سیدعباس عراقچی، وزیر امور خارجه کشورمان که در مسقط به سر می برد، پیش از ظهر امروز (یکشنبه) در هشتمین کنفرانس وزرای خارجه کشورهای حاشیه اقیانوس هند شرکت کرده و سخنرانی خود را ایراد کرد.
* اهمیت اقیانوس هند در اقتصاد جهانی
وی اظهار داشت: ما در سرزمینی گردهم آمده ایم که قرن ها به عنوان پلی میان شرق و غرب، و پیونددهنده تمدن های بزرگ و ملل نزدیک و دور به شمار رفته است.
عراقچی تصریح کرد: عمان، که به عنوان میزبان ما شناخته می شود، از دیرباز تنها یک بازیگر اقتصادی نبوده، بلکه نماد جاودان تعامل، گفت و گو و دیپلماسی سازنده در منطقه اقیانوس هند است. این منطقه، که همواره کانون تحولات جهانی بوده، امروز نیز در آینده اقتصاد بین المللی نقشی کلیدی ایفا می کند.
* اقیانوس هند، محور تجارت، تبادل فرهنگ و پیشرفت تمدنی
وزیر امور خارجه با اشاره به این نکته که دریاها در طول تاریخ، همواره بیش از آنکه مرزهای جغرافیایی باشند، دروازه های ارتباط تمدن ها بوده اند، تصریح کرد: اقیانوس هند از هزاران سال پیش نه تنها یک پهنه آبی، بلکه مسیری برای تجارت، تبادل فرهنگی و توسعه تمدنی بوده است.
رئیس دستگاه دیپلماسی کشورمان بیان داشت: این راه، بازرگانانی را از سواحل هند به قاره آفریقا، از جزایر اندونزی به خلیج فارس، و از ایران به دریای سرخ متصل کرده است. در ایامی که جاده های زمینی طولانی و ناامن بودند، این اقیانوس بود که اقتصادهای نوظهور را به هم پیوند می داد و فرصت های جدید را به وجود می آورد.
عراقچی بیان کرد: ولی امروز، جهان تحت تغییرات بنیادینی قرار دارد; به طوری که سرعت تحولات اقتصادی و فناورانه، وابستگی کشورها به مسیرهای تجاری نوین و نیاز به امنیت و همکاری منطقه ای، از همیشه روشن تر و حیاتی تر شده است. در چنین شرایطی، دیگر نمی توان به الگوهای قدیمی تجارت و مسیرهای سنتی بسنده کرد.
وی افزود: ما باید افق جدیدی را تعریف کنیم که در آن، اقیانوس هند نه تنها یک گذرگاه ترانزیتی، بلکه مرکزی برای همکاری های راهبردی و اقتصادی باشد. این فلسفه ای است که در پس عنوان کنفرانس امسال با محوریت «سفر به افق های جدید مشارکت دریایی» نهفته شده است.
به گفته عراقچی، این عنوان تنها یک شعار نیست، بلکه به نیاز تاریخی تمامی کشورهای منطقه اشاره دارد.
* ابهت در سیاست «دریا محور» ایران
رئیس دستگاه دیپلماسی بیان کرد: جمهوری اسلامی ایران با درک این تحولات، سیاست «دریا محور» را در اولویت کلیدی توسعه خود گنجانده است. کشوری با بیش از ۵۸۰۰ کیلومتر خط ساحلی که ۴۹۰۰ کیلومتر آن در جنوب و در راستای این اقیانوس عظیم قرار دارد نمی تواند نسبت به آینده آن بی توجه باشد.
وی تأکید کرد: توسعه اقتصاد دریامحور، نه تنها یک بلکه یک ضرورت برای ایران است. ما دریافته ایم که سواحل ما فقط مرزهای طبیعی کشور نیستند، بلکه دروازه های ما به اقتصاد جهانی محسوب می شوند. از این رو، دولت سیزدهم جمهوری اسلامی ایران برنامه ای جامع و عملیاتی برای توسعه بنادر، حمل ونقل دریایی و ایجاد زنجیره تأمین منطقه ای تدوین کرده است.
این دیپلمات ارشد ایرانی با اشاره به اهمیت سواحل مکران، مطرح کرد: این سواحل که قرن ها از ظرفیت های طبیعی و اقتصادی آنان غافل مانده اند، اکنون به یکی از اولویت های کلیدی توسعه ملی تبدیل شده اند.
به گفته رئیس دستگاه دیپلماسی، «بهشت گمشده» مکران امروز به عنوان قطب اقتصادی آینده ایران و منطقه باید مورد توجه قرار گیرد.
