رضا غبیشاوی در یادداشتی نوشت: پوشش خبری حمله هوایی ارتش پاکستان به قلمرو ایران در بخش خبری ۱۴ صدا و سیما، به شکل ناقص و با تکنیک کوچکنمایی صورت گرفت.
۱. مهمترین رویداد روز پنجشنبه، حمله هوایی ارتش پاکستان به مناطق ایران بود که در بامداد اتفاق افتاد. اما خبر ۱۴ شبکه صدا و سیما به این خبر اهمیت چندانی نداد و آن را با حداقل پوشش ارائه کرد.
این بخش خبری حتی به ذکر عنوان این واقعه در فهرست اخبار نیز نپرداخت. در گزارشهای اصلی و جامع، این خبر پس از گذشت زمان طولانی و در دقیقه سی بخش خبری، بعد از اخبار سفر استانی و سخنرانی رئیسی در فیروزکوه، مانور پدافندی ایران در منطقه جنوبی، جنگ در غزه و حضور حسین امیرعبداللهیان وزیر خارجه در داووس سوئیس مطرح شد. در حالی که همه این موارد از نظر خبری اهمیت و اولویت کمتری نسبت به حمله پاکستان دارند.
بایستی این خبر به عنوان خبر اصلی و به صورت جامع پوشش داده میشد، اما در نهایت به عنوان خبر پنجم به آن پرداخته شد. این در حالی است که چنین رویکردی در اکثر بخشهای خبری مشروح روز پنجشنبه صدا و سیما مشاهده شد. جالب اینکه در برخی از بخشهای خبری صبح جمعه نیز این خبر به طور کلی پخش نشد.
۲. خبر ۱۴، نیازی به انتشار خبر حمله مستقیم پاکستان نداشت و فقط به واکنشها به شکل غیرمستقیم پرداخت. در واقع، به جای پخش خبر اصلی حمله هوایی، فقط به واکنشها اشاره کرد. نخستین واکنش وزارت امور خارجه ایران و پس از آن احضار کاردار پاکستان به وزارت خارجه و بیانیه وزارت خارجه پاکستان و سپس مصاحبهای با مقام مسئول (معاون سیاسی امنیتی استانداری سیستان و بلوچستان) انجام گرفت، اما خبری از اصل واقعه نبود.
باید اصل خبر که حمله هوایی ارتش پاکستان به چندین منطقه در جنوب شرق ایران بود، در ابتدا منتشر میشد و سپس به واکنشها پرداخته میشد.
به این ترتیب، مخاطب تنها با اتکای به پیشینه خبر، ممکن است حدس بزند که چه رخ داده و اصل ماجرا چیست. این رویکرد، یکی از شیوههای معمول صدا و سیما برای پرهیز از خبررسانی مستقیم است.
علاوه بر این، هیچ گزارشی با جزئیات ارائه نشد… که این حمله به کجا اصابت کرده؟ موقعیت حادثه در چه نقطهای از ایران است؟ در نقشه کجای آن قرار دارد؟ همچنین خبرهایی از بیانیه ارتش پاکستان و واکنشهای بینالمللی، نظیر اعلام آمادگی چین برای میانجیگری نیز کمبود محسوس داشت.
۳. گوینده خبر ۱۴ بدون مشخص کردن منبع اعلام کرد که “هدف این حمله، مبارزه با یک گروه تروریستی پاکستانی بوده است”. پرسش این است که صدا و سیما از کجا چنین اطلاعاتی را به دست آورده است؟ منبع این اخبار چیست؟ اگر ادعا از طرف پاکستان است، چرا به منبع اشاره نمیشود؟ اگر این گفته از جانب منبع ایرانی است یا خبرنگار صدا و سیما این موضوع را کشف و تأیید کرده، چرا شفافیت بیشتری در اعلام آن وجود ندارد؟ این بیان به صراحت باید گفته میشد: “به نقل از طرف پاکستانی، هدف این حمله …”。
بهخصوص زمانی که معاون استاندار سیستان و بلوچستان به رد هدف قرار گرفتن مرکز تروریستی اشاره کرده و بیان کرد که تعدادی کودک پاکستانی کشته شدهاند.
همچنین برخی از مسئولان این افراد را غیرایرانی توصیف کردند. خبرنگار صدا و سیما میتوانست در محل حضور یافته و بررسی کند که آیا این افراد ایرانی بیسند هستند یا از پاکستان.
۴. چرا علیرغم گذشت ۹ ساعت از حمله پاکستان، خبرنگار صدا و سیما به محل وقوع حادثه نرفت؟ و هیچ گزارشی تصویری از محل با کیفیت تهیه و پخش نکرد؟ تا مخاطبان بتوانند با منطقه تحت حمله و فاصله آن از مرز پاکستان و قربانیان آشنا شوند. خبرنگار میتوانست به منطقه برود، با شاهدان صحبت کند و تصاویری با کیفیت و جزئیات از محل اصابت حمله تهیه کند. مشخص نیست با وجود وجود دفتر صدا و سیما در زاهدان، چرا گزارشی اختصاصی از محل حادثه ارائه نشد و در عوض تنها فیلمهای کمکیفیت موبایلی پخش شد.
در حالی که صدا و سیما در مرز لبنان – اسرائیل و داخل غزه خبرنگار دارد تا جزئیات درگیریها را بهروز منتشر کند، اما در سیستان و بلوچستان و منطقهای که تحت حمله نظامی پاکستان قرار گرفت، خبری از خبرنگار اعزامی وجود ندارد.
۵. شبکه خبر در زیرنویس خود به اشتباه نوشت “حمله بامداد امروز از سمت پاکستان”. این عبارت نادرست است. زمانی که دولت و ارتش پاکستان خود را مسئول حملات معرفی میکنند، باید از عبارت “حملات پاکستان” استفاده شود.
عبارت “حمله از سمت پاکستان” به معنای این است که گروههایی غیر از حکومت (مثلا یک گروه تروریستی)، از خاک این کشور به سمت ایران شلیک کردهاند یا حملهای ناشناس از خاک پاکستان به ایران صورت گرفته است.
در زیرنویس شبکه خبر آمده است: “حمله بامداد امروز از سمت پاکستان”
۶. خبرها با کوچکنمایی و بزرگنمایی تنها در رسانهها تغییر نمیکنند، بلکه رسانه خود جایگاهش را در اطلاعرسانی تضعیف میکند.
با پوشش نادرست یک حادثه مهم، صدا و سیما بار دیگر به مخاطبان خود نشان میدهد که این رسانه جایی مناسب برای دریافت خبر و اطلاعات نیست و بهتر است برای اطلاعات به رسانههای دیگر مراجعه کنند.
صدا و سیما از بودجه مردم ایران بهرهبرداری میکند و باید به ارائه اطلاعرسانی واقعی، دقیق و کامل اقدام کند. اینکه مردم ایران هم هزینه فعالیت صدا و سیما را تأمین کنند و هم با پوشش نادرست آن مواجه شوند، نهایت بیانصافی است.
