به نقل از خبرنگار سیاست خارجی ایرنا، وزیر امور خارجه ایران که به منظور ملاقات با مقام های عالی رتبه حماس و انجام تبادل نظر با نخست وزیر و وزیر امور خارجه قطر در تاریخ پنجشنبه، ۱۱ بهمن ماه ۱۴۰۳ به دوحه سفر کرده بود، در مدت کوتاه حضورش در پایتخت قطر با شبکه الجزیره مصاحبه ای تفصیلی در خصوص احتمال گفت وگوهای ایران با دولت جدید ایالات متحده، رویکرد تهران در قبال دولت جدید در سوریه و همچنین تأثیر تحولات منطقه ای پس از ۷ اکتبر بر توان و نفوذ ایران به عنوان یک بازیگر کلیدی در این حوزه انجام داد. عراقچی در بخش هایی از این نشست بیان کرد که ایران همچنان یک بازیگر اصلی و مؤثر در منطقه محسوب می شود و به نقش خود در راستای برقراری صلح، ثبات و آرامش در ناحیه ادامه خواهد داد. شما می توانید مشروح این گفت وگو را در ادامه بخوانید:
تردیدها میان ایران و آمریکا با یک کلمه برطرف نخواهد شد
وزیر امور خارجه در واکنش به سوالی درباره نگرش ایران نسبت به گفت وگو با دولت جدید آمریکا، اظهار داشت: ما سابقه ی طولانی ای با ایالات متحده داریم و متأسفانه این تاریخ به رغم وقایع و موضع گیری های بسیار منفی ناشی از خصومت و دشمنی از سمت آمریکا نسبت به جمهوری اسلامی ایران آکنده است. از آستانه انقلاب اسلامی، ما مداوم با این خصومت ها و اقدام های خصمانه آمریکا مواجه بوده ایم. به مثالی که اشاره کردید، یعنی خروج آمریکا از توافق هسته ای و دیگر موارد همانند ترور سردار سلیمانی و حملات دیگر، همگی جملگی تاریخ پر از خصومت و به ویژه بی اعتمادی میان ایران و آمریکا را شکل داده اند. بدیهی است که این شرایط با یک کلمه قابل جبران نیست.
در طول مذاکرات هسته ای، به صراحت به طرف های آمریکایی و اروپایی و جامعه جهانی اعلام کردیم که اگر مذاکرات هسته ای به موفقیت آمیز تبدیل شود، ممکن است در موضوعات دیگر هم مذاکراتی را آغاز کنیم، اما متأسفانه آن مذاکرات به نتیجه مطلوب نرسید.
دولت بایدن نیز رفتارهای خصمانه ای علیه ایران اتخاذ کرده است
عراقچی با اشاره به اینکه مواضع دولت جدید آمریکا را با دقت تحت نظر داریم، گفت: دولت قبلی آمریکا نه تنها از خود مواضع خوبی نسبت به ایران نشان نداد، بلکه سیاست های خصمانه نسبت به ایران را به شدت افزایش داد. سیاست فشار و تحریم های سنگین علیه ایران در دوران ریاست جمهوری پیشین آمریکا به مراتب شدیدتر شد. ما به طور مستمر مواضع دولت جدید ایالات متحده را پیگیری کرده و بررسی می کنیم که چه سیاست هایی را در خصوص ایران، توافق هسته ای یا برنامه هسته ای ایران اتخاذ می کنند. بر اساس مواضع آنها، ما تصمیم گیری کرده و موضع خود را هماهنگ می کنیم.
هیچ زمینه ای در حال حاضر برای گشایش فصل جدیدی در روابط با آمریکا وجود ندارد
عراقچی در پاسخ به این سؤال که آیا ایران آماده است فصل جدیدی از گفت وگو را با دولت جدید رییس جمهوری ترامپ آغاز کند، گفت: برای چنین رویدادی باید دلیلی وجود داشته باشد که فصل نوینی گشوده شود. در حال حاضر فکر نمی کنم زمینه ای برای این کار فراهم باشد، اما باید مشاهده کنیم که طرف مقابل چه سیاست هایی را پیش رو می گذارد و آیا بر اساس این سیاست ها زمینۀ جدیدی برای گفت وگو فراهم می شود یا خیر.
