، و پروژه عظیم «لاین» که پیش‌تر برنامه‌ریزی شده بود تا به شکل یک شهر ۱۷۰ کیلومتری در دل بیابان‌های عربستان به بار نشیند، به دلیل تصمیمات اخیر مقامات ریاض اکنون به تدریج کوچک‌سازی شده و به طور موقت متوقف گردیده است.
این طرح بخشی از چشم‌انداز توسعه‌ای «نظام ۲۰۳۰» بود که به‌دست محمد بن سلمان طراحی شده و هدف آن کاهش وابستگی اقتصاد کشور به نفت، با تمرکز بر فناوری‌های نوین و ایجاد تصویری مدرن از عربستان سعودی است.
اما بنا بر اخبار منتشر شده توسط روزنامه تایمز، مقامات سعودی به این نتیجه رسیده‌اند که پروژه اساساً با سرعتی بیش از حد خریداری شده است. یکی از مقامات که در «انجمن سرمایه‌گذاری آینده» در ریاض حاضر بود، بیان کرد: «ما هزینه‌های بالایی را تحمل کردیم و هم‌اکنون با کسری بودجه مواجه‌ایم، بنابراین باید اولویت‌های خود را مجدداً تعیین کنیم.»
پروژه «لاین» که بخشی از توسعه بزرگ‌تر «نئوم» در نزدیکی دریای سرخ محسوب می‌شود، به‌طور اولیه پیش‌بینی شده بود تا ۹ میلیون نفر را در خود جای دهد که تقریباً یک‌چهارم جمعیت عربستان را تشکیل می‌دهد. این شهر فارغ از جاده‌ها، خودروها و آلاینده طراحی گردید و قرار بود به‌طور کامل با انرژی‌های تجدیدپذیر عمل کند، در حالی که ۹۵ درصد از اراضی اطراف آن باید به طبیعت اختصاص می‌یافت.
این شهر به ارتفاع ۵۰۰ متر، عرض ۲۰۰ متر و طول ۱۷۰ کیلومتر برنامه‌ریزی شده بود، اما طبق گزارشی از تایمز، نسخه جدید آن تنها چند مایل طول خواهد داشت و قابلیت پذیرش حدود ۳۰۰ هزار نفر را خواهد داشت.
بررسی مالی پروژه نئوم
پروژه «لاین» یکی از چندین طرح بزرگ در چارچوب نئوم محسوب می‌شود که شامل شهرهای صنعتی و گردشگری در منطقه تبوک با اتکای بر انرژی‌های تجدیدپذیر بود. اما عربستان به دلیل جابجایی اجباری هزاران نفر از ساکنان بومی منطقه با انتقادات بین‌المللی مواجه شده است.
یکی از مشاوران نزدیک به ولیعهد عربستان به روزنامه تایمز گفت که این کشور در حال انجام یک «اصلاح مسیر» است؛ چرا که فشارهای مالی ناشی از کاهش قیمت نفت را احساس می‌کند. در سال ۲۰۱۶، زمان معرفی چشم‌انداز ۲۰۳۰، قیمت نفت حدود ۱۰۰ دلار در هر بشکه بود، اما از سال ۲۰۲۲ تا به امروز به این سطح بازنگشته و هنوز نیمی از اقتصاد عربستان به نفت وابسته است.
وی افزود: «این وضعیت ما را مجبور می‌سازد تا با احتیاط بیشتری عمل کنیم.»
پیشنهاداتی از سوی منابع رویترز نیز وجود دارد که عربستان هم‌اکنون تصمیم دارد سرمایه خود را از پروژه‌های در مقیاس بزرگ به سمت سرمایه‌گذاری در هوش مصنوعی و مراکز داده مبتنی بر انرژی‌های هیدروکربنی تغییر دهد. ریاسر الرمیان، رئیس صندوق سرمایه‌گذاری عمومی عربستان، همچنین اعلام کرده است که این استراتژی جدید به‌زودی به اطلاع عموم خواهد رسید.
وضعیت دیگر پروژه‌های نئوم
در حال حاضر کامل شدن ساخت «لاین» به حالت تعلیق درآمده است. عربستان قبلاً اعلام کرده بود که این پروژه تا سال ۲۰۴۵ به اتمام خواهد رسید.
اکساگون؛ مجتمع صنعتی شناور به‌صورت هشت‌ضلعی در شمال شهر دُبا، هنوز ساخته نشده اما فاز نخست آن برای سال ۲۰۲۷ پیش‌بینی شده است.
ترئوجنا؛ مقصد گردشگری کوهستانی در ارتفاع ۲۶۰۰ متری در کوه جِبال‌الّوز، قرار بود میزبان «بازی‌های زمستانی عربی ۲۰۲۹» باشد اما اکنون تا سال ۲۰۳۲ به تعویق افتاده است.
سنداله؛ یک جزیره لوکس تفریحی است که تنها بخش رسمی از نئوم که تکمیل شده، در اکتبر ۲۰۲۴ افتتاح گردید، اما هنوز برای عموم قابل دسترسی نیست.
پروژه‌های دیگر همچون اوتامو، سیرانا، اپیکن و لیرا هنوز در مراحل طراحی به سر می‌برند و ساخت آن‌ها آغاز نشده است.
چشم‌انداز جدید: از ابرپروژه‌ها به سوی واقع‌گرایی اقتصادی
عربستان سعودی در حالی این تغییر رویکرد را اعلام می‌کند که چندین پروژه دیگر با زمان‌بندی‌های مشخص در دست اجرا دارد، از جمله میزبانی جام جهانی فوتبال ۲۰۳۴ که نیازمند ساخت ۱۱ ورزشگاه است. کارشناسان بر این باورند که این تغییر مسیر علامتی از گذار ریاض از مرحله خیال‌پردازی به سمت عمل‌گرایی اقتصادی به شمار می‌رود؛ مرحله‌ای که در آن واقعیت‌های مالی جای وعده‌های نمادین را خواهند گرفت.
۳۱۰۳۱۰