مهندس مسعود عتیقی در ادامه این مطلب خاطرنشان کرد: در میان بارشهای سالانه، برخی از آنها به صورت فراوان وقوع مییابند؛ از جمله بارشهای شهابی دوپیکری یا جوزایی (Geminids meteor shower) که در آذرماه رخ میدهد و بارش رُبعی یا کوادرانتی (Quadrantids) که در دی ماه قابل مشاهده است.
، او گفت: بارشهای شهابی پاییز سال ۱۴۰۳، به ویژه بارش جوزایی به دلیل نزدیکی به ماه کامل و نور زیادی که ایجاد میکند، از وضعیت مناسبی برای رصد برخوردار نخواهد بود. با این حال، خبر امیدوارکنندهای برای علاقمندان به مشاهده شهابها در آسمان تاریک نیمه دوم سال وجود دارد. بارش شهابی رُبعی در زمان اوج خود بدون حضور ماه در آسمان، بهترین شرایط را برای مشاهده میسر میسازد.
عتیقی در ادامه توضیح داد: منشأ بارشهای شهابی عموماً دنبالهدارها و ذرات به جا مانده از آنها هستند، اما در مورد بارشهای دوپیکری و رُبعی، منبع بروز این بارشها بیشتر به سیارکها ارتباط دارد و به همین دلیل از این رویکرد در تعریف آنها استفاده میشود.
مدیر انجمن نجوم آماتوری ایران همچنین افزود: برای بارش دوپیکری، سیارک «فایتون ۳۲۰۰» به عنوان منبع این بارش زیبا شناخته میشود.
مدار سیارک ۳۲۰۰
عتیقی توضیح داد: نام بارشهای شهابی به محل قرارگیری کانون بارش (Radiant) در آسمان وابسته است؛ به عنوان مثال، کانون بارش در بارش دوپیکری در نزدیکی پای ستاره «سر پیکر پیشین» (Castor) واقع شده است که ستاره آلفای صورت فلکی دوپیکر نیز محسوب میشود. به همین دلیل این بارش به عنوان بارش شهابی دوپیکری شناخته میشود.
ایده ذهنی هنرمند از سیارک فایتون ۳۲۰۰؛ به رنگ آبی و دم گرد و غبار آن توجه کنید.
او افزود: با جهتگیری به سمت خلاف حرکت شهابها در آسمان، همواره به یک نقطه واحد میرسیم که به نام رادیانت یا کانون بارش شناخته میشود. شهابهایی که به این نقطه برخورد نکنند، به عنوان شهابهای پراکنده در هر بارش شهابی شناسایی میشوند.
این فعال نجومی در ایران به زمان اوج بارش دوپیکری اشاره کرد و گفت: اوج بارش دوپیکری امسال در ساعت ۳۰ دقیقه بامداد شنبه ۲۴ آذرماه خواهد بود.
به گفته او، هر ساله در زمان اوج بارش دوپیکری، مشاهده حدود ۱۵۰ شهاب در ساعت پیشبینی میشود، اما این تخمین برای بارش دوپیکری سال ۱۴۰۳ به ۱۲۰ شهاب کاهش یافته است. با این وجود، همانطور که اشاره شد، وضعیت نور ماه به قدری مزاحم است که حتی با فاصلهگرفتن از شهرها و رفتن به مناطق کوهستانی، شرایط مناسبی برای دیدن شهابهای دوپیکری فراهم نخواهد شد.
مدیر انجمن نجوم آماتوری ایران اظهار داشت: شهابهای مربوط به بارشهای شهابی دیگر (مانند بارش پِرساووشی در تابستان) در ارتفاع بسیار بالاتری (حدود ۱۰۰ کیلومتری از سطح زمین) سوخته و از بین میروند، اما پژوهشها نشان میدهد که شهابهای دوپیکری از شهابهای مربوط به سایر بارشهای شهابی چگالی بیشتری دارند. این نکته به آنها این امکان را میدهد که قبل از سوختن، تا حدود ۴۶ کیلومتری سطح زمین با سرعت ۳۵ کیلومتر بر ثانیه سقوط کنند!
عتیقی همچنین اشاره کرد: به عنوان یک نکته منفی، از آنجا که در دهه گذشته، گروههای توریستی به راهاندازی فعالیتهای رصدی و نجومی روی آوردهاند، متاسفانه تبلیغات زیادی درباره رصد بارشهای شهابی، از جمله بارش دوپیکری (جوزایی) در پاییز امسال وجود دارد.
او تاکید کرد: با توجه به وضعیت نور ماه، انتظاری برای دیدن شهابهای زیاد نباید داشته باشیم و چنین برنامههایی میتواند به شدت به جذب عمومی و ترغیب جوانان و نوجوانان نسبت به علم نجوم آسیب برساند.
عتیقی در پایان افزود: به همین دلیل، انجمن نجوم آماتوری ایران و مراکز فعال نجومی کشور هیچ برنامه رصدی برای بارشهای پاییزی ۱۴۰۳ در زمان اوج بارش نخواهند داشت.
مدیر انجمن نجوم آماتوری ایران ادامه داد: به نظر میرسد بهرهگیری از نظرات کارشناسان و پیگیری اخبار علمی و دقیق درباره رویدادهای نجومی، از جمله این ارتباطات رسانهای میتواند به آژانسها و مراکز توریستی کمک کند تا اگر علاقمند به فعالیت در این زمینه هستند، با رویکرد علمی و به طور جدیتری برنامههای مشابهی را در آینده برگزار کنند.