وزیر امور خارجه با اشاره به مذاکرات منتهی به توافق برجام در سال ۲۰۱۵ خاطرنشان کرد: ما پیش از این با دولت آمریکا گفتگو کرده ایم؛ مذاکراتی مستقیم و مستمر که در نهایت منجر به توافقی در خصوص برنامه هسته ای ایران شد که روند بسیار پیچیده ای را طی کرد. تمامی جهان این توافق را به عنوان نمونه ای از موفقیت دیپلماسی جشن گرفتند. در نهایت، نتیجه چه شد؟ دولت آمریکا تصمیم به خروج از این توافق گرفت. انباشت این بی اعتمادی ها باعث شده که خروج از چنین فضایی آسان نباشد. هرچند نمی توان گفت که کار غیرممکن است، اما به شدت دشوار است و به رفتار دولت آمریکا بستگی دارد که چگونه می خواهد اعتماد ایران را برای ورود به یک تعامل سازنده جلب کند.
آزادسازی وجوه بلوکه شده ایران می تواند یکی از نخستین گام های آمریکا باشد
وزیر خارجه در پاسخ به سوالی درباره اقداماتی که آمریکا باید انجام دهد تا اعتماد جلب شود، گفت: من می پذیرم که این کار آسان نخواهد بود زیرا بی اعتمادی ها انباشت شده است. اقداماتی زیادی می توانند موثر باشند. وجوه ایران که به دلیل توافقاتی در مکان ها مختلف توسط آمریکا مسدود شده در حالی که ایران به تمامی تعهدات خود طبق آن توافق پایبند مانده است، نمونه ای از اقداماتی است که می تواند در جلب اعتماد مؤثر واقع شود. نمی توانم بگویم که تنها با یک یا دو اقدام این اعتماد جلب خواهد شد؛ زیرا ما واقعاً پس از انقلاب دوره ای سخت و طولانی را با آمریکایی ها سپری کرده ایم. این مسیر نیاز به پایداری و تغییر در رویکرد طرف آمریکایی و نیاز به اتخاذ اقدامات مثبت از سوی آنها دارد و فکر می کنم خود آنها بهتر از هر کسی می دانند که چه گام هایی باید بردارند.
اگر حمله ای به تأسیسات هسته ای ایران صورت گیرد، واکنش ایران سریع و قاطع خواهد بود. آمریکایی ها و اسرائیلی ها بخوبی می دانند که ما چه اهدافی را می توانیم هدف قرار دهیم. تصور من این است که در این صورت ما به یک جنگ فراگیر در منطقه خواهیم انجامید.مذاکره برای احیای برجام به مسائل هسته ای محدود خواهد شد
سیدعباس عراقچی در پاسخ به سوال الجزیره درباره موضوعات مورد بحث احتمالی در این توافق همچنین موضوعات هسته ای و شاید پرونده های منطقه ای نظیر سوریه، اظهار داشت: ما پیش از این زمانی که با آمریکایی ها و سه کشور اروپایی، چین و روسیه در قالب ۱+۵ مذاکره کردیم، تصمیم گرفتیم که مذاکرات به مقوله هسته ای محدود شود. این تصمیم صحیح بود، زیرا افزودن هر موضوع دیگری به مذاکرات، نه تنها موجب پیچیده تر شدن آنها می شود بلکه احتمال موفقیت را نیز کاهش می دهد. آن تجربه موفقیت آمیز بود؛ در طول مذاکرات قبلی به طرف های آمریکایی، اروپایی و جامعه جهانی به صراحت گفتیم که اگر مذاکرات هسته ای به تجربه خوبی تبدیل شود، احتمال ورود به گفت وگو درباره موضوعات دیگر نیز وجود خواهد داشت، اما متأسفانه آن مذاکرات به چنین تجربه ای تبدیل نشد. به دلیل اینکه به توافق دست یافتیم، موفقیتی به حساب آمد، اما غربی ها در اجرای این توافق مشکلات زیادی ایجاد کردند و در نهایت آمریکا از آن خارج شد. بنابراین، ما تجربه خوبی از مذاکرات گذشته نداریم و اگر این بار مذاکرات به موفقیت بیانجامد، به طور طبیعی بر اعتماد ایران تأثیرخواهد گذاشت و در این صورت گام های بعدی نیز ممکن خواهد بود.
