آلزایمر به عنوان دلیل ۶۰ تا ۷۰ درصد موارد زوال عقل (دمانس) شناخته می‌شود. بروز این بیماری معمولاً بعد از ۶۵ سالگی و غالباً بیشتر در بین خانم‌ها مشاهده می‌گردد. روند آغاز بیماری آلزایمر به کندی صورت می‌گیرد و تشخیص آن در مراحل اولیه می‌تواند دشوار باشد. سه نشانه بالینی شامل اختلال حافظه، کاستی‌های بینایی و فضایی و مشکلات گفتاری، می‌تواند به شناسایی این بیماری کمک کند که به سه گروه کلی تقسیم‌بندی می‌شود:
اختلالات شناختی
· اختلال حافظه: مشکلاتی که در انجام وظایف روزانه اختلال ایجاد می‌کند.
· گیجی زمانی و مکانی: فراموش کردن روزهای هفته، تاریخ و ساعت.
· ناتوانی در بیان: فردی که به آلزایمر مبتلا شده، ممکن است گاهی کلمات ساده را فراموش کند و با واژگان نامناسب آنها را جایگزین کرده و دچار خطاهای نحوی گردد.
· بی‌نظمی در قرار دادن اشیاء: به عنوان نمونه، فرد ممکن است کیف پول خود را در یخچال بگذارد.
· دشواری در درک تصاویر و تشخیص اندازه و فاصله آنها: مثلاً فردی که از پله‌ها بالا می‌رود، قادر به تخمین ارتفاع آنها نیست.
اختلالات خلقی _ روانی
· کاهش انگیزه: فرد نسبت به حوادث و رویدادهای اطراف و خانواده‌اش بی‌تفاوت می‌شود.
· مشکلات تفکری: فراموشی تدریجی اعداد و ناتوانی در انجام محاسبات.
· کاهش یا ضعف در قضاوت: بیمار درک درستی از مشکلات خود ندارد و احساس نیاز به مراجعه به پزشک را احساس نمی‌کند.
اختلالات رفتاری
· تغییرات قابل توجه در حالات خلقی و رفتار: تغییرات روحیه بیمار به سرعت صورت می‌گیرد و گاهی بدون هیچ دلیل خاصی، از آرامش به خشم می‌رسد.
· عدم رعایت هنجارهای اجتماعی و تغییرات عمده در عادات و رفتارهای قبلی: به عنوان مثال، در یک مجلس رسمی ناگهان یک لطیفه ناپسند روایت می‌کند.
عوامل خطر ابتلا به آلزایمر
– سن بالای ۶۵ سال
– تجربه سکته مغزی
– تاریخچه خانوادگی (ژنتیکی)
– بیماری‌های عروقی کرونر قلب
– تحصیلات پایین
– کلسترول بالا در خون
– سابقه افسردگی
– کمبود ویتامین و اسید فولیک
– فعالیت بدنی و ورزشی ناکافی
– استعمال دخانیات
– سابقه ضربه شدید به سر
– استرس‌های روانی اجتماعی مانند بازنشستگی و مرگ همسر
– مواجهه با سموم محیطی
مراحل بیماری آلزایمر
۱- مرحله اولیه: علائم بیماری به تدریج نمایان می‌شوند و زمان دقیق آغاز این مرحله قابل تعیین نیست. مشهودترین نشانه‌ها از دست دادن حافظه کوتاه مدت است که به صورت فراموشی حوادث اخیر و ناتوانی در یادگیری موارد جدید بروز می‌کند.
۲- مرحله میانی: در این مرحله پزشک می‌تواند بیماری را شناسایی کند و نشانه‌های آن به حدی واضح می‌شود که بر زندگی اجتماعی، کاری و انجام فعالیت‌های روزمره بیمار تأثیر می‌گذارد.
۳- مرحله پایانی (پیشرفته): بیمار به طور کامل به مراقبت‌کنندگان وابسته می‌شود. توانایی گفتار خود را از دست می‌دهد و بی‌تفاوتی و خستگی شدید شایع می‌شود. بیمار به حالت ناتوانی دچار می‌شود و توانایی تغذیه ندارد. عوامل مرگ در این مرحله معمولاً به واسطه عفونت‌های ناشی از زخم بستر یا ذات‌الریه بوده و نه خود بیماری آلزایمر.
پیشگیری از بیماری آلزایمر
در حال حاضر هیچ روش قطعی برای جلوگیری از آلزایمر وجود ندارد، اما به نظر می‌رسد که هر گونه اقدام باید از میانسالی آغاز شود. به طور خاص، مصرف آنتی‌اکسیدان‌ها، خوردن غذاهای غنی از ویتامین E که ورود رادیکال‌های آزاد به سلول‌های مغزی را مهار می‌کند، ورزش و پیاده‌روی منظم، داشتن خواب کافی و مناسب، انجام محاسبات ریاضی، اصلاح عوامل خطر قلبی و مصرف داروهای ضد التهاب می‌تواند در این زمینه مؤثر باشد.
لازم به ذکر است افرادی که دارای گروه خونی O هستند، به طور کلی از میزان بیشتری ماده خاکستری در مغز خود برخوردارند که این مسئله می‌تواند نقشی حفاظتی در برابر ابتلا به آلزایمر ایفا کند.