دادههای فروردین ۱۴۰۵ نشان میدهد خانوارها نهتنها خرید کمتری انجام دادهاند، بلکه ارزش حقیقی هر تراکنش نیز به شکل محسوسی کاهش یافته؛ نشانهای از تعمیق فشار معیشتی و افزایش نااطمینانی اقتصادی. همزمان، صنعت خودرو با بحران تامین ارز و مواد اولیه دستوپنجه نرم میکند و بازار سیمان نیز زیر فشار قطعی برق و رشد هزینههای تولید قرار گرفته است. در سطح جهانی هم دادههای تازه تورم آمریکا، نگرانیها درباره تداوم نرخ بهره بالا را افزایش داده و دیدار ترامپ و شی جینپینگ بار دیگر نگاهها را به آینده روابط اقتصادی دو ابرقدرت جهان معطوف کرده است.
با تیتر یک امروز چهارشنبه 23 اردیبهشت 1405 همراه باشید:
گزارش شاپرک فروردین 1405
آمار تازه شاپرک از فروردین ۱۴۰۵ تصویری نگرانکننده از اقتصاد خانوار ایرانی ارائه میدهد؛ جایی که هم تعداد تراکنشها کاهش یافته و هم ارزش حقیقی هر خرید نسبت به سال قبل افت کرده است. محاسبات اکوایران نشان میدهد پس از حذف اثر تورم، قدرت خرید مردم در ماههای اخیر به شکل محسوسی کاهش یافته؛ روندی که از ابتدای ۱۴۰۳ آغاز شد، در نیمه دوم همان سال کمی بهبود پیدا کرد اما در ۱۴۰۴ دوباره تحت تاثیر جنگ، نااطمینانی اقتصادی و اختلال اینترنت وارد فاز نزولی شد.
«صف» و «بازار سیاه» از کجا میآیند؟ | مقصر تورم «گرانفروشان» هستند؟
اقتصادنیوز: شاید اسم ناصرخسرو شما را هم بیشتر از آن که به یاد شاعر قرن پنجم بیندازد، یادآور نام خیابانی باشد که در آن داروهای کمیاب پیدا میشود. بازاری غیررسمی که قیمتها نیز در آن بالاتر از داروخانهها هستند. تا به حال به این فکر کردهاید که بازارهای غیررسمی، زیرزمینی و به اصطلاح «بازار سیاه» چگونه شکل میگیرد؟
در اسفند ۱۴۰۴، همزمان با جنگ و رکود گسترده کسبوکارها، ارزش حقیقی هر تراکنش بیش از ۲۰ درصد افت کرد؛ اتفاقی که نشان میدهد خانوارها حتی در فصل سنتی خرید شب عید نیز ترجیح دادهاند مخارج خود را کنترل کنند. کاهش تعداد تراکنشها نیز نشانهای روشن از افت مصرف، احتیاط اقتصادی و فشار بر سطح رفاه خانوارهاست.
تولید خودرو روی ریل میافتد؟
بعد از افت تولید در سال گذشته، حالا صنعت خودرو با چند ابهام بزرگ روبهروست؛ از آسیب به زنجیره تامین و تجارت خارجی گرفته تا نگرانی درباره فولاد، پتروشیمی و تامین ارز.
آمارها نشان میدهد تولید خودرو در سال گذشته کاهش قابلتوجهی داشته و مونتاژیها بیشترین ضربه را خوردهاند. اما مسئله فقط تولید نیست؛ ارزبری بالای خودروها، وابستگی به واردات قطعات و احتمال افزایش هزینه مواد اولیه میتواند مسیر بازار خودرو را در ماههای آینده پیچیدهتر کند.
اگر واردات فولاد و مواد اولیه بیشتر شود، فشار روی بازار ارز هم بیشتر خواهد شد؛ موضوعی که مستقیماً روی قیمت تمامشده خودرو اثر میگذارد. حالا سوال اصلی اینجاست:
بازار خودرو امسال به ثبات میرسد یا باید منتظر موج جدید افزایش قیمتها باشیم؟
چالش عرضه و تقاضا در صنعت سیمان
بازار سیمان در آستانه یکی از پرابهامترین دورههای خود قرار گرفته است. از یکسو پروژههای عمرانی و ساختوساز همچنان نیاز بالایی به سیمان دارند و از سوی دیگر، قطعیهای مکرر برق و افزایش هزینههای تولید، فشار سنگینی بر کارخانههای سیمانی وارد کرده است.
آمارها نشان میدهد تولید سیمان سال گذشته با افت ۸ درصدی به حدود ۶۵ میلیون تن رسیده؛ کاهشی که علاوه بر رکود ساختوساز، تحت تاثیر محدودیتهای شدید برق و گاز نیز بوده است. در برخی مقاطع حتی کاهش ۴۰ درصدی برق مصرفی صنایع ثبت شد؛ مسئلهای که مستقیماً هزینه تولید را افزایش داد.