حملات به تأسیسات هسته ای ایران به جنگی فراگیر در منطقه منجر خواهد شد
وزیر خارجه در واکنش به تهدیدات نخست وزیر اسرائیل درباره احتمال حمله به تأسیسات هسته ای ایران و همچنین امکان همکاری آمریکا با این رژیم و توانایی ایران در واکنش نظامی به این گونه اقدامات گفت: ایران قطعاً قادر به پاسخگویی خواهد بود. به گمان من اگر آمریکایی ها چنین اقدامی انجام دهند، این یکی از بزرگ ترین اشتباهات تاریخی خواهد بود. در این زمینه چند نکته حائز اهمیت است: نخست این که برنامه هسته ای ایران یک برنامه بومی بوده و ما به این توانایی و تکنولوژی در داخل ایران دست یافته ایم؛ در حقیقت، برنامه هسته ای ما تفکر و دانشمندان ایرانی را به خود مشغول کرده و نه صرفاً نقاط مکانی. این توانمندی و برنامه را نمی توان با بمباران یا حملات هوایی نابود کرد، زیرا این تکنولوژی پابرجاست. نکته دوم اینکه تأسیسات هسته ای ایران در یک یا دو مکان متمرکز نیستند، بلکه در نقاط متعدد و پراکنده قرار دارند و از پدافند خوبی برخوردارند؛ دسترسی به این تأسیسات حتی از طریق حملات هوایی به شدت دشوار و تقریباً غیرممکن است. بیشتر از همه اهمیت دارد که ایران به سرعت واکنش نشان خواهد داد؛ برخلاف گذشته، اگر به تأسیسات هسته ای ایران حمله ای صورت گیرد، واکنش ما سریع و قاطع خواهد بود. آمریکایی ها و اسرائیلی ها به خوبی می دانند که ما می توانیم چه اهدافی را مورد هدف قرار دهیم. تصور من این است که در این صورت ما به یک جنگ فراگیر در منطقه خواهیم رفت؛ یک فاجعه ای که هیچ کس در منطقه و نه در خارج از آن خواهان آن خواهد بود. بعید می دانم که آمریکایی ها چنین اشتباه محاسباتی بزرگ را مرتکب شوند.
سلاح هسته ای جایی در دکترین نظامی ایران ندارد
وزیر امور خارجه در پاسخ به سؤالی درباره احتمال حرکت ایران به سمت تولید سلاح هسته ای و اینکه آیا ایران در حال حاضر سلاح هسته ای در اختیار دارد یا خیر، اظهار داشت: ایران در حال حاضر سلاح هسته ای ندارد. سلاح های هسته ای جزو دکترین نظامی ایران به شمار نمی آیند. ما امنیت خود را با روش های دیگری تأمین می کنیم و سلاح های هسته ای از نظر اسلامی ما حرام هستند. فتوای صریح مقام معظم رهبری مبنی بر اینکه تولید، نگهداری و استفاده از تمامی سلاح های کشتار جمعی از جمله سلاح هسته ای حرام است وجود دارد و شما می توانید معنای حرام را به خوبی متوجه شوید. درباره توانایی ساخت سلاح هسته ای، بله، این امکان وجود دارد و قبلاً نیز به آن اشاره شده است. اما آیا اراده ای برای ساخت سلاح هسته ای داریم؟ نه، چنین اراده ای نه تنها وجود نداشته بلکه در حال حاضر نیز وجود ندارد و ما قصدی در این راستا نداریم.
عراقچی در پاسخ به خبرنگار الجزیره: آیا شما عالم فقهی هستید که فتوا صادر می کنید؟
در ادامه این گفت وگو، خبرنگار الجزیره از وزیر امور خارجه ایران پرسید: شما که اهل حلال و حرام هستید، کمک به دولت بشار اسد حرام بود، پس چرا این کار را انجام دادید؟ وزیر خارجه ایران در پاسخ با مطرح کردن سؤالی گفت: آیا شما قاضی یا فقیه هستید که فتوا در مورد احکام حلال و حرام صادر می کنید؟ تشخیص حلال و حرام از عهده ما و شما خارج است. این یک حکم فقهی است. نمی توان درخصوص سوریه به راحتی قضاوت کرد؛ این کشور دارای یک وقایع بسیار پیچیده است. سوریه بخشی مهم از محور مقاومت علیه رژیم صهیونیستی بوده و توطئه هایی که این کشور با آن مواجه شده، از جانب رژیم صهیونیستی طراحی شده بود. اینکه آیا دولت سوریه و آقای بشار اسد اشتباهاتی داشته یا نداشته اند، قطعاً اشتباهاتی در آن وجود داشته و اگر به گونه ای دیگری عمل می کردند، شاید شرایط به این شکل عاقبت نمی یافت. اینکه مردم سوریه با حجم زیادی از مشکلات مواجه شده اند، همه این مسائل صحیح است. اما نگاه به سوریه صرفاً از یک زاویه داخلی میان دولت و مردم رویکردی ساده انگارانه است. از نظر ما، دخالت صهیونیست ها، نیروهای خارجی، و آمریکایی ها موجب کشاندن سوریه به این بحران شد و هدف آنان خارج ساختن سوریه از جبهه مقاومت و حمایت از فلسطینیان در مبارزه حق علیه اشغالگری صهیونیست ها بود.
