستند، در حالی که از بیمه بی بهره اند. وزیر کار تصریح کرده است که با آیین نامه ای که در دولت برای حمایت از کارکنان فضای مجازی تدوین و مجوزهای آن اخذ شده، تسهیل ورود این افراد به سیستم بیمه تامین اجتماعی در سال آینده عملی خواهد شد.
مشاغل آنلاین و اینترنتی به اقداماتی اطلاق می شود که در بستر اینترنت صورت می گیرد. یکی از خصوصیات بارز مشاغل پردرآمد اینترنتی این است که برای ورود به آن ها نیاز به سرمایه گذاری زیاد نیست؛ هزینه های مربوط به راه اندازی فروشگاه اینترنتی عمدتاً به خرید کالا و ثبت دامنه و هزینه های دوره ای محدود می شود.
سرعت فعالیت های آنلاین نسبت به مشاغل سنتی بالاتر بوده و فعالیت در این مشاغل محدود به مکان یا ناحیه خاصی نمی باشد. به همین خاطر، با پیشرفت فناوری و رونق هرچه بیشتر اینترنت، کسب وکارهای اینترنتی در سال های اخیر رشد چشمگیری داشته و فرصت های شغلی متعددی را ایجاد کرده اند.
در حال حاضر، اشتغال در فضای مجازی به یکی از ضروریات غیرقابل انکار کسب و کارها تبدیل شده و باید تبدیل به دغدغه ای عمومی برای نهادهای حاکمیتی و سازمان های مردمی شود.
در حال حاضر اشتغال در فضای مجازی از ضرورت های انکارناپذیر کسب وکار است و باید به دغدغه ای همگانی برای نهادهای دولتی و مردمی تبدیل شود. سال گذشته، رئیس سابق سازمان تامین اجتماعی، میرهاشم موسوی، اعلام کرده بود که بیش از ۵ میلیون نفر در حوزه مشاغل اینترنتی از بیمه محروم هستند و گفته بود که شعب تأمین اجتماعی می توانند بخشی از این جمعیت را تحت پوشش قرار دهند.
اخيراً احمدی میدری وزیر تعاون، کار و رفاه اجتماعی، از وجود ۶ میلیون شاغل غیر بیمه شده در کشور خبر داد و اظهار کرد که از این تعداد، ۲ میلیون نفر در مشاغل اینترنتی فعالیت می کنند.
به گفته وی، برای اکثر مشاغل، بیمه گذاری الزامی است و باید برای آن ها تمهیداتی برای بیمه بازنشستگی و تأمین اجتماعی اندیشیده شود. برخی مشاغل از جمله رانندگان تاکسی های اینترنتی تحت پوشش بیمه نیستند و امکان بازنشستگی برای آن ها وجود ندارد، اما خوشبختانه بر اساس ماده ۲۸ برنامه هفتم توسعه، امکان تدوین آیین نامه ای برای این دسته از شاغلین وجود دارد.
وزیر کار اعلام کرده که با آیین نامه ای که در دولت به تصویب رسیده و مجوزهای لازم برای آن لحاظ شده، ورود کارکنان فضای مجازی به بیمه های اجتماعی تسهیل خواهد شد و در سال آینده رانندگان تاکسی های اینترنتی و افرادی که در پلتفرم های اینترنتی فعالیت دارند، تحت پوشش بیمه قرار خواهند گرفت.
میدری می گوید، آیین نامه ای آماده کرده ایم که در حال حاضر در حال بررسی است و مجوزهای لازم برای آن اخذ شده است. این آئین نامه به تسهیل ورود این دسته از شاغلین به بیمه های اجتماعی کمک خواهد کرد و امیدواریم در سال آینده بتوانیم رانندگان تاکسی های اینترنتی و افرادی که در سایر پلتفرم های اینترنتی مشغول هستند را جذب کنیم.
در همین راستا، حمید حاج اسماعیلی کارشناس بازار کار در گفتگو با بیان کرده است: ساماندهی مشاغل اینترنتی دارای مزایای فراوانی است و منجر به شناسایی و رسمی شدن آن ها و همچنین ثبت سریع این مشاغل خواهد شد. حوزه اینترنتی به لحاظ بیمه تأمین اجتماعی و مالیات می تواند برای صاحبان کسب وکار و نیز دولت مفید باشد و به کاهش نرخ بیکاری یاری رساند.
او همچنین اضافه می کند: با توجه به تعداد بالای فارغ التحصیلان و هماهنگی بالای نیازهای شغلی آن ها با ظرفیت های ارائه شده در پلتفرم های اینترنتی، می توان از این قابلیت ها بهره برداری بهتری داشت.
این کارشناس بازار کار خاطرنشان می کند با توجه به ظهور مشاغل نوین و ایجاد فرصت های شغلی جدید که عمدتاً بر اساس فضای اینترنتی شکل گرفته اند، ضروری است که شرایط و بستر فعالیت این مشاغل در کشور به طور جدی فراهم شود و زیرساخت ها مورد توجه ویژه قرار گیرد تا دولت بتواند به بهترین نحو از ظرفیت های فضای مجازی بهره برداری کند.
مشاغل اینترنتی از نظر بیمه تامین اجتماعی و مالیات می توانند برای صاحبان این کسب وکارها و دولت، مفید واقع شوند و به کاهش نرخ بیکاری کمک نمایند. در دولت گذشته، طرح تأمین از مشاغل دیجیتال در ششمین جلسه کارگروه ویژه اقتصاد دیجیتال برای حمایت از کسب وکارهای مجازی طراحی و تصویب شد. این بسته حمایتی شامل موضوعات مختلفی نظیر پرداخت ها، تبلیغات، حمل و نقل، زیرساخت، مالیات، تسهیلات و احراز هویت بود.
امروزه، اقتصاد دیجیتال نقش بسزایی در اقتصاد کلان کشورها ایفا می کند به گونه ای که در برخی کشورها ۳۵ تا ۴۰ درصد از تولید ناخالص ملی را در برمی گیرد. آمارها در مورد کشور ما نیز نشان می دهد که اقتصاد دیجیتال تقریباً ۷ درصد تولید ناخالص ملی را تشکیل داده است.
در حال حاضر، به واسطه توسعه پلتفرم ها، مشاغل خانگی از طریق فضای مجازی رونق بیشتری یافته و در ایران نیز بسیاری از کسب و کارهای تولیدی، توزیعی و خدماتی به این فضا وابسته هستند.
کارشناسان بر این باورند که اکثر مشاغلی که در فضای مجازی پایه گذاری و فعالیت می کنند، موفق تر از افرادی هستند که به روش های سنتی مشغول به کارند. آن ها علت این موفقیت را حذف واسطه ها و سودجویان از بازار، کاهش هزینه های فروش، دستیابیِ کالا به دست مصرف کنندگان با قیمت واقعی و پایداری بیشتر در بازار کار می دانند.