حالا با رشد قیمت برق در بورس انرژی، افزایش هزینه حملونقل، مالیات و مواد اولیه، نگرانیها درباره افزایش قیمت سیمان بیشتر شده است. بسیاری معتقدند در چنین شرایطی، بازار واسطهگری و دلالی نیز میتواند فعالتر شود و نوسانات قیمتی را تشدید کند.
هرچند احتمال رونق دوباره ساختوساز بعد از عبور از شرایط جنگی وجود دارد، اما همچنان پرسش اصلی پابرجاست؛ آیا صنعت سیمان توان تامین پایدار انرژی و پاسخگویی به افزایش تقاضا را خواهد داشت؟
گزارش یونیسف از اثر نابرابری بر کودکان
نابرابری اقتصادی فقط به فاصله میان فقیر و غنی محدود نمیشود؛ اثر آن را میتوان در سلامت، تغذیه و آینده کودکان نیز دید. گزارش «شانسهای نابرابر؛ کودکان و نابرابری اقتصادی» نشان میدهد کودکانی که در نابرابرترین کشورها زندگی میکنند، بیشتر در معرض اضافهوزن، تغذیه نامناسب و افت تحصیلی قرار دارند. نرخ اضافهوزن کودکان ۵ تا ۱۹ سال در کشورهای مورد بررسی، از ۱۶ درصد در ژاپن تا ۵۸ درصد در شیلی متغیر است. این گزارش همچنین تأکید میکند که در جوامع نابرابر، احتمال ترک تحصیل کودکان بدون کسب مهارتهای پایه خواندن و ریاضیات بهمراتب بیشتر است؛ مسئلهای که نابرابری را به نسلهای بعدی منتقل میکند.
گزارش تورم آمریکا
تورم آمریکا در ماه آوریل بار دیگر به یکی از مهمترین موضوعات بازارهای جهانی تبدیل شد. تازهترین دادههای منتشرشده نشان میدهد نرخ تورم نقطهبهنقطه آمریکا به ۳.۸ درصد رسیده؛ رقمی که بالاترین سطح تورم در سه سال اخیر محسوب میشود و فراتر از انتظارات تحلیلگران بوده است. در حالی که بسیاری از فعالان بازار انتظار داشتند تورم هسته کمتر از ۲.۸ درصد منتشر شود، دادههای جدید نشان داد فشارهای قیمتی همچنان در اقتصاد آمریکا پابرجاست.
با این حال، جزئیات گزارش تصویر متفاوتی را هم نشان میدهد. تورم ماهانه شاخص قیمت مصرفکننده در آوریل به ۰.۶ درصد رسید که نسبت به ماه مارس کاهش داشته و میتواند نشانهای از کاهش تدریجی اثر شوکهای ژئوپلیتیک و جنگ بر اقتصاد آمریکا باشد. در این میان، گروه انرژی همچنان نقش مهمی در افزایش تورم ایفا کرده و تورم سالانه این بخش از ۱۷ درصد عبور کرده است.
انتشار این دادهها واکنش فوری بازارها را نیز به دنبال داشت؛ سهام، اوراق و فلزات گرانبها ابتدا با افت مواجه شدند اما در ادامه بخشی از ریزش خود را جبران کردند. اکنون بازارها بیش از گذشته نسبت به تداوم نرخهای بهره بالا و حتی احتمال افزایش مجدد نرخ بهره توسط فدرال رزرو حساس شدهاند.
سفر ترامپ به چین از نگاه بینالمللی
دیدار دونالد ترامپ از پکن و ملاقات با شی جینگپینگ نخستین دیدار یک رئیسجمهور ایالات متحده از چین نیست؛ اما این مسئله چیزی از اهمیت چنین دیداری کم نمیکند. این دیدار اکنون در شرایطی انجام میگیرد که دو طرف در نوعی آتشبس اقتصادی به سر میبرند؛ آتشبسی که به دنبال جنگ تعرفهای آمریکا علیه چین و سپس تحریم صادرات عناصر خاکی چین علیه آمریکا انجام شد. تقریباً تمامی کشورها در سطح جهان از احتمال درگیری اقتصادی میان ایالات متحده و جمهوری خلق چین زیان میبینند؛ چراکه چنین اختلافی میان دو ابرقدرت قرن بیستویکم میتواند به بر هم خوردن ثبات سیاسی و اقتصادی در جهان بینجامد. انتظار میرود که دو طرف بر سر موضوعاتی از قبیل تعرفهها، مسئله تایوان، امنیت هوش مصنوعی و البته مسئله ایران به مذاکره بپردازند.