دولت سوریه و شخص بشار اسد قطعه ای از خطاها را مرتکب شده اند و اگر به گونه ای دیگری عمل می کردند، شاید نتیجه کار به این صورت نمی بود. مشکلات مردم سوریه نیز کاملاً واضح است اما نباید تحولات کشور را تنها از یک جنبه بررسی کرد.ما به دنبال ثبات، آرامش و حفظ تمامیت ارضی سوریه هستیم
وزیر امور خارجه در ادامه به پرسشی درباره رویکرد ایران نسبت به وضعیت جدید سیاسی در سوریه پاسخ داد و گفت: ما از هر دولتی و از هر حکومتی که مورد تأیید مردم سوریه باشد، حمایت خواهیم کرد. ما بر این باوریم که ثبات و آرامش در سوریه برای ثبات و آرامش در کل منطقه از اهمیت ویژه ای برخوردار است. ما نمی خواهیم سوریه به مکانی برای بی ثباتی، تنش و جنگ های داخلی یا بین قومیت ها تبدیل شود. این امر می تواند سوریه را به محلی مجدد برای تروریست ها مبدل کند. چنین بی ثباتی ممکن است به کشورهای همسایه و سایر نقاط منطقه نیز تسری یابد. به طور مسلّم، ما خواهان ثبات، آرامش و حفظ تمامیت ارضی و عدم اشغال خاک سوریه توسط هیچ قدرتی، به ویژه رژیم صهیونیستی هستیم. ما مخالف تجزیه سوریه هستیم و حفظ حاکمیت سرزمینی آن برای ما از اهمیت خاصی برخوردار است. در نهایت، تشکیل دولتی جامع که مورد پذیرش همگان در سوریه باشد از جمله انتظارهایی است که ما از این کشور داریم و امیدواریم به سمت خیر پیش برویم.
گفت وگوهای مفصل و طولانی با نخست وزیر و وزیر خارجه قطر داشتم
سیدعباس عراقچی در ادامه به پرسشی درباره دلایل سفر به قطر و دیدار با مقام های این کشور پاسخ داد و گفت: ما روابط نزدیکی با دولت قطر داریم و ارتباطات دوجانبه ما در سطح بسیار خوبی قرار دارد. پروژه های مهمی بین دو کشور وجود دارد که یا در حال بررسی هستند یا در حال اجرا. ما همواره تبادل نظرهای نزدیکی با دولت قطر در زمینه مسائل منطقه ای، از جمله سوریه، لبنان، غزه و فلسطین داشته ایم. ما از قطر برای نقشی که در ایجاد آتش بس ایفا کرده است، سپاسگزاریم. هدف اصلی من از این سفر ادامه مشورت ها با نخست وزیر و وزیر امور خارجه محترم قطر بود. ما جلسه ای طولانی برگزار کردیم و در مورد تمامی مسائل منطقه و مسائل دوجانبه تبادل نظر کردیم. مجدداً از نقش مثبت قطر در ایجاد آتش بس در غزه تشکر کردم. امید داریم که سایر مشکلات نیز حل و فصل شود و این آتش بس به مسیر خود ادامه یابد.
نتیجه نبرد در غزه در مذاکرات با حماس مشخص شد نه در میدان های جنگ
وزیر امور خارجه در خصوص یکی دیگر از اهداف سفرش به دوحه اظهار داشت: یکی دیگر از اهداف سفر من ملاقات با دوستان در شورای اجرایی حماس بود که در دوحه مستقر هستند. این ملاقات بسیار مثمر ثمر بود. من پیروزی مردم غزه را تبریک گفتم که واقعاً نقطه عطفی در تاریخ است؛ ۱۶ ماه یک ملت در برابر نسل کشی، بمباران های روزانه و ویرانی سرزمین خود ایستادگی کرد و همچنان بر هدف های خود استوار ماند. این شایسته تبریک است. من با دوستان در حماس این موضوع را در میان گذاشتم و به نظر من یک پیروزی برای حماس رقم خورده است. دشمن صهیونیستی در جستجوی نابودی حماس و آزادی اسرای خود بود، اما به ناچار مجبور به مذاکره با حماس شد که این نشان دهنده این است که نتیجه نبرد در مذاکره با حماس شکل گرفته نه در میادین جنگ. در این نشست با مقام های ارشد حماس، مشورت های بسیار خوبی داشتیم، از طرف رهبری و دولت و ملت ایران، به دوستان در حماس تبریک گفتم. در این دیدار تأکید کردم که جمهوری اسلامی ایران برای کمک به مردم غزه و ارسال کمک های بشردوستانه آمادگی دارد، هرچند مسیر برای این کار دشوار است، اما من می دانم که دیگر ملت ها و کشورهای اسلامی نیز آماده هستند که در این مسیر کمک کنند.