* چهار هدف محوری ایران در توسعه مکران
عراقچی خاطرنشان کرد: دولت جمهوری اسلامی ایران با تکیه بر این راهبرد، چهار هدف محوری را برای توسعه این منطقه مشخص کرده است:
نخست، تقویت اقتصادهای محلی و بومی، ایجاد فرصت های شغلی پایدار برای ساکنان همان مناطق، و حمایت از صنایع کوچک و متوسط که قادر به ایفای نقش در زنجیره تأمین منطقه ای باشند.
دوم، توسعه زیرساخت های انرژی، با تأکید بر روی انرژی های تجدیدپذیر. ما آگاهیم که اقتصاد آینده، وابسته به انرژی های پایدار و پاک خواهد بود. سرمایه گذاری در فناوری های نوین انرژی و کاستن از اتکا به منابع فسیلی، نه تنها از منظر زیست محیطی ضروری است، بلک از لحاظ اقتصادی نیز به افزایش رقابت پذیری این منطقه کمک خواهد کرد.
سوم، تکمیل گذرگاه های بین المللی و تقویت راه های مواصلاتی است. ایجاد شبکه ای از مسیرهای ریلی، جاده ای و دریایی که ایران را به سایر کشورهای منطقه و فراتر از آن متصل کند، یکی از ارکان اصلی سیاست دریامحور ماست؛ و چهارم، جذب سرمایه گذاری های داخلی و خارجی به عنوان موتور اصلی توسعه اقتصادی. هیچ اقتصادی بدون سرمایه گذاری پایدار رشد نخواهد کرد و ما از تمامی کشورهایی که در توسعه این منطقه مشارکت می کنند، استقبال می کنیم.
* تقویت نقش نیروی دریایی ایران
وی یادآور شد: اما هیچ یک از این طرح ها بدون امنیت پایدار تحقق نخواهد یافت. امنیت دریایی امروزه بیش از هر زمان دیگر، یک بحث کلیدی برای اقتصاد جهانی است. جمهوری اسلامی ایران به همراه نقش اقتصادی و تجاری خود، مسئولیت تأمین امنیت دریایی را نیز برعهده دارد. نیروی دریایی ایران، با همراهی کشورهای منطقه، به شکل مداوم در فعالیت های ضد دزدی دریایی، مبارزه با قاچاق مواد مخدر، جرایم سازمان یافته و تأمین امنیت کشتیرانی نقش آفرینی کرده است.
رئیس دستگاه دیپلماسی کشورمان تصریح کرد: ما بر این باوریم که امنیت دریاها نباید به ابزاری برای فشار یا نفوذ قدرت های فرامنطقه ای تبدیل شود، بلکه باید ناشی از همکاری کشور های منطقه باشد.
* همکاری های منطقه ای؛ رمز موفقیت مشترک
وزیر امور خارجه خاطرنشان کرد: از سویی دیگر، هیچ کشوری نمی تواند در مسیر توسعه اقتصادی خود به تنهایی پیش برود. همکاری منطقه ای کلید پیشرفت عمومی است.
وی بیان کرد: ایران با عضویت در انجمن کشورهای حاشیه اقیانوس هند (IORA) و اجلاس نیروهای دریایی این سازمان (IONS)، بر تعهد خود به چندجانبه گرایی و همکاری های اقتصادی و امنیتی در منطقه تأکید دارد.
* رفتارهای قدرت های جهانی نباید مدنظر قرار گیرد
عراقچی مطرح کرد: اما در این راستا، یک چالش اساسی وجود دارد: برخی قدرت های فرامنطقه ای در تلاش اند از شکاف های سیاسی، اقتصادی و امنیتی در منطقه سوءاستفاده کرده و همکاری های طبیعی میان کشورهای منطقه را تحت تأثیر قرار دهند. ما نمی توانیم اجازه دهیم که رقابت های ژئوپلیتیکی قدرت های جهانی مسیر آینده این منطقه را تعیین کند.
رئیس دستگاه دیپلماسی خاطرنشان کرد: تصمیم گیری در مورد سرنوشت اقیانوس هند باید به دست کشورهای این منطقه و به نفع ملت های آن صورت گیرد.
وی در پایان افزود: بسیار خرسندم که این گردهمایی در دیار دوست و برادر، عمان، برگزار می شود. کشوری که همواره نمایانگر تعامل، گفت و گو و دیپلماسی سازنده در منطقه بوده است. ما بر این باوریم که تنها از طریق همکاری و اعتماد متقابل می توانیم آینده ای پایدار برای ملت های منطقه بسازیم. امیدوارم که این کنفرانس آغازگر فصل نوینی از همکاری های دریایی و منطقه ای باشد.