«شاه علیاکبر شهرستانی، استاد سابق دانشگاه کابل، پژوهشگر در زمینه ادبیات، تاریخ و فرهنگ، و یکی از شخصیتهای برجسته آکادمیک افغانستان درگذشت.»
انتشارات آمو – ناشر افغان فعال در ایران – این خبر را در صفحه خود منتشر کرده و نوشت: «پرفسور شاه علیاکبر شهرستانی، در روز یکشنبه چهاردهم آبان/عقرب ۱۴۰۲ خورشیدی، مصادف با پنجم نوامبر ۲۰۲۳ میلادی، در سن ۹۴ سالگی در بیمارستانی در لندن دار فانی را وداع گفت.
استاد شهرستانی در سال ۱۳۰۸ خورشیدی در قریه باغ شهرستان در ولسوالی میرامور، در استان دایکندی به دنیا آمد. دوران تحصیلات ابتدایی خود را در کابل و در مکتب نظامی گذراند. او مدرک کارشناسی خود را در زمینه ادبیات و فلسفه از دانشگاه کابل دریافت کرد و مدرک کارشناسی ارشد و دکترای خود را در رشتههای فلسفه و جامعهشناسی از دانشگاه سوربن فرانسه به دست آورد. پس از آن، مدتی در وزارت مالیه افغانستان مشغول به کار بود. در دهههای ۱۳۴۰ و ۱۳۶۰ خورشیدی، در دانشگاه کابل به تدریس ادبیات پرداخت و مدتی نیز مدیریت دیپارتمنت زبان و ادبیات فرانسوی دانشکده ادبیات دانشگاه کابل را بر عهده داشت و از سال ۱۳۵۹ تا ۱۳۶۶ به عنوان رئیس دانشکده ادبیات دانشگاه کابل خدمت کرد. همچنین در دانشگاه کابل به رتبه علمی «پوهاند» که بالاترین مقام دانشگاهی در این کشور است، نائل آمد و در سال ۱۳۶۶ نیز به عنوان سناتور برگزیده شد.
شهرستانی به زبانهای فارسی، پشتو، عربی، فرانسوی و انگلیسی تسلط داشت و در تدریس آنها فعالیت میکرد. او به عنوان مدیر مسئول «مجله ادب» در دانشگاه کابل نیز مشغول به فعالیت بود. دهها مقاله علمی از او در حوزههای ادبیات، تاریخ، فرهنگ، مردمشناسی و لغتنویسی در مجلههای علمی و پژوهشی افغانستان منتشر شده است.
آثار جاودانی از او به یادگار مانده است که میتوان به «تأثیر ادب دری بر ادبیات فرانسه»، «هجو در ادبیات زبان دری»، «چگونه ترجمه باید کرد؟»، «تاریخ هزاره (دو جلد)»، «قاموس لهجه دری هزارهگی»، «یادداشتها» (مجموعه مقالات)، «تاریخ مالیه دولت در چهل سال» و… اشاره کرد.