شهادت سید حسن نصرالله و سایر نیروهای حماس و حزب الله ضربات سنگینی بود
سیدعباس عراقچی در پاسخ به سؤالی دیگر از الجزیره درباره تبعات حادثه هفت اکتبر و جنگ غزه برای منطقه و جمهوری اسلامی ایران بیان داشت: حادثه هفت اکتبر هزینه های سنگینی برای مردم فلسطین، لبنان و کل منطقه به بار آورد. مقاومت نیز ضربات و صدمات مهمی را متحمل شد. شهادت سید حسن نصرالله آسیب کمی نبوده و شهادت دیگر فرماندهان و نیروهای حزب الله و حماس هزینه های سنگینی را به همراه داشت، اما همه این مسائل به معنی از بین رفتن یا حتی به نظر من تضعیف مقاومت نبوده است. تمام این تجارب بسیار مهمی بودند که مقاومت آموخته و یقیناً در آینده به کار خواهند آمد.
۱۶ ماه یک ملت در برابر نسل کشی، بمباران های روزانه و ویرانی سرزمین خود ایستادگی کرد و به آرمان های خود پایبند ماند. این شایسته تبریک است. دشمن صهیونیستی نه تنها به دنبال نابودی حماس بود، بلکه به ناچار با حماس وارد مذاکره شد.مردم غزه با جان خود، آرمان فلسطین را زنده تر از همیشه کردند
وزیر امور خارجه در ادامه افزود: این اولین بار نیست که حزب الله رهبری خود را از دست می دهد. پیشتر نیز زمانی که شهید موسوی به دست صهیونیست ها به شهادت رسید، حزب الله ضربه سنگینی خورد، اما به خود آمد و بزرگ تر، قوی تر و تأثیرگذارتر از قبل عمل کرد. در حال حاضر نیز من بر این باورم که مسئله فلسطین اساساً زنده تر از همیشه است. پیش از طوفان الاقصی، همگان بر این باور بودند که فلسطین فراموش شده است و روند عادی سازی روابط (رژیم صهیونیستی با کشورهای عربی و اسلامی) آغاز شده بود و صهیونیست ها نقشه های بزرگ تری در ذیل داشتند، اما مردم فلسطین و غزه بار دیگر مسئله فلسطین را زنده و به موضوع اول منطقه و جهان مبدل کردند. این روند متأسفانه با هزینه های بسیار زیاد خون حاصل شد. اکنون، ماهیت جنایتکارانه رژیم صهیونیستی که در پی نسل کشی است، بیش از پیش برای همه روشن شده است. به نظر من، مقاومت با تجربیات ارزشمندی که به دست آورده، ادامه مسیر و تأثیرگذاری خود در منطقه را ادامه خواهد داد. من امروز بیش از گذشته امیدوار و مطمئن هستم که مردم فلسطین به آرمان خود نائل خواهند شد.
ایران همچنان یک بازیگر کلیدی و مؤثر در منطقه است
سیدعباس عراقچی در پاسخ به سؤالی درباره تأثیر ضربات وارده به حزب الله لبنان و تغییرات سیاسی در سوریه بر قدرت منطقه ای ایران توضیح داد: به هر حال هر ضربه ای اثرات خود را دارد، اما قدرت ایران به افراد و سازمان ها خاص وابسته نیست. اولاً قدرت ما از مردم مان ناشی می شود. ثانیاً قدرت واقعی ایران، قدرت گفتمان سازی و اندیشه مقاومت است. به گمان من امروز این گفتمان و مکتب مقاومت از همیشه زنده است. قدرت دفاعی ما همچنان به خوبی تثبیت شده و توانایی واکنش ما به هر حمله ای وجود دارد. در عملیات های اخیر، تاثیر موشک های ایران نمایان شد. این موشک ها حالا که در صحنه نبرد کارکرد خود را نشان داده اند، در وضعیت بهتری قرار دارند، اشکالات آنها رفع شده و تنظیمات بهتری یافته اند. به عقیده من، ایران همچنان یک بازیگر اصلی و مهم در منطقه است و ما به نقش خود در راستای برقراری صلح، ثبات و آرامش در ناحیه ادامه خواهیم داد.